Zekatın Önemi

• Mallarınızı zekat ile koruyun
• Zekat nisabı nedir
• Zekat ne zaman verilir
• Hangi maldan zekat verilir
• Zekat nisabı bellidir
• Zekat verirken nelere dikkat etmeli
• Zekat altın olarak verilir
• Zekat veya sadaka istemek
• Zekatı verilmeyen mallar
• Kadının zekatına kocası karışamaz
• Bey ve hanımın mal varlığı ayrıdır
• Kâfire zekât vermek caiz değildir
• Zekat ve hile
• Fakirin lehine diye saçmalamak
• Dini emirler çağa göre değişmez
• Memura zekat
• Dilenmekteki ölçü
• Zekatı zorla almak
• Kameri aylara göre zekat
• Zekatı önceden vermek
• Zekat ile ilgili hak mezheplerimizin hükümleri
• Verilmemiş zekatların devri
• Zekatla ilgili çeşitli sorular

[Yukarı]

CEVAP

Kur’an-ı kerimin çeşitli yerlerinde namaz ile zekât beraber bildiriliyor. (Namazı kılın, zekâtı verin) buyuruluyor. (2/43)

Zekâtın önemi büyüktür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Allaha ve Resulüne inanan, malının zekâtını versin!)

(Zekât vermekle Müslümanlığınız mükemmel hâle gelir.)

(En faziletli ibâdet namaz, sonra zekâttır.)

(Hastalarınızı sadaka ile, mallarınızı zekât ile koruyun!)

(Malınızın temizlenip güzelleşmesi için zekât farz kılındı.)

[Yukarı]

CEVAP

Daha kolay anlaşılması için maddeler halinde yazalım:

1- Zekât nisâbı, 20 miskal, ya’nî 96 gr altın veya bu değerde para, ticâret eşyâsıdır.

2- Zekât nisâbına mâlik olan zengindir.

3- Zekâta tâbi malların veya paranın, sene içindeki azalıp çoğalmasına itibâr edilmez. Nisâba mâlik olduktan bir sene sonra elde kalan mal, nisâbı buluyorsa kırkta biri zekât olarak fakirlere verilir. Nisâbdan aşağı ise verilmez.

4- Zekât, kârdan değil, ticâret malının veya paranın tamamından verilir.

5- Senetli, senetsiz alacaklar nisâb hesâbına dâhil edilir. Alacaklar tahsîl edildikten sonra zekâtları verilir. Daha almadan da zekâtları verilebilir.

6- Borçlar, mevcut paradan veya maldan çıkarılır. Geri kalanın zekâtı verilir.

7- Ticâret için olmayan evler, arsalar, vâsıtalar, fabrikalar, demirbaş eşyâlar zekât nisâbına dâhil edilmez. Ticâret için alınıp ticâret için saklanan malların, altın, gümüş, yerli ve yabancı paraların ve elden ele dolaşan hisse senetlerinin zekâtı verilir. Evin, apartmanın, arabanın, zekâtı olmaz. Araba, ev ve arsa alıp satan kimse, bunların zekâtını verir. Çünkü bunlar ticâret malı olmuştur. Ev yaptırmak için arsa alan, bunun zekâtını vermez. (Dürer)

8- Bir zenginin bir fakirden alacağı olsa, fakire borç senedini verip, “Sana alacağım kadar zekât vermeye niyet ettim. Sen de borcuna karşılık kabûl et, böylece ödeşmiş olalım” dese, fakir de kabûl etse, zengin zekâtını vermiş olmaz. Çünkü zekât, borç senedi vermekle, râzı olmakla verilmiş olmaz. Ancak mal teslim etmekle olur. Bu zenginin zekâtını fakire vermesi, fakirin de, aldıktan sonra, tekrar zengine geri vererek borcunu ödemesi lâzımdır. Ev kirasını ödeyemeyen fakir kiracıya, mal sahibi kirayı almadan ona bağışlasa, bu para zekât yerine geçmez sadaka olur. (R.Muhtâr)

9- Zekât verirken bilezik, yüzük gibi altınların işçilik ve sanat değerine değil, ağırlığına itibâr edilir. Yanî 12 ayardan fazla olan bütün altınlar, tartılır. Kırkta biri zekât olarak verilir.

10- Bilezik, zincir, küpe, yüzük gibi çeşitli ayarlarda altını olan kimse, bunların içinden en yüksek olanının ayarından vermesi evla, ortalamasını hesap ederek vermesi câiz, en düşüğünden vermesi ise, mekruhtur.

11- Kadınların altın ve gümüşten başka diğer süs (zînet) eşyâları zekâta tâbi değildir. Pırlanta, elmas gibi zînet eşyâlarının zekâtı verilmez. Şâfiî’de ise, kadınların altın ve gümüş dâhil süs olarak taktıkları zînetlerin zekâtı verilmez. (Hidâye)

12- Zekâta tâbi mallar, altın liraların en düşüğünün alış fiyatına göre hesap edilir.

13- Kadının nisâbın üstünde bileziği varsa, zekâtını kendisi verir. Yâhut, (Benim zekâtımı sen bir fakire ver) diye kocasını veya başka birini vekil ederse, vekil kendi parası ile zekâtı verebilir.

14- İmâmeyne göre, borçlu ve fakir kimseye, hanımı zekât verebilir. (Mevkûfât)

15- Namaz kılmayan, oruç tutmayan bir müslümanın da zekât vermesi lâzımdır. Nasıl olsa, oruç tutmuyorum, zekâtımı da vermeyeyim dememelidir! Hiç değilse, borcun birinden kurtulmalıdır!

16- Borcu olmayan fakire nisâb miktarı veya daha çok zekât vermek mekrûhtur.

17- Zekât verirken, “zekâtım” demeye lüzûm yoktur. “Hediyem” denilse de câizdir.

18- Zekât, ticâreti yapılan maldan veya değeri altın olarak verilir.

19- Hisse senetlerinin nâma [isme] ve hâmiline [taşıyana] yazılı olanları vardır. İsimsiz, hâmiline yazılı olanların devir kabiliyetleri vardır. Yanî döviz gibi elden ele dolaşır. İstendiği zaman satılabilir. Bu senetler ticâret malı gibi, zekâtın hesâb edildiği tarihteki piyasa değeri üzerinden nisâba dâhil edilir. Nâma yazılı hisse senedi alan, sene sonunda, fabrikanın demirbaş mallarının haricindeki parasını zekât nisâbına dâhil eder.

20- Gölde yetiştirilen balıklar satılınca, bu para diğer zekâta tâbi mallarla beraber nisaba ulaşırsa zekâtı verilir. Birkaç ineği olup çok süt satan, ineklerin zekâtını vermez, fakat sene sonunda sütten elde ettiği parayı zekât nisabına dahil edilir.

[Yukarı]

CEVAP

Zekât, farz olduktan sonra verilir. Nisaba ulaşan, zengin olduğu tarihi, kameri aya göre bir yere yazar. Mesela, 3 Recebde zengin olmuşsa, bir yıl sonra Recebin üçü gelince yine nisap kadar parası ve ticaret malı varsa zekâtını verir. Ramazan ayını beklemez. Günü gelmeden zekât vermekte de mahzur yoktur, çok iyi olur. Hatta gelecek birkaç yılın zekâtını önceden vermek de caizdir. Bir kimse, zekâtını yanlış hesap edip, bir altın zekat vermesi gerekirken iki altın hesap etse, fakire verdikten sonra tekrar hesap etse, bir altın vereceğini anlasa, ikinci yıl vereceği zekâta bu bir altını mahsup eder.

Zekâtı acele etmeden bir yıl içinde vermek gerekir diyen âlimler var ise de, acele edip, hemen vermek vaciptir. Özürsüz geciktirmek mekruh olur. Şâfiî ve Malikî’de, zekât farz olunca, hemen vermek farzdır. Hadis-i şerifte, (Zekât vermekte acele ediniz!) buyuruldu.

Ana babaya, dedeye, büyük anneye, evlada, toruna, hanıma ve kâfire zekât verilmez. Fakir olmak şartı ile geline, damada, kayınvalideye, kayınpedere, kayınbiradere, üvey çocuğa zekât verilir. Hala, amca, dayı, teyze gibi akrabaya zekât vermek daha çok sevap olur.

[Yukarı]

CEVAP

Zekâtın hangi maldan verileceğini birçok müslüman bilmemektedir. Zekât olarak verilecek mallar yerine, bunların kıymetlerini de vermek caizdir. Kıymet denilince, altın ve gümüş anlaşılır, başka mal, çek, senet, para veya döviz anlaşılmaz. Çünkü eşyanın kıymeti altın ve gümüş ile anlaşılır. (Keşfi rümuz-i gurer)

Fülus [bakır] paraların kıymetleri nisabı bulunca zekât olarak, bu fülusun değerlerinin kırkta birini gümüş olarak vermek gerekir. (M.Seade)

Bakır paranın zekâtı, aynı cins bakır paradan verilmez, gümüş olarak verilmesi gerekir. (İmam-ı Ebu Yusüf buyurdu ki, toprak sahiplerinden uşur ve zekât olarak, altın ve gümüş yerine, başka geçer akçe [para] almak haram olur. Her ne kadar bunlar, herkesin kabul ettiği damgalı para ise de, altın değil, bakır paradır.) [R.Muhtar]

Altın ve gümüş olmayan, tedavüldeki para ile zekât verilmez. Zekât, ya altın veya gümüş, yahut ticareti yapılan maldan verilir. İmam-ı Nesefi hazretleri buyuruyor ki: Bir zengin, yemek satın alıp fakire yedirse, zekât vermiş olmaz. (Zahire)

Zekât olarak, erkek deve verilmez. Erkek develerin zekâtı bile dişi deve olarak verilir. Dişi devesi yoksa değeri kadar altın veya gümüş verilir. Başka mal verilmez. (Hindiyye)

Zekât olarak altın ve gümüş yerine, bunların kıymeti kadar uruz vermek sahihtir. (M.felah)

Ticaret malına uruz denir. Elbise tüccarı, ya uruz yani ticaretini yaptığı elbiseden veya değeri kadar altın, gümüş verir. (Tahtavi)

Fakire verilen altın, onu zengin edecek kadar fazla olmamalıdır. Borçsuz fakire nisap miktarı veya daha çok zekât vermek mekruh olarak caizdir. 10 g altın kadar borcu var ise, 100 g altını alması mekruh olmaz. Altın ile gümüş, ne niyetle saklanırsa saklansın ticaret eşyası kabul edilir. Nisap miktarı ise zekâtı verilir.

Kira ve zekat

Bugün fakir için kiralık ev çok mühimdir. Fakat zengin zekâtına mahsuben fakiri evinde oturtamaz. Çünkü bir zengin, zekâtına mahsuben, bir fakiri evinde oturtsa zekât vermiş olmaz.

[Yukarı]

CEVAP

Gazeteleri okuyan, TV’leri seyredenler, sanki din yeni ortaya çıkmış gibi, hakiki İslam âlimlerince onaylanıp 14 asırdır uygulanan  dini hükümleri değiştirmeye kalkanlar çıkıyor. Kimi tesettürü kaldırıyor, kimi  bayanlara hayz ve nifas hallerinde namaz kıldırıyor, kimi kaderi inkâr ediyor, (Fakirlik kaderimiz değil) diyerek, güya alınyazısını değiştirmeye kalkıyor. Kimi hariciler, İslam tarihinde ilk demokrat ve cumhuriyetçi fırka diye övüyor.

Kimi yakında kıyamet kopacak diyor. Hele tuhaf biri, (İstanbul’da büyük deprem olacak, 5 milyon kişi ölecek, aklı olan İstanbul’u terk etsin) diyor. Kıyametin ne zaman kopacağını Allah’tan başka hiç kimsenin bilmediği Kur’an-ı kerimde yazılıdır. Depremin de bugün için önceden bilinmesi mümkün değildir. Gaybdan haber verircesine, milleti sıkıntıya sokmak haramdır.

Dünyada da reform hareketi sürüyor. İslamın beş şartından biri olan namazı, sahih olmasın diye vakti girmeden kıldıran yerler var. Sahih olmaması için hac bir gün önce yaptırılıyor. Zekât, altın, gümüş veya ticaret ettiği maldan verilmesi gerekirken, ticaret malından değil de, başka maldan veriliyor. Böylece zekâtlar da sahih olmuyor. Şimdi de kurban ibadeti kaldırılmak isteniyor. Kurban kesilmeyip parası yoksullara verilmesi isteniyor. Dinimiz, (Muhtaç insanlar olduğu zaman kurban kesmeyip parası yoksullara verilsin) diyemez miydi?  Peygamber efendimiz böyle bir  şeyi düşünememiş mi, 1400 yıldan beri gelen âlimler düşünememiş mi?

Son olarak da zenginlik nisabını yeniden ele alıp bozmaya çalışanlar var. Dinimiz kâmil değil midir? Eksik olan nesi vardır? Namazın, orucun, zekâtın, nisabın yeni bir şekli olur mu? Reformcu, (Dine göre, malların değeri değişmiş, kim zengin, kim fakir belli değil. Mesela ortalama 40 davarın değeri 2.5 milyar, beş devenin bedeli 5 milyar, 30 sığırın bedeli 10 milyar. Gümüşe göre 60, altına göre 500 milyondur. Bunun ortalamasını almak gerekir. Siz, 500 milyonu olanı zengin sayar, 29 sığırın bedeli olan 9 milyarlık adamı fakir sayarsanız, bu adaletli olmaz.) diyor. Biri çıkıp da niye dinimizle oynuyorsunuz demiyor.

Ya dini bilmeyenler veya bozmak isteyenler

Böyle bir teklifi, ya dini bilmeyenler yapar veya dini kasten bozmak isteyenler yapar. Dinimizde, bir adamın 29 ineği ve 39 koyunu ve 4 devesi olsa, ayrıca 50 gram da altını olsa zekât vermez. Hatta Yün için, yük taşımak için, binmek için olan hayvanları varsa onların da zekâtı olmaz. Çünkü deve, sığır gibi başka cinsten sâime hayvanlar, birbirlerine ve ticaret eşyasına eklenmezler. Bu kadar mala sahip olan kimse, yaklaşık 20 milyarlık bu insan zekât vermez. Din böyle bildirmiş. Sen bunları birbirine ilave edersen dinin bildirdiği yolu bırakmış olursun. Bu kadar malı olmayıp da 100 gram altını olan kimse, dinen zengindir. Zekât vermesi gerekir. Reformcunun (malı çok olan zekât vermiyor da, malı az olan zekât veriyor) demesi yersizdir. Hatta bir kimse, fakir de olsa, toprak mahsullerinin uşrunu vermesi gerekir. Problem diye çıkarılan bu meseleler, kitaba uymamaktan ileri gelmektedir. Dinimiz eksik değildir. Kitaplara göre amel edilirse, hiçbir mesele kalmaz. Kitaplarda eşyanın değeri, dövize, koyuna, sığıra veya deveye göre tayin edilmez. (Keşf-i rümûz) kitabında (Eşyanın kıymetleri altın ve gümüş ile anlaşılır) deniyor. Şimdi, gümüşün altına nazaran kıymeti, yedide birden çok düşük olduğu için, zekât hesaplarının yalnız altın lira ile kıymetlendirilmesi lâzım olduğu İbni Abidin’de bildirilmektedir.

Ticâret eşyasının kıymeti, para olarak kullanılmayan altın ve gümüş ile hesap edilmez. Hükûmet tarafından damgalı altın liralardan kıymeti en az olanı ile hesap edilir. Kitaba inananlar için işin esası budur.

[Yukarı]

CEVAP

Malını israf edene zekât vermek layık değildir. Salih olmayan fakir müslümana da, zekât vermek sahihtir. Fakat salihleri tercih etmek çok sevabdır. Fâsıka zekât vermek, kıraç yere ekin ekmeye benzer, bire 3-5 alınabilir. Salihlere vermek ise, mümbit toprağa ekin ekmeye benzer. Sulak, verimli toprağa tohum atılırsa daha çok mahsul alınır.

Kâfir, her ibâdet gibi zekât vermekle de mükellef değildir. Gayrı müslime zekât vermek caiz değildir. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Muaz bin Cebel hazretlerini Yemen’e gönderirken, zekâtın, uşrun, kimlerden alınıp kimlere verileceğini bildirirken, (Zenginlerinden al, fakirlerine ver) buyurmuştur. Bu hadis-i şerifi açıklayan âlimler, zekâtın müslüman zenginlerden alınacağını ve onların [müslümanların] fakirlerine verileceğini, gayrı müslime verilmeyeceğini bildirmişlerdir.

Hiçbir anlaşma ve hile olmadan, bir zengin, fakire zekât verse, fakir de, aldığı zekâtı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur. Herkes malını istediği kimseye hediye edebilir. Fakir aldığı zekâtı, zengine hediye edebilir. Zenginin bunu alması helal olur. Çünkü fakir kendi mülkü olan malı vermiştir. (Eşiat-ül lemeat)

Zekât vermemek için hile yapmak zulüm olur. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

(Zenginlerin zekâtı fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ onlara ayrıca nafaka verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.)

[Yukarı]

CEVAP

Evet, zekat altın olarak verilir. Günümüzde herkes, dinden bahseder, aklına göre fetvalar verir. Niye böyle olmasın ki, bence bal gibi olur diyorlar. Allah ne emrediyor,
Peygamberimiz ne buyuruyor, din kitaplarımız ne yazıyor demiyorlar. Akla göre ölçü olsa,
akıl sayısı kadar din olur. Onun için dinde nakil esastır. Bazı kimseler, para paradır, kâğıt para ile niye zekât verilmez ki diyorlar. Şimdi bu konudaki muteber din kitaplarındaki ifadelere bakalım: Zekât olarak verilecek mallar yerine, bunların kıymetlerini de vermek caizdir. Kıymet denilince, altın ve gümüş anlaşılır, başka mal, çek, senet veya paralar anlaşılmaz. Çünkü eşyanın kıymeti altın ve gümüş ile anlaşılır. (Keşfi rümuz-i gürer)

Fülüs [bakır] paraların kıymetleri nisabı bulunca zekât olarak, bu fülüsün değerlerinin kırkta birini gümüş olarak vermek gerekir. (Miftah-üs-seade)

Bakır paranın zekâtı, aynı cins bakır paradan verilmez, gümüş olarak verilmesi gerekir. İmam-ı Ebu Yusuf hazretleri buyurdu ki: “Toprak sahiplerinden üşür ve zekât olarak, altın ve gümüş yerine, başka geçer akçe [kâğıt para] almak haram olur. Her ne kadar bunlar, herkesin kabul ettiği damgalı para ise de, altın değil, bakır paradır. ” (Redd-ül-Muhtar)

Altın ve gümüş olmayan, tedavüldeki para ile zekât verilmez. Zekât, ya altın veya gümüş, yahut ticareti yapılan maldan verilir. İmam-ı Nesefi hazretleri buyuruyor ki: “Bir zengin, yemek satın alıp fakire yedirse, zekât vermiş olmaz.” (Zahire)

Zekât olarak altın ve gümüş yerine, bunların kıymeti kadar uruz [Ticaret malı] vermek sahihtir. Elbise tüccarı, ya ticaretini yaptığı elbiseden veya değeri kadar altın, gümüş verir. (Tahtavi)

Zekât olarak, erkek deve verilmez. Erkek develerin zekâtı bile dişi deve olarak verilir. Dişi devesi yoksa değeri kadar altın veya gümüş verilir. Başka mal verilmez. (Hindiyye)

Niye dişi deve verilmesi gerektiğini bilemeyiz. Deveye binilir, eti yenir, yük taşır. Dişi devenin erkek deveden farkı var, süt verir, yavru doğurur. Fakat dişi deve, erkek deve olmadan yavru doğuramaz. Buna rağmen dinimiz erkek deveyi zekât olarak vermeyi caiz görmemektedir.

Bir bakkal, dükkanında sattığı mallardan zekât verebilir, konfeksiyon malından zekât
veremez. Bir konfeksiyoncu da, ceket pantolon gibi sattığı mallardan zekât verebilir, pirinç, yağ gibi bakkalın sattığı mallardan zekât veremez. Bir eczacı ancak, sattığı ilaçları zekât olarak verebilir. Yahut altın olarak verir. Konfeksiyon veya bakkal malzemeleri veremez. Halıcı veya mobilyacı ancak ticaretini yaptığı, sattığı malları zekât olarak verebilir. Halıcı
mobilya, mobilyacı halı veremez. Bazıları (Fakire ne versen alır, yeter ki ver, fakir razı olur.) diyorlar. Evet fakir razı olur. Fakat fakirin rızası önemli değildir, önemli olan Allahın rızasıdır. Kumarda da, faizde de, zinada da tarafların rızası vardır. Ama Allahın rızası yoktur. Önemli olan Allah ın emridir. Niye?, Niçin? demeden kitaplarda ne yazıyorsa ona uymak gerekir. Aklını kullanarak, niye altın veya ticareti yapılan maldan zekât veriliyor da, başka maldan ve kâğıt paradan zekât verilmiyor? demeye kimsenin hakkı yoktur.

Sual: Zekatın altınla verilmesi şart mı? Altınla değil de kağıt parayla verilse ibadette bir noksanlık olur mu?

CEVAP

Dinin emrine uymak gerekir. Sadaka-ı fıtır; üzüm, arpa buğday hurma ve undan verilir pirinçten fasulyeden ve diğer gıdalardan verilmez. Ama sen buğday yerine pirinç versem niye olmaz diyemezsin din öyle bildiriyor. Kıyamete kadar böyle. Devesi olan erkek deveyi zekat olarak veremez dişi devenin de eti yenir erkeğin de ama din öyle emrettiği için erkek deve verilmez. Ya altın olarak  verilir veya ticaretini yaptığı maldan verilir.

Sual: Zekat görevimi Allahın emri ile yerine getirmek istiyorum. Ancak, bir sorum olacak. 250 milyon civarında vereceğim. Bunu para olarak verebilir miyim? Bu değeri temmuz ayına kadar vermeliyim. Peki bu aya kadar bir seferde değil de aylara bölerek parça parça tek kişiye verebilir miyim?

CEVAP

Hayır altın olarak vermeniz gerekir. Yaklaşık iki buçuk altın vermeniz gerekir. Mümkünse bir an önce vermelidir. Durumunuz müsait değilse o zaman taksit taksit vermek de caizdir. Bir veya birkaç kişiye verilebilir. Mesela iki buçuk altın 10 çeyrek eder. Beş yarım eder. Her ay yarım altın verseniz beş ayda tamamlarsınız. Birer çeyrek verirseniz on ayda tamamlarsınız. Durumunuza bağlı.

[Yukarı]

CEVAP

Bir günlük yiyeceği olanın, zekât veya sadaka istemesi haramdır. Fakat istemeden verilen sadakayı, zekâtı alması caizdir. Muhtaç olmayan fakirin, verilen zekât veya sadakayı almaması iyi olur. Birisi zekât toplamak için vazife isteyince, Resulullah efendimiz, (Seni, insanların yıkayıp attıkları kirleri toplamaya memur etmek istemem) buyurdu. Zekât olarak verilen bir deveyi isteyen bir zata, (Şişman birinin, sıcakta terleyip vücudunu yıkadığı kirli su içilir mi? Zekât böyle kir gibidir) buyurdu.

(Zekât, karıştığı malı ifsad eder) hadis-i şerifini İmam-ı Ahmed hazretleri, (İhtiyacı olmadığı hâlde, zekât olarak alınan mal, diğer malları helak eder) diye açıklamıştır. Zekâtı muhtaçlara vermelidir!

[Yukarı]

CEVAP

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, (Zekâtı verilmeyen mallar, ejderha olup sahibinin boynuna sarılır) buyurduktan sonra şu mealdeki ayet-i kerimeyi okudu:

(Hak teâlânın ihsan ettiği malın zekâtını vermeyenler; iyi ettiklerini, zengin kalacaklarını zannediyorlar. Hâlbuki kendilerine kötülük etmiş oluyorlar, o mallar cehennemde azap aleti olacak, yılan şeklinde boyunlarına sarılıp, baştan ayağa kadar onları sokacaktır.) [3/180]

Yine hadis-i şeriflerde buyruldu ki:

(Zekât vermeyen toplumlar, kıtlıklara, bunalımlara maruz kalır.)

(Zekât vermeyene Allahü teâlâ lânet eder.)

(Zekât vermeyen, temiz malını kirletmiş olur.)

(Zekât vermeyen, Kıyamette ateştedir.)

(Zekât vermeyen toplum, rahmetten mahrum kalır.)

(Zekâtı verilmeyen mallar, karada, denizde telef olur.)

(Zekâtını veren o malın şerrinden korunmuş olur.)

(Zekât vermeyenin namazı kabul olmaz.) [Zekât vermemek büyük günah olduğu için, böyle günahkârın kıldığı namaz sahih olup, borcu ödenirse de; namazdan hasıl olacak büyük sevaba kavuşamaz. Her günah da böyledir.]

(Zenginlerin zekâtı, fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ fakirlerin rızkını başka yollardan verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.) [Eli ayağı tutup da çalışabilenlerin zekât istemesi haramdır. İstemediği hâlde, kendisine zekât verilirse, alması günah olmaz. Zekât, çalışamayacak kadar hasta, sakat olanlara ve çalışıp da güç geçinenlere verilir. Allahü teâlâ böyle fakirleri de milletin içinde kırkta bir yaratmıştır.]

Bu acı azaplardan kurtulmak için

Bu acı azaplardan kurtulmak için malların zekâtını, tarla mahsullerinin, sebzelerin, meyvelerin uşrunu vermek şarttır. Zekât kırkta bir, uşur onda bir verilir. Kur’an-ı kerimde, (Malı, parayı biriktirip zekâtını vermeyenlere çok acı azabı müjdele! Zekâtı verilmeyen mallar, paralar, cehennem ateşinde kızdırılıp, sahiplerinin alınlarına, böğürlerine, sırtlarına mühür basar gibi basılacaktır.) buyurulmuştur. (Tevbe 34, 35) [Ayet-i kerimelerin tercümelerini değil, tefsirlerdeki açıklamalarını aldık.]

[Yukarı]

CEVAP

Kendi paranızı meşru yerlere, dilediğiniz gibi harcayabilirsiniz. Beyiniz karışamaz. Karışıyorsa, zulmediyor demektir. Onun parasını onun istemediği yerlere harcamanız uygun değildir. Eğer izin almışsanız, dilediğiniz yerlere verebilir, dilediğiniz gibi de harcarsınız. İzinsiz harcamanız doğru olmaz.
                   Bileziklerinizin zekatını siz vereceksiniz. Kendi paranızdan vermeniz gerekir. Beyinizin hediye ettiği para varsa ondan da verebilirsiniz. Hediye olarak aldığınız para da sizindir. Zekat vermeye beyiniz razı olmasa da, muhakkak vermeniz gerekir. Ondan habersiz verirsiniz. Kocanın razı olması meşru işlerde olur. Siz zekat verdiğiniz için sizden razı olmasa, bunun hiç kıymeti olmaz.
            Tarikat, dine aykırı olmaz. Her şeyin sahtesi çıktığı gibi, günümüzde sahte tarikatlar çoktur. Bugün yapılacak iş, eskiden yazılmış, İslâm âlimlerinin kitaplarını okumaktır.
Önce dinimizin emirlerini iyi öğrenmek gerekir. Bid’atleri ve haramları dinin emri gibi işleriz de haberimiz olmaz. İslam alimlerinin kitaplarını okumaya devam etmeniz kâfidir. Bir yere gitmeniz gerekmez.

Sual: Takındığım inci ve zümrütün zekatı olur mu?

CEVAP

Kadınların altın ve gümüş hariç, başka zinet eşyaları, ne kadar çok olursa olsun, zekat nisabına dahil edilmez. Fakat kurban nisabına dahil edilir. Yani nisabın üstünde zinet eşyası olan kadın zengindir, kurban kesmesi vaciptir.

Sual: Şâfi’îde bir kadının bin bileziği, bin Reşat altını olsa yine mi zekâta tâbi değildir?

CEVAP

Şâfi’î mezhebinde, (Kadının zîneti zekâta tâbi değildir) demek, (Âdet olarak kullanılan zîneti zekâta tâbi değildir) demektir. Zînet olarak, bin bilezik, bin altın lira takılmaz.

Diyelim ki âdet olarak en fazla on bilezik ile on altın lira takılıyorsa, bunlar zekâta tâbi olmaz. (Kadının zîneti 200 miskali geçerse, fazlası zekâta tâbidir) diyen âlimler de vardır. Demek ki, kadının normal zîneti zekâta tâbi değildir. Fakat âdet olandan fazlası zekâta tâbidir. Hanbelî ve Mâlikî’de de kadının zîneti zekâta tâbi değildir. Hanefî’de ise, altın kimde, nerede, ne maksatla kullanılırsa kullanılsın, nisâbı bulursa zekâta tâbidir. (M.Erbe’a)

[Yukarı]

CEVAP

Zekât ve fitrenizi zengin değilse kız kardeşinize veya çocuklarına vermenizde mahzur yoktur. Dinimize göre, erkekle hanımının mal varlığı ayrıdır. Birbirine eklenmez. Siz zengin, beyiniz fakir olabilir, siz fakir beyiniz zengin olabilir.

Beyinize ait değil, kendinize ait borcunuz varsa, mevcut paranızdan çıkarırsınız. Altınlarınızı tartıp alacaklarınızla birlikte hesap edersiniz. Hepsinin kırkta birini altın olarak, yeğenlerinize verirsiniz.

 Ev, dükkân, araba gibi şeyler zekât nisabına katılmaz. Yani zekâtları verilmez.

[Yukarı]

CEVAP

Gayrı müslime sadaka vermek câiz, zekât vermek câiz değildir. Kâfir, her ibâdet gibi zekât vermekle de mükellef değildir. Peygamber efendimiz, Mu’âz bin Cebel hazretlerini Yemen’e gönderirken, zekâtın, uşrun, kimlerden alınıp kimlere verileceğini bildirirken, (Zenginlerinden al, fakirlerine ver) buyurmuştur. (Buhârî) Bu hadîs-i şerîfi açıklıyan âlimler, zekâtın müslüman zenginlerden alınacağını ve onların fakirlerine verileceğini bildirmişlerdir. Sadaka ise, gayrı müslime de verilebilir. Hadîs-i şerîfte, (Her din mensubuna sadaka verin) buyuruldu. (I.Ebî Şeybe) Şâfiîde ise gayrı müslime, zekât gibi, sadaka da verilmez. İhtiyâç olunca Hanefî mezhebi taklîd edilerek, Şâfiîler de gayrı müslime sadaka verebilir.

[Yukarı]

CEVAP

Hiçbir anlaşma ve hîle olmadan, bir zengin, fakire zekât verse, fakir de, aldığı zekâtı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur. Herkes malını istediği kimseye hediye edebilir.

Hizmetçi Berîre, kendisine zekât olarak verilen malı, Hazret-i Âişe vâlidemize hediye etmişti. O da, zekât malı olduğu için, Resûlullah efendimize vermek istemeyince, Peygamber efendimiz, (Bu, Berîre için zekâttır. Onun bize verdiği hediye olur) buyurdu. Fakir aldığı zekâtı, zengine hediye edebilir. Zenginin bunu alması helâl olur. Çünkü fakir kendi mülkünden vermiştir. (Eşi’at-ül lemeât)

Zekât vermemek için hîle-i bâtıla yapmak zulüm olur. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki:

(Zenginlerin zekâtı fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ onlara ayrıca nafaka verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.) [El-Askerî]

Sual: Zekâtımı altın olarak bir fakire veriyorum. Verdiğim zekâtı fakir bana hediye ediyor. Zekât kadar parayı yine hayır işlerinde sarf ediyorum. Bu her sene böyle devam ediyor. Başka fakire versem, verdiğim zekâtı bana hediye etmez, bu ise hediye ediyor diye, hep aynı fakire zekât veriyorum. O da bana hediye ediyor. Böyle verilen zekât sahih olur mu?

CEVAP

Fıkıh kitaplarında, (Bir zengin bir fakire zekâtını verse, fakir de, o zekâtı aynı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur) buyuruluyor. (R. Muhtar)
            Ancak, bu âdet hâline getirilirse, işin içine hile girmiş olur. Siz, bu fakir bana zekâtı hediye eder diye zekât veriyorsunuz. Fakir de, (Zengin, zekâtının hediye edilmesini bekliyor. Hediye etmezsem ayıp olur) düşüncesiyle geri veriyor. Dürr-ül-muhtar’da, (Âdet hâline gelen hediyeler, şart edilen ücret gibidir) buyuruluyor. Bu bakımdan böyle hileli işlerden uzak durmalıdır.

[Yukarı]

CEVAP

Ölçü birimleri, Şer’î birimler, Urfî birimler olmak üzere ikiye ayrılır. Şer’î birimler, Peygamber efendimizin zamanında kullanılan birimlerdir. Urfî birimler, şer’î birimlerden farklıdır. Urfî birimler, hükûmetin kabûl ettiği birimlerdir. Altının nisâbı 20 miskaldir. Bir miskalin ağırlığı dört mezhebde farklıdır. Hanefîde bir miskal, 20 kırât’tır. Bir kırât-ı şer’î ise, kabuksuz, uçları kesilmiş, kuru 5 arpadır. Hassas terâzi ile bu vâsıftaki 5 arpanın 0,24 gr olduğu tesbit edildi. Şu hâlde bir şer’î miskal, yüz arpadır, ya’nî, 4,8 gr’dır. 20 miskal altın ise (20×4,8) = 96 gr’dır.

Urfî kırâtın ağırlığı olan 0,20 ile çarpılırsa, bulunan 4 gr, miskalin ağırlığı olmaz. Altının nisâb miktarını bu yanlış miskale göre yapıp, 4×20 = 80 gr demek doğru olmaz. İbni Âbidîn hazretleri, mal zekâtı kısmında, (Kırât-ı urfî  4 arpadır) buyuruyor. Yazar, (Önceleri İslâm âlimlerine uyarak altının nisâbının 96 gr olduğunu açıklamıştım. Fakat fakirin lehine olduğu için şimdi 80 gramı esas alıyorum) diyor. Fakirin lehi her yerde, her zaman dinde ölçü olur mu? Madem ölçü oluyorsa, ne diye 70 gr değil de, 80 gr alınıyor? 10 gr alınsa fakirin daha lehine değil midir? Hattâ bu ölçüyü temelli kaldırsalar, fakirlerin lehine olmaz mı? Âlimlerin bildirdiği ölçüye uymadan, fakirin lehine diye altının nisâb miktarını değiştirmek dinde reform olur. Kendi görüşüne göre dîni değiştirmeye kalkan reformculara itibâr etmemelidir! Mutlaka muteber bir kitaptan kaynak istemelidir!

[Yukarı]

CEVAP

Dîni kuran biz değiliz ki, değiştirme yetkisi bizde olsun! Dînimize ilâve ve çıkarma yetkisi kimsede yoktur. Dinde yapılacak değişikliklere bid’at denir. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki: (Her bid’at dalâlettir.) [Müslim]

Dînimiz, zekât, fıtra ve kurban nisâbının ve eşyanın kıymetlerinin altın ve gümüş ile tesbit edileceğini bildirmektedir. (Keşf-i rümûz) Nisâb miktarları, resmî damgalı, altın veya gümüş paralardan, kıymeti en az olan ile hesap edilir. Para olarak kullanılmayan altın ve gümüş ile hesap edilmez. Kıyâmete kadar böyledir. Meselâ bugün, Aziz, Hamit gibi altınlardan kıymeti en az olan ile hesap edilir. 20 miskal altını veya bu değerde ticâret malı olan kimse, dînen zengin sayılır. Bu malın üzerinden bir sene geçmişse, zekâtını verir. (R. Muhtâr)

Koyun zekâtı kırkta birdir. Kırk koyunu olan, birini zekât verir. Bunu otuzda bir veya ellide bir yapmaya hiç kimsenin yetkisi yoktur. Sadaka-i fıtr için de belli ölçekte buğday, un, arpa, hurma ve kuru üzüm verilir. Yanî bunların bildirilen miktarı ölçü olarak alınır. Muza göre veya cevize göre olmaz. Dînimiz neyi bildirmişse, o ölçü alınır. Meselâ dînimiz, (Fıtra olarak, 3500 gr arpa veya değeri kadar altın veya gümüş verilir) diyorsa, kıyâmete kadar bu böyle devam eder. Karadenizli fındığı, Akdenizli portakalı ölçü alamaz.

Dîni kim koydu ise, değiştirme yetkisi de ondadır. Çağa göre dînî emirler değişmez.

Her çağa göre yeni yorum getirilmez. Çağa göre tefsîr olmaz. Şâfiî mezhebinde, köpek bir yere yaş olarak dokunursa, orasını bir defa topraklı olmak üzere yedi defa su ile yıkamak gerekir. (Bugün sabun ve deterjan var, toprakla yıkamaya lüzûm yok) denemez. Dînimizin bildirdiği emirlere aynen uyulur. Uymak istemeyenlere sözümüz yoktur.

[Yukarı]

CEVAP

Dinen zengin olmayan kimse, dolgun maaşlı memur da olsa, fıtra ve zekât alabilir. İhtiyacı olan eşya ve borçlarından fazla olarak, zekât nisabı kadar malı, parası bulunan müslümanın, fıtra vermesi vacip olur. Fıtra, zekât alması, haram olur.
         Fıtra nisabına katılacak malın, ticaret için olması şart olmadığı gibi, elinde bir yıl kalmış olması da gerekmez. (Dürr-ül muhtâr)
         Halk arasındaki zenginlikle, dinin bildirdiği zenginlik farklıdır. Nisap miktarı malı veya parası olmayan bir kimsenin lüks arabası bulunsa da zengin sayılmaz. Tersine evi olmayan, kirada oturan bir kimse, nisap miktarı paraya, altına veya ticaret malına sahip ise dinen zengin sayılır, böyle bir kimsenin zekât vermesi gerekir ve zekât alması caiz olmaz.
         Nisaba malik olmayan herkes fakir sayılır, zekât alabilir. Nisaba malikse fıtra vermesi vacip olur. Memur, 200 milyon lira maaş alsa, fakat nisaba malik değilse, yani borçları çıkınca geriye nisap miktarı parası, malı kalmıyorsa, fakir sayılır. Aksine asgari maaş alan bir kimse, borçları çıktıktan sonra, nisaba malik ise, zengin sayılır, fıtra vermesi gerekir. (R. Muhtâr) [Nisap, 96 gr altın veya bu değerde para, ticaret malı demektir. Bugün nisap 170 milyon lira civarındadır. Hayvanlarda nisap miktarı değişiktir. Mesela koyunda 40, sığırda 30’dur.]

[Yukarı]

CEVAP

Zekât, çalışamayacak derecede hasta veya sakat olanlara veya çalışıp da güç geçinen müslümanlara verilir. Allahü teâlâ böyle fakirleri, milletin içinde kırkta bir olarak yaratmıştır. Bunlara zekât veren zengin bir müslüman, hem ibâdetlerini yaparak Allahü teâlânın rızasını kazanır, hem de sosyal yardım yapmış olur. Hem de malını, servetini fakirlerin haklarından ve tecavüzlerinden korumuş olur. Zenginler, servetin kırkta birini muhtaçlara verecek olursa, müslüman ülkelerde fakirliğin istismarı önlenmiş olur.

Zekât ve sadakalar, aynı zamanda sosyal yardım olup, ekonomik felaketleri önlemek için birer tedbirdir. Fakir, ihtiyacından fazla ve nisabdan az zekât alabilir. Nafakasından fazla; fakat nisap miktarından az malı olana fakir denir. Maaşı kaç lira olursa, olsun, evini idarede güçlük çeken her memur, fakir sayıldığı için zekât alabilir.

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Çalışmayıp kendini sadaka isteyecek hâle düşüren, 70 şeye muhtaç olur.) [Tirmizî]

(Muhtaç olmadan dilenen, ateş koru yutan kimse gibidir.) [Beyhekî]

(Mal biriktirmek için dilenen, ateş koru dilenmiş olur.) [Müslim]

(Kendisinin veya çoluk çocuğunun katlanamayacakları bir ihtiyacı yok iken, dileneni Allahü teâlâ ummadığı yer ve zamanda muhtaç eder.) [Beyhekî]

(Dilenci, dilenmekteki vebali bilseydi, hemen dilenmekten vazgeçerdi.) [Taberânî]

(Gerçek yoksul, ihtiyacını karşılayacak bir şeyi olmayan, hatırlanmadığı için sadaka verilmeyen, kendisi de kalkıp kimseden bir şey istemeyen kişidir.) [Buharî]

(Şu üç şey için yemin ederim: Sadaka vermekle asla mal eksilmez. Öyle ise sadaka verin! Zulüm gördüğü şahsı, Allah rızası için affeden, dünya ve ahirette aziz olur. Öyle ise affedin! İsteme kapısını açana da, Allah fakirlik kapısını açar.) [İ.Ahmed]

(Dilenmeye mani olan zenginlik, sabah-akşam yiyeceğe malik olmaktır.) (Rüzeyn)

Dilenmekteki Ölçü

Bir günlük yani sabah-akşam yiyeceği olanın dilenmesi caiz değildir. Dilencinin önünde bir günlük yiyecek parası varsa, ona bir şey vermek caiz olmaz. Fakat önünde para yoksa veya çok az varsa, onun bir günlük yiyeceği olduğu bilinmediğinden sadaka vermek caiz olur.

Her gün az da olsa sadaka vermelidir. Bir ay bekleyip de daha çok vereyim diyerek sadakasız gün geçirmemelidir.

Bilal-i Habeşi hazretleri, misafirlerine ikram etmesi için Resulullah efendimize vermek üzere en iyi hurmalardan bir yığın hurma ayırmıştı. Bir gün Peygamber efendimiz, Hz. Bilalın evine gelip bu hurmaları görünce, bunların ne olduğunu sordu. Hz.Bilal de, (Bunları misafirlerinize ikram edesiniz diye size vermek üzere sakladım) dedi. Peygamber efendimiz buyurdu ki: (Bunların Cehennemde duman olmasından korkmuyor musun? Ya Bilal bunları infak et, azalır diye korkma!) [Bezzar]

Hediye için bile uzun müddet saklamak uygun görülmemiştir.

[Yukarı]

CEVAP

Hükümet, şu 5 malı alamaz: Emval-i batına, fıtra, kurban, adak ve kefarettir. (Kuduri Şerhi)

Zekât mallarından altın, gümüş ve ticaret eşyasına (Emval-i batına) denir. Zengin kimse, bizzat kendisi verir. Zekât hayvanları ile topraktan elde edilen mallara (Emval-i zahire) denir. Zekât memurları tarafından toplanan Emval-i zahire zekâtını, hükümet, zekât alması caiz olan yedi sınıftan her birine sarf eder. (R. Muhtar)

[Yukarı]

CEVAP

Kendinize ait 96 gram altın değerinde paranız var ise, zekât vermeniz gerekir. Miladî aylara göre değil, kamerî aylara göre zekât verilir.
            Baba zekât vermezse, hanımı ve çocukları bundan mesul olmaz. Zekât vermemenin birçok zararı vardır. Bir hadis-i şerifte, (Zekât vermiyen toplum, kıtlıklara, bunalımlara maruz kalır) buyuruldu. (Taberânî)

Sual: Benim zekat verme günüm 10 Ağustos. Bu sene zekat verecek kadar mala borcumdan dolayı malik değilim. Ancak 15 Ağustos tarihinden sonra eşim maaşından bana altın takı alacak. Alacağı hediye ile birlikte zekata malik olursam zekat vermem gerekir mi?

CEVAP

Efendim, zekat verme günü 10 ağustos olmaz. Hicri yani kameri aylara göre olur. 10 recep, 7 şaban gibi. 10 ağustos hangi aya tekabül ediyorsa onu tespit etmeniz gerekir. Geçen senin 10 ağustosu 28 rebiülevvele geliyor. Bu sene 28 rebiuülevvel ise 30 temmuza geliyor. 30 temmuzda dinen zengin sayılmazsanız, yani 96 gram altınınız yoksa, fakir olmuş sayılırsınız. Bundan sonra zengin olmanızın önemi yoktur. Yani yeni bir tarih tespit etmeniz gerekir. Diyelim ki 20 ağustosta zengin olduğunuz, bunu kameri aya göre tespit edersiniz. Bir daha ki sene o ayın o günü gelince eğer zenginseniz zekat verirsiniz, yine zengin olmazsanız, yeni bir zenginlik tarihini beklersiniz.

[Yukarı]

CEVAP

Hiç mahzuru yoktur, çok iyi olur. Şevval ayının üçü gelince, malınızı hesap ederseniz, eksik ise verdiğiniz zekâtı tamamlarsınız. Fazla ise zararı olmaz. Hatta birkaç yılın zekâtını önceden vermek de caizdir. (Tahtâvî)
         Bir kimse, zekâtını yanlış hesap edip, bir altın zekat vermesi gerekirken iki altın hesap etse, fakire verdikten sonra tekrar hesap etse, bir altın vereceğini anlasa, ikinci yıl vereceği zekâta bu bir altını mahsup eder. (Nimet-i İslâm)
Görüldüğü gibi, hocanın söylediği kitaplara uygun değildir.

[Yukarı]

CEVAP

Hanefî’de zekât nisabı 96 gr, diğer üç mezhepte 69 gramdır.

Hanefî’de çocuğun ve delinin malından zekât verilmez. Diğer üç mezhepte verilir.

Şâfiîde zekâtı en az üç sınıfa vermek gerekir, diğer üç mezhepte, yalnız bir sınıfa bir fakire vermek kâfidir.

Zekât farz olur olmaz, Hanefî ve Hanbelî’de hemen vermek lâzım değildir. Şâfiî ve Mâlikî ’de, zekât farz olunca, hemen ayırıp vermek farzdır.

Zekât vermemek için sene dolmadan malını birisine hediye eden veya satan, hile yaptığı için günahkâr olursa da, Hanefî ve Şâfiî’de zekâttan düşer, Mâlikî ve Hanbelî’de zekâttan düşmez.

Fakir’deki alacağı zekâta saymak Mâlikî’de caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.

Şâfiî ve Hanbelî’de gücü kuvveti yerinde olup çalışabilen fakire, zekât vermek caiz değil, Hanefî ve Mâlikî’de caizdir.

Mâlikî ’de sene dolmadan zekât verilmez, diğer üç mezhepte vermek caizdir.

Zekâtı başka şehre göndermek Hanefî’de mekruh, diğer üç mezhepte hiç caiz değildir. Eğer gönderdiği şehirde daha uygun kimseler varsa, zekâtı başka şehre göndermek mekruh olmaz.

Hanefî’de sebzelerin uşru verilir, diğer üç mezhepte verilmez. Hanefî’de meyvelerin uşrunu tartmadan vermek caiz değildir, diğer üç mezhepte ise, tahmini olarak hesaplayıp vermek caizdir. Balın uşru Şâfiî ve Mâlikî’de verilmez, Hanefî ve Hanbelî’de verilir.

Hanefî’de kadının ziyneti zekâta tabidir. Diğer üç mezhepte tabi değildir.

Altın ve gümüşten başka madenlerin zekâtı Mâlikî ve Şâfiî’de verilmez, Hanefî ve Hanbelî’de her madenin zekâtı verilir. Hatta Hanbelî’de, sürme taşı gibi yerden çıkan şeylerin zekâtı verilir.

Hanefî ve Hanbelî’de maden zekâtı % 20, Şâfiî ve Mâlikî’de % 2.5’tur.

Mâlikî ’de dedeye ve toruna zekât vermek caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.

İmam-ı a’zama göre ve Hanbelî’de kadın zekâtını kocasına veremez, Şâfiî’de ve imameyne göre verir. Mâlikî’de ise koca, aldığı zekâtı hanımının nafakasına harcamazsa caizdir.

[Yukarı]

CEVAP

Verilmemiş zekatların devri değil, bizzat vermek gerekir. Ama kağıt para ile verilmiştir. Yanlışlık yapılmıştır, onun için devir yapılır.

Zekat borcunun devir yoluyla verilmesinde dikkat edilecek hususlar:

1- Zekat verilecek fakir (veya fakirler) dinen fakir olmalıdır.

2- Parayı geri iade edeceği için borcu da olmamalıdır.

3- Önceden anlaşma ve hile olmamalıdır. Dinin hükmü anlatılmalı, nasıl yapılabildiği öğretilmelidir.

Mesela beş senelik zekat borcu olan nasıl yapar?

Bunu tahmini rakamlarla, bir örnekle açıklayalım: Şahsın, birinci sene iki çeyrek altın, ikinci sene üç çeyrek, üçüncü sene yok, dördüncü sene bir altın, beşinci sene 2 altın borcu olsun. Bunların toplamı olan 4 tam bir çeyrek altın, bir fakire verilir. Fakir, altınları alınca zekat işi tamam olur.

Başka bir örnek verelim:

Şahsın, birinci sene 10 gram, ikinci sene 14 gram, üçüncü sene yok, dördüncü sene 20 gram, beşinci sene 25 gram altın zekat borcu olsun. Bunların toplamı olan 69 gram altın, bir fakire verilir. Fakir, altınları alınca zekat işi tamam olur.

Fakir bir kişi ise:

Diyelim ki elimizde sadece 10 gram altın (mesela bir bilezik) var. Zekat niyetiyle bunu fakire veririz. Fakir bunu bize hediye edebilir veya satabilir. Her iki halde de bu bilezik tekrar bizim olmuş olur. Tekrar bunu zekat niyetiyle fakire veririz. Bu işlemi böyle 7 sefer, (69 gram zekat borcumuz olduğu için) tekrar ederiz. 7.ci seferde altın fakirde kalır. bizim zekat borcumuz ödenmiş olur. Fakir isterse bunu bize tekrar hediye edebilir veya satabilir. Ama hediye etmeye ve satmaya zorlanamaz. Çünkü mal onundur. kimse karışamaz.

Fakir iki kişi ise:

Yukarıdaki örnekte, fakir bir kişi değil de iki kişi ise, birinci fakire zekat niyetiyle 10 gramlık bileziği verdikten sonra, fakir buna geri hediye eder veya satar. Bileziğe tekrar böyle sahip olduktan sonra bunu ikinci fakire aynı şekilde verir. O da bunu geri hediye eder veya satar. Üçüncü sefer yine birinci fakire aynı şekilde verir. Bunu 69 gram tamam oluncaya kadar aynı şekilde yapar. (önce birinci fakire sonra ikinci fakire, sonra tekrar birinci fakire ve ikinci fakire diye 69 gram olana kadar devam eder)

Fakir üç kişi ise:

Yukarıdaki yaptıklarını sırayla birinci fakire, sonra ikinci fakire, sonra üçüncü fakire yapar. böyle yapması devir sayısını azaltır, başka bir özelliği yoktur.

Sual: Bir arkadaş diyorki, (Ailece 10 senedir zekatı para olarak veriyoruz. Bu zekatı devir yoluyla nasıl veririz?)

CEVAP

Tahmini olarak 10 senedir ne kadar zekat vermişse, yani ne kadar altın vermişse diyelim ortalama her sene yarım altın verdi. On senede 5 altın eder. Bu daha az veya daha fazla da olabilir. 5 altın alınır, bir fakire verilir. Fakir de gönlü ile bunu hediye ederse
geçmiş senelerin devri yapılmış olur. Eğer beş altın bulunamazsa bir altın bulunur beş kere aynı fakire verilir. Fakir her alışında bunu verene hediye eder. Ama bir kalemde olursa yani beş altın bulunursa mesele kalmaz. Çok zenginse daha çok altın gerekir.

[Yukarı]

CEVAP

Satınca, bu para diğer zekâta tâbi mallarla beraber nisâba ulaşırsa zekâtı verilir.

Sual: Ticâret, yani satmak için olmayan bir evin zekâtı olur mu?

CEVAP

Ticâret malı olmayan evin zekâtı olmaz. (Her şeyin bir zekâtı vardır. Evin zekâtı ise, misâfir odasıdır) hadîs-i şerîfi eve misâfir kabûl etmenin önemini göstermektedir. (A.Rifâî) Nâfile oruç tutmak da farz değildir. Fakat, (Her şeyin bir zekâtı vardır. Vücudun zekâtı ise oruçtur) hadîs-i şerîfi de, ara sıra nâfile oruç tutmanın iyi olduğunu göstermektedir. (İ.Mâce)

Sual: Zekât için bir malın üzerinden bir yıl geçmesi lâzım deniyor. Ben manavım. Kimi bir gün, kimi de bir hafta kalmıyor. Bu malların zekâtını vermeyecek miyim?

CEVAP

Malın değil, zenginliğinizin üzerinden bir yıl geçince, elinizdeki malların zekâtını vermeniz farz olur. Meselâ 3 Recebde, nisâb miktarı malınız olsa, elinizdeki mallar değişip öteki Recebin üçünde yine elinizde nisâb miktârında mal varsa, bu malların zekâtını vermek farz olur. İsterse bu mallar elinize yeni girmiş olsun, fark etmez. (Cevhere)

Sual: İpekböceği ve tavuk yetiştiren, zekâtını nasıl verir?

CEVAP

Kıymetini nisâba dâhil eder.

Sual: Param yok. Zekâtımı hesap edip taksitlerle versem câiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zenginlikte niçin altın esas alınıyor da gümüş esas alınmıyor?

CEVAP

Bugün gümüşün değeri çok düşüktür. Bunun için kâğıt paraların ve ticâret eşyâsının nisâbını hesap etmek için, gümüş esas alınmıyor.

Sual: Ortağın biri, namaz kılmaz ve zekât vermezse, diğerine de günâh olur mu?

CEVAP

Günâh olmaz. Herkes kendi hissesinden mesûldür. Fakat namaz kılmayan, zekât vermeyen kimse ile ortak olmak doğru değildir. Allahın emrini yapmayan ve fakirin hakkı olan zekâtı vermeyen kimse, başka günâh da işleyebilir. Ortağına hıyânet de edebilir.

Sual: Nisâba mâlik olduğum hâlde, zekâtın bana farz olduğunu bilmediğim için birkaç yıldır vermediğim zekâtın kazâsı nasıl olur?

CEVAP

Zekât borcunuzu hesaplayıp verirsiniz.

Sual: Bir hoca, (zekât yalnız Ramazan ayında verilir. Bayramdan önce vermek gerekir. Bayramdan sonraya bırakılmaz) dedi. Zekât günü dolmayanlar ne olacaktır?

CEVAP

Hoca böyle yanlış söylemez. Belki sadaka-i fıtır için söylemiştir. Her zenginin zekât verme ayı ve günü farklı olur. Nisâba ulaşıp zengin olan, zengin olduğu tarihi kamerî aya göre bir yere yazar. Meselâ, 3 Recebde zengin olmuşsa, bir yıl sonra Recebin üçü gelince yine nisâb kadar parası ve ticâret malı varsa zekâtını verir. Ramazan ayını beklemez. Eğer Şevvâl ayının 23’ünde zengin olmuşsa, Ramazandan sonra Şevvâl ayının 23’ünde zekât verir. Şevvâl ayı gelmeden Ramazan ayında verse de olur. Fakat Şevvâl ayının 23’ünde tekrar malını hesap eder. Az vermişse, üstünü tamamlar. Çok vermişse, fazla verdiği nâfile olur. Yanî zekâtı günü gelmeden önce de vermek câizdir. Fakat gününde tekrar hesap etmek gerekir.

Sual: Zekât vermesi gereken zengine, elinde parası olmadığı için, eline para geçtikçe veya taksitle vermesi gerektiği gazetenizde bildirildi. Zengin bir kimsenin elinde nasıl parası olmaz, bunu anlayamadım.

CEVAP

Dînen zengin olmakla, halk arasındaki zenginlik farklıdır. Bir kimsenin evleri, arabası olduğu hâlde, zekât nisâbı kadar parası yoksa, zekât vermez. Fakat onun evinde kiracılık yapan bir kimsenin parası nisâbı buluyorsa, zengin sayılır. Bir kimse, ticaret niyetiyle bir arsa almıştır. Arsanın nisâbın üstünde değeri vardır. Fakat bu kimsenin zekât verecek kadar parası olmayabilir. Ancak para eline geçince zekâtını verir. Ev yapıp satan kimsenin durumu da böyledir.Yâhut bir zenginin alacakları vardır. Zekât vereceği günde alacaklarından parayı alamamışsa, elinde parası da yoksa, eline para geçinceye kadar zekâtını vermez. Sen zenginsin, mutlaka cebinde para vardır denemez. Zenginin elinde borsaya dâhil, nisâbın üstünde hisse senedi vardır. Zekât gününde hisse senedini satamamıştır. Parası da yoksa, hisse senedini satana kadar veya eline para geçinceye kadar zekâtını geciktirir. Zenginin evinde nisâb kadar altın eşyâsı vardır. Bu eşyaları satamıyorsa, satana kadar zekâtını geciktirir.

Sual: Zekât verirken, altınları tartmak gerekir mi?

CEVAP

Altın liraların ağırlığı belli olduğu için tartmak gerekmez. 7.2 gramdır. Bilezikleri tartmak gerekir. Ağırlıkları biliniyorsa tartmak şart değildir. Kırkta biri altın olarak verilir.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Yıl sonunda parası nisaba dahil edilir.

Sual: Fakire 100 gr zekât verilse, sahih olur mu?

CEVAP

Fakire verilen altın, onu zengin edecek kadar fazla olmamalıdır. Borçsuz fakire nisap miktarı veya daha çok zekât vermek mekruh olarak caizdir. 10 gr altın kadar borcu var ise, 100 gr altını alması mekruh olmaz. (İmdâd)

Sual: 2 kg ağırlığındaki gümüş tepsinin zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Altın ile gümüş, ne niyetle saklanırsa saklansın, ticaret eşyası kabul edilir. Nisap miktarı ise zekâtı verilir. 2 kg gümüş tepsinin kırkta biri, 50 gr eder. 50 gr gümüş, bir fakire verilir. (Dürer)

Sual: Bir fakirde alacağım var. Zekâtımı ona saysam caiz olur mu?

CEVAP

Caiz olmaz. Zekâtı fakire vermeniz, fakirin de aldığını size geri vererek borcunu ödemesi gerekir. Fakir zekâtı alınca, borcunu ödemeyebilir. Böyle güvenilmeyen  kimseler için fıkıh kitaplarında çareler gösterilmiştir:
         Alacaklı, güvendiği bir kimseyi borçlusuna göstererek, (Sana vereceğim zekâtı teslim almak ve sonra senin bana olan borcunu ödemek için, bunu vekil yap) der. Fakir de o kimseyi vekil yapar. O kimse zekâtı alınca, bunu zengine vererek, fakirin borcunu ödemiş olur. (Fetâvâ-yı Hindiyye)

Sual: Uşrunu verdiğimiz buğdayı satıp para haline getirsek, birkaç gün sonra zekat verme günümüz gelse, bu paranın da zekatı verilir mi?

CEVAP

Uşru verilen buğdayın bir daha uşru verilmez, zekatı da verilmez. Fakat satılıp para haline getirilince, elde kalırsa, nisaba dahil edilerek zekatını vermek gerekir. (Tahtavi)

Sual: Sene sonunda zekât vermek farz olunca, hemen vermeyip geciktirmekte mahzur var mıdır?

CEVAP

Zekâtı acele etmeden bir yıl içinde vermek gerekir diyen âlimler var ise de, acele edip, hemen vermek vaciptir. Özürsüz geciktirmek mekruh olur. Şâfiî ve Malikî’de, zekât farz olunca, hemen vermek farzdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
         (Zekât vermekte acele ediniz!) [İ.Mâce]

Sual: Kuyumcu, dükkanındaki 14, 18, 22 ayar altınlardan hangisine göre zekât verecektir? Altınlara işçilik de hesaba katılacak mı? Altın, alış fiyatından mı, satış fiyatından mı hesab edilecektir?

CEVAP

Yüksek ayardan vermek evladır.

Hurda ve işlenmiş altınlar tartılır, bunun kırkta biri zekât olarak verilir. Zekât altın olarak verildiği için işlenmiş olması veya olmaması fark etmez.

Eldeki altının kırkta biri zekât olarak verildiği için, alış veya satış fiyatını hesaba katmak gerekmez.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Sene sonunda parası nisâba dâhil edilir.

Sual: Nisap miktarını hesaplamak için elimizdeki döviz cinsinden paraları Tl. ye
çevirirken alış ve satış (mesela dolar alış 750.000; satış 880.000 tl.) fiyatlarından hangisini esas alacağız. Aynı şekilde 96 gr. altının kaç Tl. ettiğini hesaplarken mesela Hamit liranın alış mı satış mı değerini esas alacağız?

CEVAP

Elimizdeki para ile ne kadar altın alınıyorsa ona göre hesap edilir.
Demek ki kuyumcunun satış fiyatı esas alınır. Elimizdeki doları satarken de dövizci kaça alıyorsa o fiyattan.

Sual: 20 sene önce zekat borcu bulunan bir kimsenin zekat borcunu nasıl ödemesi gerekir? O zaman elinde bulunan para miktarını biliyorsa, o zamanki altın kuruna göre mi hareket etmeli?

CEVAP

20 yıl önceki para ile ne kadar altın alınabiliyorsa, o altın esas alınır.

Sual: Bir arkadaşıma babası bir yazlık ve bir de kışlık ev hediye etmiş. Her ikisinde de ikamet ediyorlar ailesiyle. Acaba bu evler için zekat vermek gerekir mi? Değerini nasıl hesaplamalı?

CEVAP

Ev çok olsa da zekatı olmaz.

Sual: Çok alacağım var ama ne zaman ödeyecekleri belli değil. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Alacaklar ele geçtiği zaman verilir. Ne zaman ele geçerse o zaman verilir.

Sual: Bir eczanede sık sık mal değişimi olur. Bu tarz işletmelerdeki ticari malların zekatı nasıl doğru olarak hesaplanır?

CEVAP

Malın değişmesinin önemi yok. Bakkal öyle değil mi? Manav öyle değil mi?
Mal önemli. Kaç liralık mal varsa onun zekatı verilir

Sual: 15 Muharremde zengin oldum, bir sonraki 15 Muharremde zekat verdim, daha sonraki 15 Muharremde ise fakir olduğum için zekat vermedim. Bir daha zengin olduğumda yine 15 Muharremi mi yoksa zengin olduğum günü mü dikkate alacağım ?

CEVAP

Yeni zengin olduğun günü dikkate alacaksınız.

Sual:1- Biz fındık üreticisiyiz. Fındık, mahsul oluncaya kadar, bahçe temizleme, gübre, ilaçlama, amele toplama ücreti, vs gibi bir sürü masrafı olan bir ürün. Acaba bunun öşür zekatını verirken masrafları düşüldükten sonramı yoksa düşülmeden mi verilmesi gerekiyor.

CEVAP

Masraflar düşülmez, onda bir verilir.

2- Fındık toplandıktan sonra ilk açılış piyasası ucuza gidiyor. Bizlerde tüccara fındığı teslim edip ileriki istediğimiz bir tarihte ( tarih belli değil ) fındığın o günkü piyasa fiyatından hesap görmek üzere anlaşma yapıyoruz. Bizim oralarda bu olaya emanete fındık bırakma diyorlar. Acaba bu şekilde alış veriş caiz oluyor mu ? Olmuyorsa nasıl yapmak lazım.

CEVAP

Emanet bırakmakta mahzur yoktur.

Sual: 1- Diş dolgusu sebebiyle malikiyi taklid ediyoruz. Maliki mezhebinde kadınların süs eşyası olarak kullandıkları ziynetlerin zekatı olur mu?

CEVAP

Gusülde abdest ve namazda malikiyi taklit ediyoruz, zekatta, oruçta taklit etmiyoruz.

2- Pırlanta ve diğer değerli taşların (altın ve gümüş hariç) zekatı olur mu?

CEVAP

Zekatı olmaz.

3- Başlangıçta satmak niyetiyle alınmamış olsa da sonradan satmaya niyet edilen arsa veya tarlanın zekat hesabına dahil edilmesi gerekir mi?

CEVAP

Gerekmez.

4- Zekatın kendisi gibi hesabının da farz olması hasebiyle, bir kişinin hiç hesap yapmadan ama muhtemel zekatının çok üzerinde olduğu kesin olan bir miktarı zekat niyetiyle vermesi uygun mudur?

CEVAP

Fazla olduğu kesinse caiz olur. Zan ile olmaz. Zan ile fazla fazla veriyorum demek uygun olmaz.

5- Bir fakire nisap miktarının üzerinde bir miktar zekat olarak verilir mi?

CEVAP

Verilirse mekruh olur. Hanımı ve çocukları fakirse her birini zengin etmezse verilir.

6- Bir fakire verilen zekat miktarı nisap miktarının üzerinde olmakla beraber, fakirin borçları ile hesaplandığında nisabı geçmiyorsa bu durumda nisap miktarı üzerinde bir miktarı vermek uygun mudur?

CEVAP

Evet o zaman uygun olur. Yani fakiri nisabı bulacak kadar zengin edilmez.

Sual: Bir yakınım evleniyor. Kendisi yeni bir doktordur. Oldukça da borçlandı ve bu borçlar sebebiyle büyük ihtimalle kendisi ve müstakbel eşi fakir sayılır.

Benim ve hanımımın zekat borçlarımızı evlenen çiftlere altın olarak vs. hediye gibi takmamız uygun olur mu? Henüz zekat zamanı gelmemiş ise mahsup edebilir miyiz?

CEVAP

İhtimalle hüküm verilmez. Gerçekten fakir iseler, nisabın altında iseler, zekatınızı verebilirsiniz, iyi olur. Hediye diye verebilirsiniz. Henüz zekat günü gelmese de önceden vermek caizdir.

Sual: Mehr olarak belirlenen miktar kadar hanımına altın borcu olan erkek, bu miktarı zekat nisabından düşer mi?

CEVAP

Evet. Kime borcu olursa olsun, borçlar çıkarılır.

Sual: Yanımda çalışan bir eleman iş kazası geçirdi. Ailesi bir miktar para istiyor. Anlaştığımız miktarı zekatımdan ödeyebilir miyim?

CEVAP

Fakir ise verilir. Hediye diye verilir. Altın olarak vermek gerekir.

Sual: 100 gram ağırlığında beş tane bileziğim vardı. Param olmadığı için bileziğin birisini bozdurup zekatımı vereyim dedim. Kuyumcuya giderken bileziğimi çaldırdım. Zekat vermem gerekir mi?

CEVAP

Nisapdan düştüğünüz için zekat af olmuştur. Eğer o bir bilezik ile bir mal alsaydınız, yine nisapdan düşerdiniz, fakat zekatını da vermeniz gerekirdi, çünkü kendi arzunuzla nisap dan düşmüş olurdunuz.

Sual: 1- Bir kimse borsaya yatırım yapsa, hisse senetleri üzerinden mi zekat hesaplayacağız. Hisse senetleri değer kaybetse bile yine hisse değerinden mi hesaplıyacağız?

CEVAP

O günkü piyasa değeri ne ise ondan hesap edilir.

2- Bir kimse arazi alıp satsa hesap günü bazı mülkleri olsa değerlerini nasıl hesaplayacak?

CEVAP

Rayiç fiyat ne ise, yani babasının oğluna rahatça satabileceği bir fiyattan hesap eder.

3- Bir kimse bir iş kuruyorsa, sermaye, stoklar ve satışlar ve karlar hesaplanacak mı?

CEVAP

Demirbaş malzemeler hariç, yani ticaret aletleri hariç, mevcut malların hepsi nisaba dahil edilir, borçlar düşülür, alacaklar eklenir.

Sual: 1- Evlenirken mehr olarak kadına söz verilen altın miktarı zekat nisabından düşülür mü?

CEVAP

Evet düşülür.

2- Kadının altın olarak alacağı olan mehr miktarını zekat nisabına dahil edip onun da zekatını vermesi gerekir mi?

CEVAP

Nisaba dahil eder, fakat parayı yani mehrini almadan zekat vermez.

Sual: 1- Almanyada yaşıyorum. Dinen zenginim. Aynı zamanda fakir vekiliyim. Vekili olduğum fakire zekatımı nasıl veririm?

CEVAP

Zekatını vekili olduğun fakire niye veriyorsunuz? Bir başkasına verseniz de olur. Vekili olduğunuz fakir yakınınızda ise kolay. Zekat miktarı altını götürüp fakirin eline verirsiniz. Hepsi bu kadar. Fakirden vekaleti şöyle almalı: (Benim adıma zekat almaya ve aldığın paraları istediğin yere harcamaya seni vekil ettim) demeli. O zaman paraları istediğiniz şekilde harcayabilirsiniz.

2- Fakirden zekat için vekalet alınınca zengin olana veya iptal edene kadar mı geçerli olur?

CEVAP

Evet zengin olana kadar veya iptal edene kadar geçerli olur.

Sual: Ev yaptırmak için bankaya borçlu olan, ev yaptıran kimsenin bankaya olan borcu nisaptan düşülür mü?

CEVAP

Evet bütün taksitleri düşülür.

Sual: 1- Fakire oruç fidyesini kağıt para olarak vermek caiz midir?

CEVAP

Hayır. Ya sadaka-i fıtır olarak verilen buğday, arpa, un, üzüm ve hurma verir veya değeri kadar altın verir. Mesela 30 gün için 53 kg un verir. Veya 53 kilo unun değeri kadar altın verir. Yarım altın verse fazlası ile kafi gelir.

2- Fakir bu fidyeyi aldığı kimseye geri verebilir mi?

CEVAP

Anlaşma yoksa, mal kendisinindir, kendisi kullandığı gibi dilediğine verir, fidyeyi aldığı kimseye de verebilir.

Sual: Zekat nisabından borçlar düşer mi acaba? Yaklaşık 3 yıl sürecek borçlarım var.

CEVAP

Evet bütün borçlar düşer, 30 yıllık da düşer.

Sual: 1- Uzak bir şehirde benden küçük evli bir kız kardeşim var. Kocası ve kendisi fakirdir. Benim hangisine zekat vermem gerekir.?

CEVAP

İkisini de verilir. Kız kardeşi tercih etmek daha iyidir.

2- Uzak şehirde olduğu için, onların zekatlarını almak için beni vekil tayin edebilirler mi?

CEVAP

Evet edebilirler.

3- Kocası bana vekaleti vermede sıkılganlığı var. Kardeşime vekalet verip, o da bana vekalet verse olur mu ?

CEVAP

Evet olur.

4- Vekaleti verirken nasıl söylemeliler?

CEVAP

Zekat için vekalet kolaydır. yani bir kişiyi vekil etseniz, o da başkasını, o da başkasını vekil edebilir. Vekalet verirken, (Adıma zekat almak ve dilediğin yere harcamak üzere seni vekil ettim) demesi yeterlidir.

5- Beni vekil ettikleri taktirde kendimin zekatını onlara verirken nasıl niyet etmeliyim?

CEVAP

Kendinin zekatını bizzat götürüp kız kardeşine verirsin. Başka türlüsü de var, ama en uygunu bu. Zekata niyet edip hediye diye vermen yeterlidir.

6- Onların zekatlarını bir zaman sonra geldiklerinde teslim etmemde mahzur var mı ?

CEVAP

Hayır bir mahzuru yok.

Sual: 1- Bir hanım mehr-i müeccel olarak kocasından alacağı altınların zekatını vermeli mi? Kocasının pek ödemeye niyetli olmamasının önem var mı?

CEVAP

Nisap hesabına katar, fakat zekatını vermez. Aldıktan sonra verir.

2- Ödememiz gereken ileri aylara vadeli senetler zekat hesabından düşülür mü?

CEVAP

Evet düşülür

Sual: Zekat 1 sene dolmadan verilebilir mi?

CEVAP

Evet verilir, hatta gelecek yıllarınki de verilebilir. [Günü gelince hesaplanır eksik
 verilmişse fazlası tekrar verilir.]

Sual: Kenarda duran 600 ABD dolarım var. Normalde nisabı bulmuyor. Fakat aylığım 200 milyon. Maaşı alınca ikisi nisaba ulaşıyor. Ayın ilk yarısında, borçlarımı (su, elektrik, telefon faturaları vs.) ödediğimde, toplam param nisabın altına düşüyor. Ay sonunu zor getiriyoruz. Bu durum fasit daire gibi her ay tekrarlanıyor. Anlayacağınız, her ay 15 gün şer’an zengin, 15 gün fakir oluyorum. İlk zengin olduğum tarihin sene-i devriyesinde zekat vermem ve kurban kesmem gerekiyor mu?

CEVAP

Varsa ev kirası, tahakkuk etmiş su, elektrik, telefon v.s. bedelleri mevcut paradan çıkarılır. Kalan nisabı buluyorsa zengin sayılırsınız. 15 inden sonra nisaptan düşseniz de önemi yok. Sene sonunda nisabı bulursanız zekat vermeniz farz olur.

Kurban bayramının üçüncü günü nisaba malik olursanız kurban kesmeniz gerekir.

Sual: Zekatın kim tarafından verildiğini fakire bildirmek şart mı?

CEVAP

Zekatın kim tarafından verildiğini söylemek şart olmadığı gibi, bu zekat demek de şart değildir. Hediyemizdir demek de kafidir.

Sual: Zengin olduğumuz tarih belli değilse, yani hatırlamıyorsak, zekatı ne zaman vermeliyiz?

CEVAP

Tahmini bir şey kabul edilir. Bundan sonra o tarih esas alınır.

Sual: Evi olan bir kimse, ikinci bir ev yaptırıyor olsa, bu eve harcadığını ve bu ev için borçlandığını zekât hesabına nasıl dahil eder/etmez?

CEVAP

Evi olup olmamasının önemi yoktur. Ev için harcananlar, harcanmış sayılır, borçlanınca, borçlar mevcut paradan düşülür. Geriye kalanın zekatı verilir. Taksitler ne kadar uzun vadeli olursa olsun, alacaklardan ve mevcut paradan çıkarılır. Kalanın zekatı verilir.

Sual: Maddi durumu çok kötü olan bir komşum var, eşi şu anda işsiz ve 3 çocuğu var. Ailece namaz kılıyorlar. Bu komşuma fitre düşer mi?

CEVAP

Verdiğiniz bilgi yeterli değil. Diyelim ki hanımının kolunda 100 gram bilezik var. Veya altın olan zinetlerinin toplamı 96 gramı buluyorsa zengin sayılır ve zekat gerekir. Yahut zinet sayılan eşyalarının değeri nisabı buluyorsa zengindir, zekat ve fitre alamaz. Durumunu bilmiyoruz. Bir şeyi yoksa fakir sayılır, fitre de zekat da verilir.

Sual: Pratisyen bir doktor bayanım. Yazılarınızı zevkle, bilgi dağarcığımı geliştirmek, doğruları öğrenmek için okuyorum. Zekatla ilgili ilmihalin bölümlerini okuyorum fakat tam da kavrayabilmiş değilim. Bu yüzden sizden yardım istiyorum. Aylık 305 milyon alıyorum. İçinde  kiracı olmıyan bir evim, ruhsatı kardeşime kayıtlı 3 yıldır benim kullandığım bir arabam (5 milyar  değerinde), bankada adıma kayıtlı 6000 $. var. Şu an kız kardeşim ve eşiyle birlikte oturuyorum. Borcum yok. Zekatın önemini arkasında saklı güzellikleri ve ruhuma olan faydalarının farkındayım. Zekatımı erkenden vermek niyetindeyim. Cevabını e-maille yollarsanız daha da mutlu olurum.

CEVAP

Maaşın, az veya çok olmuş önemi olmaz. Araba sizin de olsa zekata tabi olmaz. Altı bin doların üstünden bir yıl geçmişse, kırkta biri,  yani % 2.5 zekat olarak verilir. Altın olarak verilir.

Sual: 1- Eşimin nisap miktarını geçen ziynet eşyası altını var. Zekat konusunda ben ve eşim iki ayrı kişi gibi mi davranacağız, yoksa bu altından borçlarımızı düştükten sonra mı kalanı üzerinden zekat vereceğiz?

CEVAP

İki ayrı kişisiniz. Hanım zengin ise o zekat verir. Borç kiminse borçlarını çıktıktan sonra kalan malı nisaba ulaşıyorsa, üzerinden de hicri bir yıl geçmişse, zekatını verir.

2- Kira da borç grubuna girip maldan düşülür mü, düşülürse ölçü nedir?

CEVAP

O ay verdiğiniz kira düşer, gelecek aylarınki düşmez.

Sual: Benim bankada 1000 guldenin üstünde para var, orada yıllardır duruyor. Annemgil hep, siz okuyorsunuz, zekat gerekmez dedi sizlere. Doğru mu, yoksa zekat vermem lazım mı?

CEVAP

Para ne için saklanırsa saklansın zekata tabidir. Anneniz ne bilsin. Zekatı fakirse abinize verebilirsiniz. Ana babaya verilmez. Amcaya dayıya halaya teyzeye vermek daha iyi olur. Bin gulden ne kadar ediyor? 96 gram altından fazla ise zekat verilir, aşağı ise verilmez. Zekat vermemek çok büyük günahlardan birisidir.

Sual: 1- Babama ait bir evde kira vermeden ikamet ediyorum. Kendi adıma dairem var ve kiracı oturmaktadır. Kira bedeli ile kendi ve babamın evindeki elektrik-su-telefon faturalarını ödemekteyim. Buna göre kendime ait daireyi kiraya verdiğim için zekat vermem gerekiyor mu? Babamın evinde oturduğum için babam ev için zekat vermesi gerekiyor mu?

CEVAP

Ev çok olsa da zekatı olmaz.

2- Ayrıca arabamız da var. Bu araba içinde zekat vermem gerekiyor mu?

CEVAP

Bin tane arabanız olsa yine zekatı olmaz.

3- Borsada çok azda olsa bir param var yani hisse senedinde. Borsadaki hisse senedim için zekat vermem gerekiyor mu?

CEVAP

Miktarını yazmamışsınız. 96 gr altının değerinde olursa zekatı olur. Sadece hisse senedinin değil, elinizde paranın ve evdeki altının ve az da olsa bankadaki paranın ve ev kirasından alınan paraların hepsi toplanır, nisabı bulursa zekatı verilir.

Sual: Ben şu anda ailemle birlikte kalan ve çalışan birisiyim. Şimdiye kadar yaklaşık olarak 7000 USD birikmiş param var. 1800 USD arkadaşa borç verdim. Alacağımı ne zaman vereceği belli değil. Evimde kendime ait 1600 USD değerinde günlük ihtiyaçlarım için kullandığım bilgisayarım var. Zekatımı nasıl hesap edeceğim? Zekatı kardeşime verebilir miyim?

CEVAP

Zekat kardeşe verilir. Borçların varsa mevcut paradan çıkarılır. Alacaklarınızı alınca zekatını verirsiniz. Şimdi de verseniz olur. Bilgisayar zekat hesabına katılmaz. Mevcut paranızın kırkta biri altın olarak verilir.

Sual: Üzerinden zekat verilecek tutar şu an sahip olduğum tutar mıdır yoksa geçen sene sahip olduğum ve üzerinden bir sene geçmiş olan tutar mıdır? Mesela geçen sene 7 Ramazanda 5 milyarım olsa bu sene 7 Ramazanda ise 8 milyarım olsa ben kaç TL üzerinden zekat vereceğim, 5 milyar mı, 8 milyar mı?

CEVAP

8 milyar üzerinden.

Sual: Nisap miktarına malik olan bir kişiye zekat verilmez. Peki bir kişinin nisap miktarına  malik olup olmadığını nasıl anlayacağız. Alenen sormak yakışık almaz. Rencide edici ve ayıp olur. Ve mesela, atıyorum bu sene 30 çeyrek altınlık zekatımız tuttu. Bu 30, dinen zengin olmayan kişiyi nasıl bulacağız. (Hadi ikişer tane versen 15 kişi eder!) Biliyorsunuz İstanbul gibi bir yerde böyle kişileri bulmak çok zor. Bir bakıyorsun fakir kılıklı bir insan ama belki bankada dinen zengin olmasını gerektirecek parası var ya da evde altını dövizi var. (Para ile imanın kimde olduğu belli olmazmış ya!) Tabi bir de makbul olanı, verilecek kişinin namaz kılıyor olması, hiç olmazsa haramlardan sakınıyor olması filan lazım.

CEVAP

Rastgele tahmin üzerine zekat verilmez. Fakir bilinmiyorsa, bilinen yere mesela ihlas vakfında fakir vekili görevliler var. Oraya telefon edersiniz, (Şu kadar zekat vereceğim, zekatımı dine uygun olarak vermek üzere seni vekil ettim, parayı hesabına yatırdım) dersiniz. Olur biter. Onlar namazını da kılan fakir talebelere veriyorlar. Telefonları:0212- 513 99 00

Sual: İki yakınımın ve benim borsada benim üzerime kayıtlı hesabımız var. 1 yıldır bunları işlettim fakat üzerinde çok oynama olduğu için her birimizin sahip olduğu oran şu an net değil. Acaba onlardan bana hediye etmelerini istesem (zaten bütün para benim banka hesabımda) sonra sadece ben sorumlu olsam o hesaptan ve ben versem zekatı olur mu? Verdikten sonra tekrar ben tahmini oranlarda onlara hediye etsem olur mu?

CEVAP

Olur.

Sual: Baba, maaşından akıl baliğ olan, fakat bir işte çalışmayıp talebe olan kendi çocuğuna harçlık veriyor. Çocuk da bu paraları harcamadan biriktiriyor. Biriktirdiği paralar dinen zengin olma seviyesine gelip aşınca, bu çocuğa bu paraların zekatını vermesi farz mıdır?

CEVAP

Evet farzdır.

Sual: Çok evi olupta kira geliri olan zekatını nasıl hesaplar?

CEVAP

Oradan aldıkları ve başka yerden gelenler, maaş vesaire hepsi toplanır, nisabı bulursa, bulduğu zaman zengin sayılır. Bir yıl sonra zekat vermesi farz olur.

Sual: 1- Teyzeme ve teyzemin kızına, oğluna zekat verebilir miyim?

CEVAP

Teyzenizin kızları zengin bile olsa, teyzeniz fakir ise, teyzenize zekat verebilirsiniz. Teyzeniz, zengin bile olsa, oğlu fakir ise, oğluna zekat düşer.

2- Zekat ve fitre aynı kişiye verilebilir mi? Zekat, sadece bir kişiye değil de birkaç kişiye bölünerek verilebilir mi?

CEVAP

Evet verilebilir.

Sual: Talebe olan kardeşe fitre ve zekat verilir mi?

CEVAP

Zengin değilse, yani 96 gram altını veya o değerde parası varsa zengin sayılır, zekat verilemez. Daha aşağı ise verilir.

Sual: Mevcut param, altınlar ve hisse senetlerimin toplamı nisap miktarını aşıyor. Ama 12 ay taksitle ödeyeceğim senetli borcum var. Bu borcum, mevcut paramdan fazla. Zekatı nasıl hesap edeceğim?

CEVAP

Taksitli borçlar da mevcut paradan çıkar. Geriye nisap miktarı kalırsa zekat verir. Kalmıyor dediğinize göre zekat vermez.

Sual: Benim 1 ay sonra zekat vermem farz oluyor ve ramazan bayramında memlekete
gidiyorum memlekette iken zekatı farz olmadan versem uygun olur mu? Eğer uygun ise, zekatı bir ay sonraki paramı tahmin ederek mi vereceğim?

CEVAP

Gelecek yıllara ait zekatları da şimdiden vermek caizdir. O gün elinizde ne kadar para varsa zekatını verirsiniz. Günü gelince tekrar hesap edersiniz. Az vermişseniz, üstünü tamamlarsınız.

Sual 1- Zekat vermek için, zenginliğin mi üzerinden 1 yıl geçmesi gerekiyor yoksa zekat nisabına tekabül eden mal ve paranın mı üzerinden 1 yıl geçmesi gerekiyor?

CEVAP

Zenginliğin üzerinden bir yıl geçmesi gerekir.

2- Mal ve paramız zekat nisabına eriştikten sonra 1 yıl içinde bazen nisabın altına düş sek bazen de üstüne çıksak ve yıl sonunda,

a) Durum; nisabın altında olsak zekat vermemiz gerekir mi?

b) Durum; nisabın üstünde olsak (yıl için de altına düşmüş olmasına rağmen), zekat vermemiz gerekir mi?

CEVAP

a) Zekat verilmez.

b) Gerekir.

Sual: Eniştem fakirdir. Zekatını almağa kız kardeşime vekalet vermiş. Kız kardeşimde bana vekalet verdi. Annem zekatını ayırıp, eniştemin vekili olduğum için bana verdi. Bende annemin zekatı olan altını, bir kenarda muhafaza ediyorum. Bende zekatımı enişteye vermem için; zekatım olan altını niyet edip ayırdıktan sonra, vekili olduğum enişteme vermek üzere bir kenarda tutarsam, bir zaman sonra benim ve annemin zekatlarını, geldiklerinde kendilerine versem, zekatlarımızı vermiş olur muyuz?

CEVAP

Vekil olarak, annenizinkini kız kardeşinize veya eniştenize verirsiniz. Bunda problem yok. Kendi zekatınızı enişteniz gelince, asaleten verirsiniz.

Sual: Geçen sene 200 gram altınım vardı zekatını verdim. Bu sene 500 gram altınım var.  500-200=300 gramın zekatını mı vereceğim, yoksa 500 gramın zekatını mı vereceğim?

CEVAP

500 gramla birlikte paranız da varsa onun da zekatını vereceksiniz.Sual: Benim bedelli askerlikden dolayı ve ayrıca piyasaya borcum var. Kendime ait param hiç yok. Yalnız hanımımın 96 gramdan fazla altını var. Hanımımın bu altınlarına zekat vermem lazım mı, veya hanımım bu altınlarını bana hediye edip, bende o altınları borcumdan düşebilir miyim, nasıl hareket etmem uygun olur?

CEVAP

Hanım zengin, siz fakir. Hanım zekatını hesap eder, size verebilir. [İmamı azam hazretlerine göre kadın, kocasına zekat veremez. Kocasının durumu iyi değilse imameynin kavline uyarak kadın kocasına zekât verebilir.]

Sual: Bir minibüsüm var ve garajda yatıyor, hiç bir şekilde ticarette kullanmadım, evim için kullanıyorum, bu araca zekat düşer mi? Zira başka araçlarımda var bunları da şahsım ve ailem için kullanıyorum , buradaki ölçü nedir?

CEVAP

Araçların zekatı olmaz. Ticaret için kullansanız da olmaz. O zaman ticaret aleti olur, yine zekata tabi olmaz. [Evler ve tarlalar da zekata tabi değildir.]

Sual: Gelecek yıla sarkan alacaklarım var (çek olarak-senet olarak), bunları bu yılın nisabına mı, gelecek yılın nisabına mı dahil etmem lazım?

CEVAP

Alacağınız varsa, onlar nisaba dahil edilir. Borçların çıktıktan sonra nisap miktarı paranız olursa zenginsiniz, değilse fakirsiniz.

Sual: Hanımıma, sormadan onun adına zekat verebilir miyim?

CEVAP

Zekatı herkes kendisi verir. Sormadan veremezsiniz. Seni vekil ederse, benim zekatımı ver derse verebilirsiniz.

Sual: Fakir bir çocuğa zekat vermek istiyorum. Yaşı küçük, zekatı babasına verebilir miyim?

CEVAP

Çocuğa verilecek zekât, babasına veya velîsine verilir.

Sual: Zekat vermek için yapılan hesapta, 12 ayar altından düşük olmamak şartı ile bir değer tesbit edilebiliyor. Bir şahıs zekatını 18 ayardan vermeye karar veriyor Yapılan hesapta bu şahıs diyelim 8 gr altını zekat olarak vermesi gerekiyor. Hesaplıyor, 8 gram altın 40 000 .000 TL tutuyor (18 ayar üzerinden hesapta)

Burada zekatın altın olarak verilebilmesinde kolaylık olsun diye bir miktar altın bulunduruluyor ve zekatını vermek için gelen şahıs; Ben 40 000 .000 TL lik altın satın almak istiyorum diyor. (Benim 8 gram altını zekat vermem lazım demiyor) ona bir cumhuriyet altını 40 000. 000 TL ye satılıyor, bu da 7,2 gram. Genellikle ağırlık, veren ve alan tarafından pek düşünülmüyor. Bu altını fakire veya oradaki fakir vekiline veriyor. Bu durumda adam zekatını vermiş oldu mu? Eksik mi verdi?

Ben 18 ayardan hesapladım bu da 8 gr tutuyordu demeli mi? Sadece elindeki paranın altına çevrilmesi yeterli mi?

CEVAP

Hesaplar 18 ayardan değil, 22 ayar üzerinden yapılır.

Paramız ne kadar altın tutuyorsa, o kadar altın vermek gerekir. Paramızın ne kadar altın tuttuğu nasıl hesap edilir?

Damgalı altın liraların en ucuzunun fiyatına bakılır. Diyelim bugün en ucuzu Aziz liradır. 39 milyon liradır. Buradan altının gramının değerini bulalım: 39 milyonu 7.2 ye bölersek, yaklaşık 5 milyon 400 bin lira buluruz. Demek ki altının gramı bu kadar.

Diyelim Markımız, dolarımız, kağıt paramız 1 milyar 80 milyon lira tutuyor. 1 milyar 80 milyon 5 milyon 400 bine bölünürse 200 gram altın çıkar. 200 gram altının zekatı da, 5 gram altın eder. 22 ayar altından verilir.

Sual: Geçen sene ve evvelki sene bir iki fakirin vekili idim.Onlar adına zenginden zekat alıp o fakirlere veriyordum. Bu senede bu işi yapabilmek için vekalet yenilenmeli midir?

CEVAP

Gerek yok. Yenilenirse mahzuru olmaz.

Sual: Zekat veya fitresini vermek üzere birisi beni vekil ettikten sonra, aynı kişinin fitre veya zekatını vermek üzere ben de başkasını (hatta o başkası da bir başkasını…) vekil edebilir miyim? Böyle zincirleme olarak kaç kişiye vekalet verilebilir?

CEVAP

Zincirleme olarak sonsuza kadar vekalet verilebilir.

Sual: Arkadaş yıllar önce bir şirkete 50.000 DM yatırmış. Ne bir kar ne de anaparayı alabilmiş. İflas edip etmediğine dair herhangi bir açıklamada yok. Sanki hiç vermeyecekler gibi. Bu paranın da zekatını vermek gerekir mi?

CEVAP

Kayıp olmuş, gasp olunmuş, gömüldüğü yer unutulmuş mal ve inkâr olunan alacaklar, tam mülk olmadıkları için, nisâp hesâbına katılmaz ve ele geçerlerse, önceki senelerin zekâtları verilmez.

Senetli veya iki şâhitli olan veya itirâf olunan alacaklar, iflâs edende ve fakîrde de olsa, nisâba katılır. Ele geçince, geçmiş yılların zekâtı da verilir.

Sual: Devre mülk nisaba girer mi?

CEVAP

Girmez

Sual: Fakir bir aileyiz, eşim borçludur. Fakat benim 100 gr kadar altınım olduğu için dinen zengin sayılıyorum. Zekât vermemek için bileziklerimin yarısını kızıma hediye etsem günah olur mu?

CEVAP

Farz olduktan sonra zekât vermemek için, hile yapmak haram olur. Farz olmadan önce yapılan hile, İmam-ı Muhammede göre mekruhtur. İmam-ı Ebu Yusufa göre mekruh değildir. Fetva imam-ı Muhammede göredir. İmam-ı azama göre, kadın kocasına zekât veremez. Fakat sizin gibi fakir, fakat dinen zengin olan bir kadının, İmam-ı azama göre caiz değilse de, zekâtını İmameynin kavline uyarak fakir kocasına vermesi caiz olur. Bunun için hileye başvurmadan zekâtınızı beyinize verebilirsiniz.

Sual: Fakire vereceğim zekat miktarı onu dinen zengin konuma getiriyor. Ne yapmam lazım?

CEVAP

Fakirin hanımı, çocukları da fakirse her birine, zengin olmayacak miktarda verilebilir.
Yahut fakire zengin olmayacak kadar para verirsiniz, o parayı harcadıktan sonra, tekrar yine verirsiniz.

Sual: Karı koca çalışıyor ve ortak para biriktiriyorlar. İkisinin parası zekat nisabını tam ucu ucuna buluyor, ama ayırsalar nisap miktarının altına düşecek. Zekatı nasıl verecekler?

CEVAP

Diyelim ikisinin toplam paraları 100 gram altın ediyor. Bir kişi için nisabı bulursa da iki kişi için nisabı bulmaz. Yaklaşık 50 gram birinin 50 gramı ötekinindir. Dinimizde herkesin malı ayrıdır. Müşterek değildir. Zekat vermeleri gerekmez.

Sual: 1- Üç dört aydır maaş alamıyoruz. Şu anda 1 milyarın üstünde maaş alacağım var. Alacaklar nisaba katılır. Maaş alacağım da katılır mı?

CEVAP

Memûrların ve işçilerin alacakları maâş ve ücretler, ellerine geçmeden önce mülkleri olmaz. Maâş, ücret ele geçmeden önce, bunlar nisâp hesâbına katılmaz.

2- İşten çıkarılanlara, ödenmeyen maaş ve tazminatlarına karşılık 3-4 ay sonrasına senet veriyorlar. Bu senetlerin, o gün geldiğinde ödenip ödenmeyeceği de kesin değil. Elinde böyle 3-4 milyarlık senedi olanın da bunu nisaba eklememesi gerekiyor, öyle mi?

CEVAP

Çekler maaş gibi değildir. Bunlar nisap hesabına katılır. Elinde kurban kesecek kadar parası olan kurban keser. Zekat için de, paralar eline geçince zekatını verir. Şimdi de, zekatlarını verse mahzuru olmaz.

Sual: Dört sene evvel vefat eden annemin gayrimenkul miraslarını değer düşüklüğünden dolayı (bir kısmımız, değerlenmesini beklediğinden) paylaşamadık. Paylaşıldığında herkese nisap miktarından fazla bir miktar düşecek. Şu anda ağabeyimin nisap miktarı değerinde malı ve parası (altınları) yok. Ona sadaka-i fıtr ve zekat düşer mi?

CEVAP

Miras alacakları nisap hesabına dahil edilir. Fakat ele geçmedikçe zekatı verilmez. Kurban bayramında elinde kurban kesecek kadar parası varsa keser. Mirası acele paylaşmanız gerekir.

Sual: Bir şirkette alacağım vardı. Arkadaş iflas etti. Borcumu ödeyeceğim diyor. Bu alacağımı nisaba dahil edecek miyim?

CEVAP

Senetli veya itirâf olunan alacaklar, iflâs edende ve fakîrde de olsa, nisâba katılır. Ele geçince, geçmiş yılların zekâtı da verilir.

Sual: Zekatı hesaplarken mal varlığımızdan adımıza kayıtlı borçlarımızı düşüyor muyuz?  Borsadan 600 milyon TL. lik hisse senedi  almıştım. Şimdi onun değeri 400 milyon TL. ye düştü.  Zekat için hangi rakamı hesaplamalıyım?

CEVAP

Zekat vereceğiniz gündeki rayiç değeridir. Yani 400 milyon olan rakam esas alınır.

Sual: Fakir olduğunu bildiğimiz birisine zekat vermek istersek ve bu kişinin malının tam olarak miktarını bilmezsek, bu kişiye en fazla ne kadar zekat verebiliriz. Mesela bu kişinin 30 gr altın değerinde malı olsa (biz bunu bilmezsek) ve nisap miktarı mal da 96 gr olsa, biz bu kişiye 80 gr altın zekat verebilir miyiz. Verirsek verdiğimiz zekat geçersiz mi olur?

CEVAP

Zekat verilecek kimseyi araştırmak gerekir, zan üzerine zekat verilmez. Dinen fakir olup olmadığı araştırılmalıdır. Gerekirse kendine sorulmalıdır. Sana zekat vereceğim demeden, dinen zengin misin, fakir misin gibi sorular sormalıdır. Borcun var mı gibi. Zaten zekat verirken, bu zekatım demek şart değil, hediye dense de olur. Fakirin gururunu kırmamalıdır. Nisabın üzerinde zekat vermemelidir. Ama hanımı da fakirse, çocukları da fakirse, mesela iki çocuğu varsa, dört kişiler demektir. 4×96= 384 gram verilmez, 383 gr da

verilebilir. Kısacası onun zengin etmemelidir. Zengin edecek kadar verilirse mekruh olur.

Sual: Benim 1 milyar 600 milyon TL param olsa 40 milyon liralık zekat vermem gerekir yani bir altın, fakat fakir bu altını kuyumcuda satmak isterse 37 000 000’a alıyorlar. Benim zekatım ödenmiş olur mu?

CEVAP

İsterse beş milyona satsın sizin zekatınız ödenir. Kaybetsin yine öyle. Ama siz onu kırk milyona alırsanız fakire iyilik etmiş olursunuz.

Sual: Altınlar tartılmadan tahmin edilerek zekatı verilebilir mi?

CEVAP

Zekat sayılmadan tartılmadan verilmez. Ancak yaklaşık olarak bilinebilir. Mesela 3 bileziği vardır, alırken gramı belli idi, diyelim ki on gram civarında idi. Küpesi şu kadar kolyesi şu kadar diye hesap edilir. Birazcık da fazla hesap edilmesi iyi olur. Diyelim hepsi 97 gram tuttu siz 100 gram üzerinden zekat verebilirsiniz. 14 ayardan üstünü altındır aşağısı altın değildir. Zekat için altınların gramı önemlidir ayarı önemli olmaz.

Sual: Verilen zekâtın, fakirin veya vekilinin eline geçmesi gerekir mi?

CEVAP

Evet, gerekir. Zekât altın olarak verilir.

Sual: Param yok. Zekatımı hesap edip taksitlerle versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ortağın biri zekat vermezse, diğerlerine de günah olur mu?

CEVAP

Günah olmaz. Herkes kendi hissesinden mesuldür.

Sual: Balık, ipekböceği ve tavuk yetiştiren, zekatını nasıl verir?

CEVAP

Kıymeti verilir.

Sual: Gölde yetiştirilen balıkların zekatı olur mu?

CEVAP

Satınca nisaba malikse zekatını verir.

Sual: Zekat için umumi vekil olan, kendi anasına zekat verebilir mi?

CEVAP

Vekil olduğu için verebilir.

Sual: Şirketteki hissemden aldığım kar, zekata tabi mi?

CEVAP

Hisse senedi mülkünüzdür. Elbet zekata tabi olur.

Sual: Zekat verirken borcum veya hediyem denilse olur mu?

CEVAP

Borcum diyerek vermek doğru değildir.

Sual: Şirket, kâr vermiyor, hisse senedini de almıyor. Bu senet, zekata tabi mi?

CEVAP

Müfliste olan alacağın zekatı gibidir.

Sual: Eti ve yumurtası için tavuk ticareti yapan zekatı nasıl verir?

CEVAP

Sene sonundaki malı, nisabı bulursa zekatı verilir.

Sual:

Zekattan düşmek için altını bebeğe hediye etmek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Sene sonunda parası nisaba dahil edilir.

Sual: Zengin çocuğun malından velisi zekat verirse ne olur?

CEVAP

Sadaka olur, sevab olur.

Sual: Civata gibi binlerce malı, zekatta tek tek mi saymak lazımdır?

CEVAP

Satın alınırken nasıl hesap edilmişse, öyle yapılır.

Sual: Zekat vakti gelmeden önce verilse, vakti gelince o şahıs fakir olsa, verilen para nafile mi olur?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekatta altının, ticaret malının o günkü alış fiyatı mı muteberdir?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir hanımın vekili zengin koca, hanımı adına zekat alır mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Şirketten nisabdan fazla alınan kârın zekatı hemen verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekat ve fıtrayı fazla vermek iyi olur mu?

CEVAP

Elbette.

Sual: Altın kaplanmış, kolye ve kordonun zekatı nasıl hesaplanır?

CEVAP

Altın miktarı yarıdan az olan karışımın zekat hesabı, ağırlığı ile değil, kıymeti ile yapılır.

Sual: Zekat altını hediye içine koyup fakire vermek sahih mi?

CEVAP

Sahih olmaz.

Sual: Fakir, zekat isteyebilir mi?

CEVAP

Hayır. Fakat fakir olduğunu bildirmesi caiz.

Sual: Ev yaptırmak için kooperatife verilen para zekata tabi mi?

CEVAP

Para mülkünden çıktığı için zekatı verilmez.

Sual: Halı ticareti yapan zekat olarak başka mal verebilir mi?

CEVAP

Veremez.

Sual: Halı imal eden, mayi sabunun, ipliğin de zekatını verir mi?

CEVAP

Tüccar, sanatkar, mevcut malın fiyatını, maloluş fiyatından hesaplar. Sabun, iplik de buna dahildir.

Sual: Gömlek diken terzi, zekatı gömlek olarak verse caiz mi?

CEVAP

Evet. Altın vermesi daha iyidir.

Sual: Zekatta, gümüşü, altını düşük ayardan vermek mekruh mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Babasından umumi vekalet alan, zekatı kardeşine veremez mi?

CEVAP

Veremez.

Sual: Zekatta paranın telef olması ne demektir?

CEVAP

Tamamının yok olması demektir.

Sual: Zekatı verince fakir olan, yıl dolmadan zekat alabilir mi?

CEVAP

Kurban nisabına malik olmadığı gün, zekat alabilir.

Sual: Zekatı verince, nisabdan düşen, yıl sonuna doğru tekrar zengin olsa, geçen yılki zekat verdiği günde mi zekat verir?

CEVAP

Evet.

Sual: Ödenmeme ihtimali olan taksitli alacağın zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Kullanmak için aldığı makina ve arsayı satılığa çıkarıp bir yıl satamıyan zekatını verir mi?

CEVAP

Satınca geçmiş seneninkini de verir. (Ticarete niyet ettiğinden itibaren)

Sual: Zekat verilen kağıt para ile altın alsam zekat sahih olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: İmameynin kavline uyup, kadın, fakir kocasına zekat verir mi?

CEVAP

Verir.

Sual: Peşin mal aldım. Fakat malı daha teslim almadan zekat verme zamanım geldi. Para elden çıktı mı, zekata dahil edilir mi?

CEVAP

Para elden çıkmıştır. Zekata dahil edilmez.

Sual: Fıtrayı yıllarca kağıt para ile veren, altınla devri lazım mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekatta, basmaların birkaçını ölçüp top halinde tayin caiz mi?

CEVAP

Zannı galip ile caiz.

Sual: Altın diş nisaba katılır mı ve zekatı verilir mi?

CEVAP

Nisaba katılır ve zekatı verilir.

Sual: Zekat verme tarihini, ayını, yılını bilmiyorum. Bundan sonra rastgele bir gün tesbit edip, hep o tarihte versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekat olarak altın verecektim.Ticaret malı versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İhtiyaçtan fazla serili olmayan halılarımın değeri nisabın üzerindedir. Fakat başka param yoktur. Zekat almam caiz mi?

CEVAP

Zekat almak caiz olmaz. Kurban kesmek lazımdır.

Sual: Recebde 120 gr altınım var idi. 60 gramı elimden çıktı. Ramazanda nisabın altına düştüm. Zekat almam caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Pahalı dergilerim hurda oldu. Zekatta da hurda mı sayılır?

CEVAP

Evet.

Sual: Halam, zekatını vermemi vasiyet etti. Kocası, mirasın 1/3 den, bu işi yapacak parayı vermezse, bana günah olur mu?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zenginmişim bilmiyordum. Bana zekat verdiler. Ne yapayım?

CEVAP

Fakire vermek lazımdır.

Sual: Bu yıl 3 altın zekat vermem lazım, 5 altın verip ikisini de gelecek yıla mahsup ederim diye niyet  sahih mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Alacak senetlerini zekat olarak vermek caiz mi?

CEVAP

Alacak deyndir. Nisaba katılırsa da, ayn zekatı deynden verilmez. Senedin kırkta biri de senedin zekatından verilmez.

Sual: Fakir, verdiğim zekatı bana hediye etti. O miktar kağıt parayı fakirlere vermezsem tenzihen mekruh olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Fasid alışverişle ele geçen malın zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İki çeşit döviz kurundan, zekat hangisine göre hesaplanır?

CEVAP

Ucuzuna göre caiz, pahalıya göre, sevabı çoktur.

Sual: Fakire zekat olarak verdiğim altını, ucuz satın almam caiz mi?

CEVAP

Mekruhtur.

Sual: İşim daire ticareti değil. Param değer kaybetmesin diye 15 daire aldım. İhtiyaç olunca satacağım. Bunlar nisaba katılır mı?

CEVAP

Hayır. Ticaret malı değildir.

Sual: 200 gram altını, 150 gr mehr borcu olan, zekat verir mi?

CEVAP

Hayır vermez. Çünkü müeccel mehr zekat nisabına katılmaz.

Sual: Zekat borcunu ödemek için ödünç almak gerekir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Eldeki para, nisabdan aşağı düşünce, zekat almak caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Arsa karşılığı inşaatım yarım halde. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Mevcudun zekatı verilir. Satılacak olan yarım inşaat ticaret malıdır. Arsa karşılığı verilecek daireler borç olarak kabul edilir. Zekatı verilmez. Satılık dairelerin zekatı verilir.

Sual: Hanımın zekatını ondan habersiz bir fakire verdim. Duyunca razı oldu. Zekat sahih oldu mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Miktarı ve ödeme tarihleri belli olan vergi borçları da, zekat bakımından diğer borçlar gibi mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Maaş elime geçmediği müddetçe mülküm olmaz mı?

CEVAP

Hayır. Zekat nisabına katılmaz.

Sual: Nisabın üstünde maaş alıp, güç geçinen, zekat alır mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir vekiliyim. Babamdan zekat almam caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İnşaat halindeki satılık binaların zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Satın alınan bütün malzemenin parası, ticaret malı gibi nisaba katılır. (Binanın yapılan kısmının tahmini fiyatı değil) Veya binaların satıldıktan sonra geçmiş senelerinkini de beraber verir. (Yani inşaata başladığı ve devam ettiği senelerin.)

Sual: Demirbaş hisse senedinin sadece kârının mı zekatı verilir?

CEVAP

Evet.

Sual: Elden ele dolaşan hisse senedi, nisaba dahil edilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: On yıl sonra alınacak para, zekat nisabına dahil edilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ev yapamazsam satarım diye alınan arsa, zekata tabi mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Bugün üniversite talebesine zengin olsa da zekat verilir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zekatı fakire verirken borç[ödünç] demek de caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ödünç altın isteyen fakire, zekata niyet edip verilse, sonra da altını fakire hediye etse, zekat verilmiş olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Dükkanları, daireleri olan, nisaba malik değilse, zekat alır mı?

CEVAP

Alamaz.

Sual: Fakire zekat olarak bir altın verip (Bunun beş gramını al, kalanı benimdir) demek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: 672 gramdan ağır olan gümüş tepsinin zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Nisabı bulacak kadar taksitli borçları olanın, maaşı alınca, eline nisabı bulacak kadar maaş geçse, zengin sayılır mı?

CEVAP

Hayır.

Sual: Nisaba malik olunca yarısını harcadım.O gün zengin miyim?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zengin çocuk, bülugdan önceki yılların zekatını verir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Bugün zekat vereceğim. On gün sonra da, hac için Diyanete para yatıracağım. Bu para, zekat nisabından düşülür mü?

CEVAP

Hayır.

Sual: Geçen yıl, 1 altın zekatımı ve gelecek 2 yıla mahsuben de, 2 altın verdim. Bu yılki zekatım 2 altın tuttu. İkinci yıl için verilen altını bu yıla saysam caiz olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Satıp ev almak için, alınan arsa zekata tabi mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Kamyon çekmek için önceden yatırılan paramın zekatı var mı?

CEVAP

Yatırılan, alıcının mülkünden çıkar. Artık satıcınındır.

Sual: Uzaktaki akrabama bileziklerimi emanet verdim. Zekatı tahmini verip, fazla gelirse, onun da zekatını versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: 1 kg altın borcu olan fakire,1kg altın zekat vermek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual:  a) Müteahhidim.Yapacağım evi, peşin üç yüz milyona sattım. O evi, iki yüze yapabilirim. Üç yüzden, iki yüzü çıkarınca, kalan 100 milyonun mu zekatı verilir? b) Temele harcanan hesaba katılır mı?

CEVAP

a) Evet, b) Evet.

Sual: Müteahhitle, bir miktarı peşin, kalanı 4 yıl taksitle ev almak üzere anlaşma yaptık. 4 yıllık taksitli borcumu, paramdan çıkarıp, kalanın zekatı mı verilir? Peşin verilenin zekatı verilmez mi?

CEVAP

Evet, evet.

Sual: Taksim edilmemiş malın zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Hemen veya ileride verilir.

Sual: Ticaret için inşaatım var. Sermayeyi inşaata yatırsam, yıl sonunda elde para kalmazsa, inşaatın zekatı verilir mi?

CEVAP

İnşaata yatırılan paranın zekatı hemen verilmez. Bir yıl sonra mevcut malın piyasaya göre değerinin zekatı hesab edilir. Malı satınca eline geçen paradan zekat verilir.

Sual: Nisabdan fazla, geçmez para ve pul zekata tabi mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Alınan zekat, sahibine hediye edilse, zekat sahih olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Taksitli alacak nisaba katılıp, tahsil edilince zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Hayvan zekatı verilirken, borçlar düşülür mü?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir vekiliyim. Zekat verene, o değerde akupunktur hediye ediyorum. Hediye verdiğim bilindiği için verilen zekat mekruh mu?

CEVAP

Mekruh olmaz.

Sual: Ben dinen zenginim ama, ne zaman ödeneceği belli olmayan alacaklarım var, elimde hiç para yok. Hatta borcum var. Bu durumda ;

1) Bana zekat veya sadaka verilebilir mi ?

CEVAP

Dinen zengin olan zengindir. Elinde 40 milyon liran varsa bir milyonunu zekat olarak vermen gerekir. Alacaklar nisaba dahil edilir. Ancak ele geçince zekatı verilir. Zekat alman haram olur, sadaka da öyle. Sadaki fıtır da öyle.

2) Fakirlerin vekili olarak zekat alıyor ve vakfa hediye ediyorum. Kendim borçlu iken hediye vermem caiz olur mu?

CEVAP

Bu sizinle ilgili değil. Fakir borçlu ise, adına alınan zekat başka yere verilemez.

Sual: 1- Annemin nisab miktarını bulan 1 yılı dolduran döviz olarak parası var.Ayrıca bankada 8 aydır duran ev için beklettiği parası var.Ev parasını da zekat hesabına dahil edecek mi?

CEVAP

Evet.

 2- Benim anneme belli bir miktar borcum var.Eğer ev parasını zekat tutarına dahil edersek bu para tam borcuma denk geliyor. Anneme borcum altın olarak. Annem bu borcumu gelinine ( benim hanıma ) zekat olarak vermek  istiyor. Diyor ki; hanımın sana vekalet versin “dilediğinden dilediği kadar benim adıma zekat almaya” şeklinde. Bende senin bana olan borcunu hanımının adına sana verdiğime niyet ederim. Hem ben zekat borcumdan kurtulurum hem de sen borçtan rahatlarsın. Hanımın da sana bunu hediye etmiş olur. Ama hanımın bankada 26 aralıkta serbest kalacak, ancak daha bir yılı doldurmasına 7-8 ay olan 1,5 milyar parası ve 500 milyon civarında da evde bilezik ve çeyrek altını var. Bu işi nasıl çözmek doğru olur? Ya da hiç bir çözümü yok mudur?

CEVAP

Sen hanımını vekil edince, vekil asıl gibi olur. Yani annen oğluna zekat veremez. Hanımın fakir olsa idi zekatı ona verirdi. Çözüm şöyle olabilir: Hanımın bütün parasını ve altınlarının tamamını sana hediye eder. Ve sıfırın altına düşecek hale gelmeli. Borçlu olmalı. O zaman dinen fakir olur. Ona zekat verilir. Başka çıkar yol yok.

Sual: Hile-i Şeriyye yaparken bu işe yardımcı olacak kişiye sen şunu şöyle  yapacaksın sonra bana iade edeceksin falan gibi söylemek hile-i Şeriyyenin amacına aykırı olup bizi harama sokmaz mı?

CEVAP

Aldığın zekatı bana vereceksin denmez. O dilerse verir.

Sual: Babamın bir şahıstan 7000 dolar alacağı ve 2000 mark da borcu var. Ayrıca da 1500 dolar elinde nakit parası var. Zekat verirken borcunu alacağından mı düşüp kalanı nisap miktarına dahil edecek yoksa nakit paradan mı düşüp kalanın zekatını verecek?

CEVAP

Borçlar alacaklardan çıkarılır. Nakitle alacak toplanır. Nisabı buluyorsa zengindir. Elindeki nakitin zekatını verir, alacakları da alınca verir.

Sual: Bir arkadaşdan para aldım. Parayı alırken, ben kalbimden borç diye geçirdim. yani geri vermeyi niyet ederek aldım. Ama parayı veren hediye gibi verdi.

Bu parayı borç olarak zekat nisabından düşecek miyim?

CEVAP

Gibi ile olmaz, hediye ise senin paran, borç ise borcun demektir. Önce onu tesbit gerekir. Kendisine sor, para hediye mi idi diye, evet derse mesele yok. Hayır derse borç hanesine yazarsın.

Sual: Evde vitrinde süs eşyası olarak bulunan 350 gr gümüş tepsi zekat nisabına girer mi ? Girerse altına nasıl çevrilecek ?

CEVAP

Elbette nisaba girer. altına çevirmeden de zekatı verilir. 90 gram gümüş verirsen tamam. Gümüş nisabı 200 dirhemdir. 350 gram 100 dirhemden fazla eder. Elinizde 10 miskal de altın var ise zengin sayılırsın. On miskal 48 gram eder. Demek ki elinde 48 gram altın ve 336 gram gümüşü olan zengindir. Zekat olarak 1.2 gram altın ile 84 gram gümüş verir.

Sual: Bugün için zenginlik miktarı kaç Tl ‘ye isabet etmektedir? Çesit çesit altınlar var; 12 ayar, 24 ayar vb. ayrıyeten işcilik parası var …bunda hangisine göre hesabımızı yapacağız?

CEVAP

96 gram,  22 gram altının değeridir. Yaklaşık 1 milyar 150 milyondur. Liralardan en ucuzunun mesela aziz liranın gramı ölçü alınır. 12 ayar altın sayılmaz. 12 ayardan üstü altındır.

Sual: Bir kısım malımı arkadaşıma devren satacağım. İstediğim fiyat ile arkadaşımın verdiği fiyat arasında fark var. Bu farkı zekat niyeti ile iskonto veya hediye şeklinde yahut başka şekilde zekat olarak sayabilmem mümkün mü?.

CEVAP

Eğer o arkadaş fakir ise, sattığınız malzemelerden bazıları bu hediyedir diye verirseniz zekat yerine geçer.

Sual: Babaanne, anneanneye, dedelere vb. lere zekatın verilemeyeceğini yine Tam  ilmihalden öğrendik. Fakat öğrenmeden önce ninelerimize bu yılki zekatımızı da vermiş bulunmaktayız. Şimdi Ne yapmalıyız?

CEVAP

Verilmemiş demektir. Yeniden verilecek veya devir suretiyle telafi edilecek.

Sual: Zekatımı vermesi için babamı vekil tayin ettim. Ona zekatım miktarınca
para yolladım. Zekat verilmesinde mahzur dinen olmayan bir akrabamıza (para miktarınca) altın alıp zekat verme işlemini (önceden onunla konuşmak kaydı ile, kitapta belirtilen hileyi şeriyye) yapmasını, daha sonra altınları para karşılığı geri almasını, o akrabamızın da en sonunda parayı geriye hediye etmesini söyledim. Bundan sonra bu miktar parayı ihtiyac
sahiplerine dağıtmasını söyledim. (bahsettiğim akrabamıza muhtelif zamanlarda çeşitli
miktarlarda yardım yapıyorum. Hatta bu yardımlarım mevzu ettiğim zekat miktarının üzerinde.Bu yılki zekat yükümlülüğümü bu şekilde yerine getirdim. Allahü teala kabul eder inşaallah.

CEVAP

Dine uygun olmazsa kabul olmaz. Temenni ile olmaz. O adama altınları verince
zekat işi tamam olur. Para ile almak gerekmezdi. Haydi aldınız, adam aldığı parayı istediği yere harcardı, niye bize hediye et diyorsunuz ? O zaman işin içinde dine uygun olmayan bir hile var. Ben sana zekat vereceğim, sen de bana geri ver şeklinde bir zekat olur mu? Adam verir vermez, önceden böyle pazarlık olmaz. O zaman zekatı hiç kimse vermesin zekat diye bir şey kalmaz. Geri almanın anlamı ne? Adama ver onun olsun.

Sual: Altın zekatını verirken, kullandığın, vermen gereken altınından alıp, zekat
  verebilir misin? Yoksa ayrı bir şekilde parayla başka yerden satın alıp vermeli mi?

CEVAP

Her çeşit altından verilir. Kullanılan altın altın değil mi? Önemli olan altının ağırlığıdır. Hurda olsa da mahzuru olmaz.

Sual: 1- Malum kriz ortamındayız ve zekat verme dönemim yaklaştı. Sağdan
soldan bir miktar alacağım var. Döviz alacaklarımın hesabını yaptım. Ama TL alacaklarım çok karışık, bir kısmını unuttum. Bunları kendi kendime “helal ettim” deyip (borçlunun haberi olmadan), yükümlülüklerinden kurtarabilir miyim?

CEVAP

Alacaklar nisaba katılır yani zenginlik hesabına katılır, dinen zengin isen alacakların önemi eline geçince zekatlarını verirsin.

2- Sonradan bu borçlar ister ödensin, ister ödenmesin, gibi bir anlayışla gelen paraları kabul edebilir miyim?

CEVAP

Karşıdaki kabul ettim demedikçe hediye sahih olmaz. Yani senin parandır gelince alırsın.

3- Bir de çalıştığım işyerinde verilmeyen maaşlar var, miktarı belli olan bu alacaklara da zekat düşüyor mu?

CEVAP

Hayır.

4- İleride ödenir mi, ödenmez mi onu da bilmiyorum. Yalnız bu maaşlar bir yıl içinde birike birike yüklü bir miktara ulaştı. Yani şu an ki toplanan miktarın üzerinden tam olarak bir yıl geçmedi.

CEVAP

Bunun bir yıl ile alakası yok.

Sual: 1- Kardeşimin zekatını veya fitresini ondan habersiz verebilir miyim yoksa onun vekil etmesi gerekir mi?

CEVAP

Tam İlmihalde diyor ki:

Bir kimse, kendi malından, başkası için fıtra verince, o önceden emr etmiş ise, caiz olur. Emri ile vermemiş ise, sonradan razı olsa da, caiz olmaz. Onun malı ile vermiş ise, razı olunca caiz olur. Bir adam, evinde beslediği kimselerin fıtralarını, onların emri olmadan verebilir.

Kardeşinize bakmaya mecbur olmadığınız için ondan habersiz veremezsiniz. Senin fıtranı ben vereceğim dersiniz o da peki derse verebilirsin.

 2- Vekili olarak kardeşimin ve kendimin zekatı niyetine fakire 1 altın versem olur mu yoksa ayrı ayrı mı verilecek?

CEVAP

Kardeşin sen benim fıtra ve zekatımı ver derse, seni vekil etmiş olur. Sen de kendi zekatınla birlikte fakire bir altın verirsen zekat ve fıtra yerini bulmuş olur.

Sual: Hem sadaka hem zekat çift niyet olur mu?

CEVAP

Fakire zekatını veya vekile verirken borç veya hediye veriyorum dese, caiz olur. Söze bakılmaz. Zekat ve sadaka diye birlikte niyet ederse, imam-ı Ebu Yusüfe göre, zekat olur. İmam-ı Muhammede göre, sadaka olur. Zekatını vermemiş olur. O halde iki imama da uymak için sadece zekat diye niyet etmek gerekir. Ama fakire verirken hediye dense de caiz olur.

Sual: Birisine borç para verdim, yıllardır alamıyorum, verdiğim zaman senesi geçmemişti zekatını vermek için. Şimdi seneler geçti ve o insan (param yok diyor şu an sana vermek için) Bu paranın zekatını vermek kime düşer dinimizce?

CEVAP

Eline geçince zekat vermek sana düşer. Ama eline geçtiği zaman verirsin, şimdi değil.

Sual: 1- Bir arkadaşımın beyine 3 yıl önce 8600 Fr. borç verdim, bu 3 yıl içinde sadece 3600 Fr. paramı verdi, 5000Fr. param hala duruyor. Bu paramın zekatını 3 yıl içinde 8600Fr. hesaplayıp vermem mi lazım yoksa, sadece bana verdiği 3600Fr’tan mı hesap yapmalıyım?

CEVAP

Sadece ele geçen paranın zekatı verilir. Yani 3600 Fr’ın zekatı verilir. Tabii bunun üç senelik zekatı verilir.

2- Kalan 5000Fr da hangi yıldan itibaren zekatını vermem lazım, elime geçerse?

CEVAP

Kalan paranın zekatı ele geçince ödünç verdiğin seneden itibaren vereceksin.

3- Zekat verilirken yakın akraba fakat salih olmayan birine mi vermek yoksa uzaktan akraba salih birine mi vermek daha makbul?

CEVAP

Salih olanı tercih etmeli.

Sual: Zekat olarak vermem gereken miktarı tam olarak bilmiyorum, fazlasını versem olur mu?

CEVAP

Yaklaşık olarak hesap edilirse zannı galiple olursa fazla vermenin mahzuru
olmaz.

Sual: Zekatta ve diğer mali ibadetlerde de sonsuz vekalet geçerli mi?

CEVAP

Zekatta umumi vekil edilmese de, diyelim ki hanım size sadece (benim zekatımı ver) dese, sen de beni, ben de başkasını, o da sonsuza kadar herkese habersiz vekalet verebilir. Ama diğer işlerde umumi vekil lazım. Bir tek zekat bundan müstesna. Ötekilerde başkalarını da vekil edebilirsin demek lazım, yani umumi vekalet lazım. Bazı istisnalar var ise de, yeri gelince sorarsın.

Sual: Eşim psikolojik rahatsız. Kendisine ait 161 gr bileziği var. Birkaç gün sonra (arefe günü) bir yılı dolduruyor, zekatı ödenecek, ancak kendisinin bunun dışında herhangi bir geliri yoktur. Eşim; (bileziklerimi bozdurup zekat vermem sen ver)’ diyor. Bu bileziklerin zekatını vekalet alıp ben kendisine hediye ederek vermem caiz midir? Aynı şekilde vacip olan kurbanı da alıp kesebilir miyim?

CEVAP

(Zekatı sen ver) demekle, senin bir şey söylemen gerekmez, kendi parandan verebilirsin. Kurbanımı kes diyorsa mesele bitmiştir, gidip kesebilirsiniz. Yahut hem zekat hem de kurban için vekalet alırsın gidip halledersin. Kendisine para falan hediye etmen gerekmez, vekil kendi parası ile yapabilir.

Sual: Bir yazınızda, alınamayan alacakların, zekatının ancak ele geçtiği zaman verileceğini yazmıştınız. Fakat, şimdi de bu paraların zekat nisabına dahil edileceğini yazıyorsunuz. Acaba hangisi doğru?

CEVAP

İkisi de doğru.  Nisaba dahil edilmek zekat vermek değildir. Zengin olup olmadığını bildirmek için nisaba dahil edilir, fakat ele geçmedikçe zekat verilmez. Kurban nisabına da dahil edilir. Fakat parası yoksa kurban kesmez. İkisi arasında çelişki yoktur.

Sual: 1- Hanım bütün malını, parasını bana fiilen hediye etmek zorunda mı yoksa
 sözle olur mu? Mesela bankadaki parasını bana havale etmeli mi?

CEVAP

Zorla hediye olmaz. Gönlü ile hediye edecek. Bankadaki para senin hesabına
geçecek. Sıfırdan aşağı düşecek, düşmezse hala zengin sayılır. Yani bir milyonu olsa yine zengin sayılır, borçlanacak bile.

2- Sizin öğrettiğiniz şekilde hanım bütün herşeyini bana hediye ederek fakir olsa ve annem bana daha önceden borç olarak verdiği parayı hanımıma (ben de halihazırda o kadar para olmadığı için ) sözle “sana şu kadar parayı ve altını üzerime farz olan zekatım olarak verdim” dese bu meseleyi öğrettiğiniz şekilde çözmüş olur muyuz?

CEVAP

Öyle olmaz. Annen gelinine zekatını vermek üzere seni vekil edecek. Sen de annenden veya kimden bulursan ödünç bir bilezik veya altın bulacaksın.Annenin vereceği zekat parası kadar altını hanımına vekaleten vereceksin. Mesela üç bilezik vermen gerekiyor sen de üç bilezik bulamadın o zaman bir bilezik bulmuşsan, zekat olarak verirsin, o da o bir bileziği sana hediye eder, sonra bir daha verirsin ve üç sefer tekrar edince üç bilezik verilmiş olur, ancak böyle olur. Sana bilezikleri geri hediye edince sen de kimden ödünç almışsan götürüp ona verirsin. Böylece sen borçtan kurtulursun annen de zekatını vermiş olur.

Sual: 8 Mayıs 2000 de dinen zengin oldum. Temmuz ayında nisabın altına düştüm. Ancak kasımda tekrar dinen zengin oldum. Bu durumda zekatı ilk zengin olduğum mayıs 2001 de mi; yoksa son zengin olduğum kasım 2001 de mi vermem gerekir?

CEVAP

8 Mayıs hangi hicri tarihe geliyorsa ona göre hesap edilir. Sene içindeki dalgalanmalar nazari itibara alınmaz. Ancak sıfıra kadar inmemek gerekir. Sıfır olursanız o zaman yeni zengin olduğunuz tarih esas alınır. Nisaptan düşmenin önemi yok.

Zekatın Önemi

• Mallarınızı zekat ile koruyun
• Zekat nisabı nedir
• Zekat ne zaman verilir
• Hangi maldan zekat verilir
• Zekat nisabı bellidir
• Zekat verirken nelere dikkat etmeli
• Zekat altın olarak verilir
• Zekat veya sadaka istemek
• Zekatı verilmeyen mallar
• Kadının zekatına kocası karışamaz
• Bey ve hanımın mal varlığı ayrıdır
• Kâfire zekât vermek caiz değildir
• Zekat ve hile
• Fakirin lehine diye saçmalamak
• Dini emirler çağa göre değişmez
• Memura zekat
• Dilenmekteki ölçü
• Zekatı zorla almak
• Kameri aylara göre zekat
• Zekatı önceden vermek
• Zekat ile ilgili hak mezheplerimizin hükümleri
• Verilmemiş zekatların devri
• Zekatla ilgili çeşitli sorular

[Yukarı]

CEVAP

Kur’an-ı kerimin çeşitli yerlerinde namaz ile zekât beraber bildiriliyor. (Namazı kılın, zekâtı verin) buyuruluyor. (2/43)

Zekâtın önemi büyüktür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Allaha ve Resulüne inanan, malının zekâtını versin!)

(Zekât vermekle Müslümanlığınız mükemmel hâle gelir.)

(En faziletli ibâdet namaz, sonra zekâttır.)

(Hastalarınızı sadaka ile, mallarınızı zekât ile koruyun!)

(Malınızın temizlenip güzelleşmesi için zekât farz kılındı.)

[Yukarı]

CEVAP

Daha kolay anlaşılması için maddeler halinde yazalım:

1- Zekât nisâbı, 20 miskal, ya’nî 96 gr altın veya bu değerde para, ticâret eşyâsıdır.

2- Zekât nisâbına mâlik olan zengindir.

3- Zekâta tâbi malların veya paranın, sene içindeki azalıp çoğalmasına itibâr edilmez. Nisâba mâlik olduktan bir sene sonra elde kalan mal, nisâbı buluyorsa kırkta biri zekât olarak fakirlere verilir. Nisâbdan aşağı ise verilmez.

4- Zekât, kârdan değil, ticâret malının veya paranın tamamından verilir.

5- Senetli, senetsiz alacaklar nisâb hesâbına dâhil edilir. Alacaklar tahsîl edildikten sonra zekâtları verilir. Daha almadan da zekâtları verilebilir.

6- Borçlar, mevcut paradan veya maldan çıkarılır. Geri kalanın zekâtı verilir.

7- Ticâret için olmayan evler, arsalar, vâsıtalar, fabrikalar, demirbaş eşyâlar zekât nisâbına dâhil edilmez. Ticâret için alınıp ticâret için saklanan malların, altın, gümüş, yerli ve yabancı paraların ve elden ele dolaşan hisse senetlerinin zekâtı verilir. Evin, apartmanın, arabanın, zekâtı olmaz. Araba, ev ve arsa alıp satan kimse, bunların zekâtını verir. Çünkü bunlar ticâret malı olmuştur. Ev yaptırmak için arsa alan, bunun zekâtını vermez. (Dürer)

8- Bir zenginin bir fakirden alacağı olsa, fakire borç senedini verip, “Sana alacağım kadar zekât vermeye niyet ettim. Sen de borcuna karşılık kabûl et, böylece ödeşmiş olalım” dese, fakir de kabûl etse, zengin zekâtını vermiş olmaz. Çünkü zekât, borç senedi vermekle, râzı olmakla verilmiş olmaz. Ancak mal teslim etmekle olur. Bu zenginin zekâtını fakire vermesi, fakirin de, aldıktan sonra, tekrar zengine geri vererek borcunu ödemesi lâzımdır. Ev kirasını ödeyemeyen fakir kiracıya, mal sahibi kirayı almadan ona bağışlasa, bu para zekât yerine geçmez sadaka olur. (R.Muhtâr)

9- Zekât verirken bilezik, yüzük gibi altınların işçilik ve sanat değerine değil, ağırlığına itibâr edilir. Yanî 12 ayardan fazla olan bütün altınlar, tartılır. Kırkta biri zekât olarak verilir.

10- Bilezik, zincir, küpe, yüzük gibi çeşitli ayarlarda altını olan kimse, bunların içinden en yüksek olanının ayarından vermesi evla, ortalamasını hesap ederek vermesi câiz, en düşüğünden vermesi ise, mekruhtur.

11- Kadınların altın ve gümüşten başka diğer süs (zînet) eşyâları zekâta tâbi değildir. Pırlanta, elmas gibi zînet eşyâlarının zekâtı verilmez. Şâfiî’de ise, kadınların altın ve gümüş dâhil süs olarak taktıkları zînetlerin zekâtı verilmez. (Hidâye)

12- Zekâta tâbi mallar, altın liraların en düşüğünün alış fiyatına göre hesap edilir.

13- Kadının nisâbın üstünde bileziği varsa, zekâtını kendisi verir. Yâhut, (Benim zekâtımı sen bir fakire ver) diye kocasını veya başka birini vekil ederse, vekil kendi parası ile zekâtı verebilir.

14- İmâmeyne göre, borçlu ve fakir kimseye, hanımı zekât verebilir. (Mevkûfât)

15- Namaz kılmayan, oruç tutmayan bir müslümanın da zekât vermesi lâzımdır. Nasıl olsa, oruç tutmuyorum, zekâtımı da vermeyeyim dememelidir! Hiç değilse, borcun birinden kurtulmalıdır!

16- Borcu olmayan fakire nisâb miktarı veya daha çok zekât vermek mekrûhtur.

17- Zekât verirken, “zekâtım” demeye lüzûm yoktur. “Hediyem” denilse de câizdir.

18- Zekât, ticâreti yapılan maldan veya değeri altın olarak verilir.

19- Hisse senetlerinin nâma [isme] ve hâmiline [taşıyana] yazılı olanları vardır. İsimsiz, hâmiline yazılı olanların devir kabiliyetleri vardır. Yanî döviz gibi elden ele dolaşır. İstendiği zaman satılabilir. Bu senetler ticâret malı gibi, zekâtın hesâb edildiği tarihteki piyasa değeri üzerinden nisâba dâhil edilir. Nâma yazılı hisse senedi alan, sene sonunda, fabrikanın demirbaş mallarının haricindeki parasını zekât nisâbına dâhil eder.

20- Gölde yetiştirilen balıklar satılınca, bu para diğer zekâta tâbi mallarla beraber nisaba ulaşırsa zekâtı verilir. Birkaç ineği olup çok süt satan, ineklerin zekâtını vermez, fakat sene sonunda sütten elde ettiği parayı zekât nisabına dahil edilir.

[Yukarı]

CEVAP

Zekât, farz olduktan sonra verilir. Nisaba ulaşan, zengin olduğu tarihi, kameri aya göre bir yere yazar. Mesela, 3 Recebde zengin olmuşsa, bir yıl sonra Recebin üçü gelince yine nisap kadar parası ve ticaret malı varsa zekâtını verir. Ramazan ayını beklemez. Günü gelmeden zekât vermekte de mahzur yoktur, çok iyi olur. Hatta gelecek birkaç yılın zekâtını önceden vermek de caizdir. Bir kimse, zekâtını yanlış hesap edip, bir altın zekat vermesi gerekirken iki altın hesap etse, fakire verdikten sonra tekrar hesap etse, bir altın vereceğini anlasa, ikinci yıl vereceği zekâta bu bir altını mahsup eder.

Zekâtı acele etmeden bir yıl içinde vermek gerekir diyen âlimler var ise de, acele edip, hemen vermek vaciptir. Özürsüz geciktirmek mekruh olur. Şâfiî ve Malikî’de, zekât farz olunca, hemen vermek farzdır. Hadis-i şerifte, (Zekât vermekte acele ediniz!) buyuruldu.

Ana babaya, dedeye, büyük anneye, evlada, toruna, hanıma ve kâfire zekât verilmez. Fakir olmak şartı ile geline, damada, kayınvalideye, kayınpedere, kayınbiradere, üvey çocuğa zekât verilir. Hala, amca, dayı, teyze gibi akrabaya zekât vermek daha çok sevap olur.

[Yukarı]

CEVAP

Zekâtın hangi maldan verileceğini birçok müslüman bilmemektedir. Zekât olarak verilecek mallar yerine, bunların kıymetlerini de vermek caizdir. Kıymet denilince, altın ve gümüş anlaşılır, başka mal, çek, senet, para veya döviz anlaşılmaz. Çünkü eşyanın kıymeti altın ve gümüş ile anlaşılır. (Keşfi rümuz-i gurer)

Fülus [bakır] paraların kıymetleri nisabı bulunca zekât olarak, bu fülusun değerlerinin kırkta birini gümüş olarak vermek gerekir. (M.Seade)

Bakır paranın zekâtı, aynı cins bakır paradan verilmez, gümüş olarak verilmesi gerekir. (İmam-ı Ebu Yusüf buyurdu ki, toprak sahiplerinden uşur ve zekât olarak, altın ve gümüş yerine, başka geçer akçe [para] almak haram olur. Her ne kadar bunlar, herkesin kabul ettiği damgalı para ise de, altın değil, bakır paradır.) [R.Muhtar]

Altın ve gümüş olmayan, tedavüldeki para ile zekât verilmez. Zekât, ya altın veya gümüş, yahut ticareti yapılan maldan verilir. İmam-ı Nesefi hazretleri buyuruyor ki: Bir zengin, yemek satın alıp fakire yedirse, zekât vermiş olmaz. (Zahire)

Zekât olarak, erkek deve verilmez. Erkek develerin zekâtı bile dişi deve olarak verilir. Dişi devesi yoksa değeri kadar altın veya gümüş verilir. Başka mal verilmez. (Hindiyye)

Zekât olarak altın ve gümüş yerine, bunların kıymeti kadar uruz vermek sahihtir. (M.felah)

Ticaret malına uruz denir. Elbise tüccarı, ya uruz yani ticaretini yaptığı elbiseden veya değeri kadar altın, gümüş verir. (Tahtavi)

Fakire verilen altın, onu zengin edecek kadar fazla olmamalıdır. Borçsuz fakire nisap miktarı veya daha çok zekât vermek mekruh olarak caizdir. 10 g altın kadar borcu var ise, 100 g altını alması mekruh olmaz. Altın ile gümüş, ne niyetle saklanırsa saklansın ticaret eşyası kabul edilir. Nisap miktarı ise zekâtı verilir.

Kira ve zekat

Bugün fakir için kiralık ev çok mühimdir. Fakat zengin zekâtına mahsuben fakiri evinde oturtamaz. Çünkü bir zengin, zekâtına mahsuben, bir fakiri evinde oturtsa zekât vermiş olmaz.

[Yukarı]

CEVAP

Gazeteleri okuyan, TV’leri seyredenler, sanki din yeni ortaya çıkmış gibi, hakiki İslam âlimlerince onaylanıp 14 asırdır uygulanan  dini hükümleri değiştirmeye kalkanlar çıkıyor. Kimi tesettürü kaldırıyor, kimi  bayanlara hayz ve nifas hallerinde namaz kıldırıyor, kimi kaderi inkâr ediyor, (Fakirlik kaderimiz değil) diyerek, güya alınyazısını değiştirmeye kalkıyor. Kimi hariciler, İslam tarihinde ilk demokrat ve cumhuriyetçi fırka diye övüyor.

Kimi yakında kıyamet kopacak diyor. Hele tuhaf biri, (İstanbul’da büyük deprem olacak, 5 milyon kişi ölecek, aklı olan İstanbul’u terk etsin) diyor. Kıyametin ne zaman kopacağını Allah’tan başka hiç kimsenin bilmediği Kur’an-ı kerimde yazılıdır. Depremin de bugün için önceden bilinmesi mümkün değildir. Gaybdan haber verircesine, milleti sıkıntıya sokmak haramdır.

Dünyada da reform hareketi sürüyor. İslamın beş şartından biri olan namazı, sahih olmasın diye vakti girmeden kıldıran yerler var. Sahih olmaması için hac bir gün önce yaptırılıyor. Zekât, altın, gümüş veya ticaret ettiği maldan verilmesi gerekirken, ticaret malından değil de, başka maldan veriliyor. Böylece zekâtlar da sahih olmuyor. Şimdi de kurban ibadeti kaldırılmak isteniyor. Kurban kesilmeyip parası yoksullara verilmesi isteniyor. Dinimiz, (Muhtaç insanlar olduğu zaman kurban kesmeyip parası yoksullara verilsin) diyemez miydi?  Peygamber efendimiz böyle bir  şeyi düşünememiş mi, 1400 yıldan beri gelen âlimler düşünememiş mi?

Son olarak da zenginlik nisabını yeniden ele alıp bozmaya çalışanlar var. Dinimiz kâmil değil midir? Eksik olan nesi vardır? Namazın, orucun, zekâtın, nisabın yeni bir şekli olur mu? Reformcu, (Dine göre, malların değeri değişmiş, kim zengin, kim fakir belli değil. Mesela ortalama 40 davarın değeri 2.5 milyar, beş devenin bedeli 5 milyar, 30 sığırın bedeli 10 milyar. Gümüşe göre 60, altına göre 500 milyondur. Bunun ortalamasını almak gerekir. Siz, 500 milyonu olanı zengin sayar, 29 sığırın bedeli olan 9 milyarlık adamı fakir sayarsanız, bu adaletli olmaz.) diyor. Biri çıkıp da niye dinimizle oynuyorsunuz demiyor.

Ya dini bilmeyenler veya bozmak isteyenler

Böyle bir teklifi, ya dini bilmeyenler yapar veya dini kasten bozmak isteyenler yapar. Dinimizde, bir adamın 29 ineği ve 39 koyunu ve 4 devesi olsa, ayrıca 50 gram da altını olsa zekât vermez. Hatta Yün için, yük taşımak için, binmek için olan hayvanları varsa onların da zekâtı olmaz. Çünkü deve, sığır gibi başka cinsten sâime hayvanlar, birbirlerine ve ticaret eşyasına eklenmezler. Bu kadar mala sahip olan kimse, yaklaşık 20 milyarlık bu insan zekât vermez. Din böyle bildirmiş. Sen bunları birbirine ilave edersen dinin bildirdiği yolu bırakmış olursun. Bu kadar malı olmayıp da 100 gram altını olan kimse, dinen zengindir. Zekât vermesi gerekir. Reformcunun (malı çok olan zekât vermiyor da, malı az olan zekât veriyor) demesi yersizdir. Hatta bir kimse, fakir de olsa, toprak mahsullerinin uşrunu vermesi gerekir. Problem diye çıkarılan bu meseleler, kitaba uymamaktan ileri gelmektedir. Dinimiz eksik değildir. Kitaplara göre amel edilirse, hiçbir mesele kalmaz. Kitaplarda eşyanın değeri, dövize, koyuna, sığıra veya deveye göre tayin edilmez. (Keşf-i rümûz) kitabında (Eşyanın kıymetleri altın ve gümüş ile anlaşılır) deniyor. Şimdi, gümüşün altına nazaran kıymeti, yedide birden çok düşük olduğu için, zekât hesaplarının yalnız altın lira ile kıymetlendirilmesi lâzım olduğu İbni Abidin’de bildirilmektedir.

Ticâret eşyasının kıymeti, para olarak kullanılmayan altın ve gümüş ile hesap edilmez. Hükûmet tarafından damgalı altın liralardan kıymeti en az olanı ile hesap edilir. Kitaba inananlar için işin esası budur.

[Yukarı]

CEVAP

Malını israf edene zekât vermek layık değildir. Salih olmayan fakir müslümana da, zekât vermek sahihtir. Fakat salihleri tercih etmek çok sevabdır. Fâsıka zekât vermek, kıraç yere ekin ekmeye benzer, bire 3-5 alınabilir. Salihlere vermek ise, mümbit toprağa ekin ekmeye benzer. Sulak, verimli toprağa tohum atılırsa daha çok mahsul alınır.

Kâfir, her ibâdet gibi zekât vermekle de mükellef değildir. Gayrı müslime zekât vermek caiz değildir. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Muaz bin Cebel hazretlerini Yemen’e gönderirken, zekâtın, uşrun, kimlerden alınıp kimlere verileceğini bildirirken, (Zenginlerinden al, fakirlerine ver) buyurmuştur. Bu hadis-i şerifi açıklayan âlimler, zekâtın müslüman zenginlerden alınacağını ve onların [müslümanların] fakirlerine verileceğini, gayrı müslime verilmeyeceğini bildirmişlerdir.

Hiçbir anlaşma ve hile olmadan, bir zengin, fakire zekât verse, fakir de, aldığı zekâtı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur. Herkes malını istediği kimseye hediye edebilir. Fakir aldığı zekâtı, zengine hediye edebilir. Zenginin bunu alması helal olur. Çünkü fakir kendi mülkü olan malı vermiştir. (Eşiat-ül lemeat)

Zekât vermemek için hile yapmak zulüm olur. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

(Zenginlerin zekâtı fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ onlara ayrıca nafaka verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.)

[Yukarı]

CEVAP

Evet, zekat altın olarak verilir. Günümüzde herkes, dinden bahseder, aklına göre fetvalar verir. Niye böyle olmasın ki, bence bal gibi olur diyorlar. Allah ne emrediyor,
Peygamberimiz ne buyuruyor, din kitaplarımız ne yazıyor demiyorlar. Akla göre ölçü olsa,
akıl sayısı kadar din olur. Onun için dinde nakil esastır. Bazı kimseler, para paradır, kâğıt para ile niye zekât verilmez ki diyorlar. Şimdi bu konudaki muteber din kitaplarındaki ifadelere bakalım: Zekât olarak verilecek mallar yerine, bunların kıymetlerini de vermek caizdir. Kıymet denilince, altın ve gümüş anlaşılır, başka mal, çek, senet veya paralar anlaşılmaz. Çünkü eşyanın kıymeti altın ve gümüş ile anlaşılır. (Keşfi rümuz-i gürer)

Fülüs [bakır] paraların kıymetleri nisabı bulunca zekât olarak, bu fülüsün değerlerinin kırkta birini gümüş olarak vermek gerekir. (Miftah-üs-seade)

Bakır paranın zekâtı, aynı cins bakır paradan verilmez, gümüş olarak verilmesi gerekir. İmam-ı Ebu Yusuf hazretleri buyurdu ki: “Toprak sahiplerinden üşür ve zekât olarak, altın ve gümüş yerine, başka geçer akçe [kâğıt para] almak haram olur. Her ne kadar bunlar, herkesin kabul ettiği damgalı para ise de, altın değil, bakır paradır. ” (Redd-ül-Muhtar)

Altın ve gümüş olmayan, tedavüldeki para ile zekât verilmez. Zekât, ya altın veya gümüş, yahut ticareti yapılan maldan verilir. İmam-ı Nesefi hazretleri buyuruyor ki: “Bir zengin, yemek satın alıp fakire yedirse, zekât vermiş olmaz.” (Zahire)

Zekât olarak altın ve gümüş yerine, bunların kıymeti kadar uruz [Ticaret malı] vermek sahihtir. Elbise tüccarı, ya ticaretini yaptığı elbiseden veya değeri kadar altın, gümüş verir. (Tahtavi)

Zekât olarak, erkek deve verilmez. Erkek develerin zekâtı bile dişi deve olarak verilir. Dişi devesi yoksa değeri kadar altın veya gümüş verilir. Başka mal verilmez. (Hindiyye)

Niye dişi deve verilmesi gerektiğini bilemeyiz. Deveye binilir, eti yenir, yük taşır. Dişi devenin erkek deveden farkı var, süt verir, yavru doğurur. Fakat dişi deve, erkek deve olmadan yavru doğuramaz. Buna rağmen dinimiz erkek deveyi zekât olarak vermeyi caiz görmemektedir.

Bir bakkal, dükkanında sattığı mallardan zekât verebilir, konfeksiyon malından zekât
veremez. Bir konfeksiyoncu da, ceket pantolon gibi sattığı mallardan zekât verebilir, pirinç, yağ gibi bakkalın sattığı mallardan zekât veremez. Bir eczacı ancak, sattığı ilaçları zekât olarak verebilir. Yahut altın olarak verir. Konfeksiyon veya bakkal malzemeleri veremez. Halıcı veya mobilyacı ancak ticaretini yaptığı, sattığı malları zekât olarak verebilir. Halıcı
mobilya, mobilyacı halı veremez. Bazıları (Fakire ne versen alır, yeter ki ver, fakir razı olur.) diyorlar. Evet fakir razı olur. Fakat fakirin rızası önemli değildir, önemli olan Allahın rızasıdır. Kumarda da, faizde de, zinada da tarafların rızası vardır. Ama Allahın rızası yoktur. Önemli olan Allah ın emridir. Niye?, Niçin? demeden kitaplarda ne yazıyorsa ona uymak gerekir. Aklını kullanarak, niye altın veya ticareti yapılan maldan zekât veriliyor da, başka maldan ve kâğıt paradan zekât verilmiyor? demeye kimsenin hakkı yoktur.

Sual: Zekatın altınla verilmesi şart mı? Altınla değil de kağıt parayla verilse ibadette bir noksanlık olur mu?

CEVAP

Dinin emrine uymak gerekir. Sadaka-ı fıtır; üzüm, arpa buğday hurma ve undan verilir pirinçten fasulyeden ve diğer gıdalardan verilmez. Ama sen buğday yerine pirinç versem niye olmaz diyemezsin din öyle bildiriyor. Kıyamete kadar böyle. Devesi olan erkek deveyi zekat olarak veremez dişi devenin de eti yenir erkeğin de ama din öyle emrettiği için erkek deve verilmez. Ya altın olarak  verilir veya ticaretini yaptığı maldan verilir.

Sual: Zekat görevimi Allahın emri ile yerine getirmek istiyorum. Ancak, bir sorum olacak. 250 milyon civarında vereceğim. Bunu para olarak verebilir miyim? Bu değeri temmuz ayına kadar vermeliyim. Peki bu aya kadar bir seferde değil de aylara bölerek parça parça tek kişiye verebilir miyim?

CEVAP

Hayır altın olarak vermeniz gerekir. Yaklaşık iki buçuk altın vermeniz gerekir. Mümkünse bir an önce vermelidir. Durumunuz müsait değilse o zaman taksit taksit vermek de caizdir. Bir veya birkaç kişiye verilebilir. Mesela iki buçuk altın 10 çeyrek eder. Beş yarım eder. Her ay yarım altın verseniz beş ayda tamamlarsınız. Birer çeyrek verirseniz on ayda tamamlarsınız. Durumunuza bağlı.

[Yukarı]

CEVAP

Bir günlük yiyeceği olanın, zekât veya sadaka istemesi haramdır. Fakat istemeden verilen sadakayı, zekâtı alması caizdir. Muhtaç olmayan fakirin, verilen zekât veya sadakayı almaması iyi olur. Birisi zekât toplamak için vazife isteyince, Resulullah efendimiz, (Seni, insanların yıkayıp attıkları kirleri toplamaya memur etmek istemem) buyurdu. Zekât olarak verilen bir deveyi isteyen bir zata, (Şişman birinin, sıcakta terleyip vücudunu yıkadığı kirli su içilir mi? Zekât böyle kir gibidir) buyurdu.

(Zekât, karıştığı malı ifsad eder) hadis-i şerifini İmam-ı Ahmed hazretleri, (İhtiyacı olmadığı hâlde, zekât olarak alınan mal, diğer malları helak eder) diye açıklamıştır. Zekâtı muhtaçlara vermelidir!

[Yukarı]

CEVAP

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, (Zekâtı verilmeyen mallar, ejderha olup sahibinin boynuna sarılır) buyurduktan sonra şu mealdeki ayet-i kerimeyi okudu:

(Hak teâlânın ihsan ettiği malın zekâtını vermeyenler; iyi ettiklerini, zengin kalacaklarını zannediyorlar. Hâlbuki kendilerine kötülük etmiş oluyorlar, o mallar cehennemde azap aleti olacak, yılan şeklinde boyunlarına sarılıp, baştan ayağa kadar onları sokacaktır.) [3/180]

Yine hadis-i şeriflerde buyruldu ki:

(Zekât vermeyen toplumlar, kıtlıklara, bunalımlara maruz kalır.)

(Zekât vermeyene Allahü teâlâ lânet eder.)

(Zekât vermeyen, temiz malını kirletmiş olur.)

(Zekât vermeyen, Kıyamette ateştedir.)

(Zekât vermeyen toplum, rahmetten mahrum kalır.)

(Zekâtı verilmeyen mallar, karada, denizde telef olur.)

(Zekâtını veren o malın şerrinden korunmuş olur.)

(Zekât vermeyenin namazı kabul olmaz.) [Zekât vermemek büyük günah olduğu için, böyle günahkârın kıldığı namaz sahih olup, borcu ödenirse de; namazdan hasıl olacak büyük sevaba kavuşamaz. Her günah da böyledir.]

(Zenginlerin zekâtı, fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ fakirlerin rızkını başka yollardan verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.) [Eli ayağı tutup da çalışabilenlerin zekât istemesi haramdır. İstemediği hâlde, kendisine zekât verilirse, alması günah olmaz. Zekât, çalışamayacak kadar hasta, sakat olanlara ve çalışıp da güç geçinenlere verilir. Allahü teâlâ böyle fakirleri de milletin içinde kırkta bir yaratmıştır.]

Bu acı azaplardan kurtulmak için

Bu acı azaplardan kurtulmak için malların zekâtını, tarla mahsullerinin, sebzelerin, meyvelerin uşrunu vermek şarttır. Zekât kırkta bir, uşur onda bir verilir. Kur’an-ı kerimde, (Malı, parayı biriktirip zekâtını vermeyenlere çok acı azabı müjdele! Zekâtı verilmeyen mallar, paralar, cehennem ateşinde kızdırılıp, sahiplerinin alınlarına, böğürlerine, sırtlarına mühür basar gibi basılacaktır.) buyurulmuştur. (Tevbe 34, 35) [Ayet-i kerimelerin tercümelerini değil, tefsirlerdeki açıklamalarını aldık.]

[Yukarı]

CEVAP

Kendi paranızı meşru yerlere, dilediğiniz gibi harcayabilirsiniz. Beyiniz karışamaz. Karışıyorsa, zulmediyor demektir. Onun parasını onun istemediği yerlere harcamanız uygun değildir. Eğer izin almışsanız, dilediğiniz yerlere verebilir, dilediğiniz gibi de harcarsınız. İzinsiz harcamanız doğru olmaz.
                   Bileziklerinizin zekatını siz vereceksiniz. Kendi paranızdan vermeniz gerekir. Beyinizin hediye ettiği para varsa ondan da verebilirsiniz. Hediye olarak aldığınız para da sizindir. Zekat vermeye beyiniz razı olmasa da, muhakkak vermeniz gerekir. Ondan habersiz verirsiniz. Kocanın razı olması meşru işlerde olur. Siz zekat verdiğiniz için sizden razı olmasa, bunun hiç kıymeti olmaz.
            Tarikat, dine aykırı olmaz. Her şeyin sahtesi çıktığı gibi, günümüzde sahte tarikatlar çoktur. Bugün yapılacak iş, eskiden yazılmış, İslâm âlimlerinin kitaplarını okumaktır.
Önce dinimizin emirlerini iyi öğrenmek gerekir. Bid’atleri ve haramları dinin emri gibi işleriz de haberimiz olmaz. İslam alimlerinin kitaplarını okumaya devam etmeniz kâfidir. Bir yere gitmeniz gerekmez.

Sual: Takındığım inci ve zümrütün zekatı olur mu?

CEVAP

Kadınların altın ve gümüş hariç, başka zinet eşyaları, ne kadar çok olursa olsun, zekat nisabına dahil edilmez. Fakat kurban nisabına dahil edilir. Yani nisabın üstünde zinet eşyası olan kadın zengindir, kurban kesmesi vaciptir.

Sual: Şâfi’îde bir kadının bin bileziği, bin Reşat altını olsa yine mi zekâta tâbi değildir?

CEVAP

Şâfi’î mezhebinde, (Kadının zîneti zekâta tâbi değildir) demek, (Âdet olarak kullanılan zîneti zekâta tâbi değildir) demektir. Zînet olarak, bin bilezik, bin altın lira takılmaz.

Diyelim ki âdet olarak en fazla on bilezik ile on altın lira takılıyorsa, bunlar zekâta tâbi olmaz. (Kadının zîneti 200 miskali geçerse, fazlası zekâta tâbidir) diyen âlimler de vardır. Demek ki, kadının normal zîneti zekâta tâbi değildir. Fakat âdet olandan fazlası zekâta tâbidir. Hanbelî ve Mâlikî’de de kadının zîneti zekâta tâbi değildir. Hanefî’de ise, altın kimde, nerede, ne maksatla kullanılırsa kullanılsın, nisâbı bulursa zekâta tâbidir. (M.Erbe’a)

[Yukarı]

CEVAP

Zekât ve fitrenizi zengin değilse kız kardeşinize veya çocuklarına vermenizde mahzur yoktur. Dinimize göre, erkekle hanımının mal varlığı ayrıdır. Birbirine eklenmez. Siz zengin, beyiniz fakir olabilir, siz fakir beyiniz zengin olabilir.

Beyinize ait değil, kendinize ait borcunuz varsa, mevcut paranızdan çıkarırsınız. Altınlarınızı tartıp alacaklarınızla birlikte hesap edersiniz. Hepsinin kırkta birini altın olarak, yeğenlerinize verirsiniz.

 Ev, dükkân, araba gibi şeyler zekât nisabına katılmaz. Yani zekâtları verilmez.

[Yukarı]

CEVAP

Gayrı müslime sadaka vermek câiz, zekât vermek câiz değildir. Kâfir, her ibâdet gibi zekât vermekle de mükellef değildir. Peygamber efendimiz, Mu’âz bin Cebel hazretlerini Yemen’e gönderirken, zekâtın, uşrun, kimlerden alınıp kimlere verileceğini bildirirken, (Zenginlerinden al, fakirlerine ver) buyurmuştur. (Buhârî) Bu hadîs-i şerîfi açıklıyan âlimler, zekâtın müslüman zenginlerden alınacağını ve onların fakirlerine verileceğini bildirmişlerdir. Sadaka ise, gayrı müslime de verilebilir. Hadîs-i şerîfte, (Her din mensubuna sadaka verin) buyuruldu. (I.Ebî Şeybe) Şâfiîde ise gayrı müslime, zekât gibi, sadaka da verilmez. İhtiyâç olunca Hanefî mezhebi taklîd edilerek, Şâfiîler de gayrı müslime sadaka verebilir.

[Yukarı]

CEVAP

Hiçbir anlaşma ve hîle olmadan, bir zengin, fakire zekât verse, fakir de, aldığı zekâtı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur. Herkes malını istediği kimseye hediye edebilir.

Hizmetçi Berîre, kendisine zekât olarak verilen malı, Hazret-i Âişe vâlidemize hediye etmişti. O da, zekât malı olduğu için, Resûlullah efendimize vermek istemeyince, Peygamber efendimiz, (Bu, Berîre için zekâttır. Onun bize verdiği hediye olur) buyurdu. Fakir aldığı zekâtı, zengine hediye edebilir. Zenginin bunu alması helâl olur. Çünkü fakir kendi mülkünden vermiştir. (Eşi’at-ül lemeât)

Zekât vermemek için hîle-i bâtıla yapmak zulüm olur. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki:

(Zenginlerin zekâtı fakirlere kâfi gelmeseydi, Allahü teâlâ onlara ayrıca nafaka verirdi. Aç kalan fakir varsa, zenginlerin zulmü yüzündendir.) [El-Askerî]

Sual: Zekâtımı altın olarak bir fakire veriyorum. Verdiğim zekâtı fakir bana hediye ediyor. Zekât kadar parayı yine hayır işlerinde sarf ediyorum. Bu her sene böyle devam ediyor. Başka fakire versem, verdiğim zekâtı bana hediye etmez, bu ise hediye ediyor diye, hep aynı fakire zekât veriyorum. O da bana hediye ediyor. Böyle verilen zekât sahih olur mu?

CEVAP

Fıkıh kitaplarında, (Bir zengin bir fakire zekâtını verse, fakir de, o zekâtı aynı zengine hediye etse, zekât verilmiş olur) buyuruluyor. (R. Muhtar)
            Ancak, bu âdet hâline getirilirse, işin içine hile girmiş olur. Siz, bu fakir bana zekâtı hediye eder diye zekât veriyorsunuz. Fakir de, (Zengin, zekâtının hediye edilmesini bekliyor. Hediye etmezsem ayıp olur) düşüncesiyle geri veriyor. Dürr-ül-muhtar’da, (Âdet hâline gelen hediyeler, şart edilen ücret gibidir) buyuruluyor. Bu bakımdan böyle hileli işlerden uzak durmalıdır.

[Yukarı]

CEVAP

Ölçü birimleri, Şer’î birimler, Urfî birimler olmak üzere ikiye ayrılır. Şer’î birimler, Peygamber efendimizin zamanında kullanılan birimlerdir. Urfî birimler, şer’î birimlerden farklıdır. Urfî birimler, hükûmetin kabûl ettiği birimlerdir. Altının nisâbı 20 miskaldir. Bir miskalin ağırlığı dört mezhebde farklıdır. Hanefîde bir miskal, 20 kırât’tır. Bir kırât-ı şer’î ise, kabuksuz, uçları kesilmiş, kuru 5 arpadır. Hassas terâzi ile bu vâsıftaki 5 arpanın 0,24 gr olduğu tesbit edildi. Şu hâlde bir şer’î miskal, yüz arpadır, ya’nî, 4,8 gr’dır. 20 miskal altın ise (20×4,8) = 96 gr’dır.

Urfî kırâtın ağırlığı olan 0,20 ile çarpılırsa, bulunan 4 gr, miskalin ağırlığı olmaz. Altının nisâb miktarını bu yanlış miskale göre yapıp, 4×20 = 80 gr demek doğru olmaz. İbni Âbidîn hazretleri, mal zekâtı kısmında, (Kırât-ı urfî  4 arpadır) buyuruyor. Yazar, (Önceleri İslâm âlimlerine uyarak altının nisâbının 96 gr olduğunu açıklamıştım. Fakat fakirin lehine olduğu için şimdi 80 gramı esas alıyorum) diyor. Fakirin lehi her yerde, her zaman dinde ölçü olur mu? Madem ölçü oluyorsa, ne diye 70 gr değil de, 80 gr alınıyor? 10 gr alınsa fakirin daha lehine değil midir? Hattâ bu ölçüyü temelli kaldırsalar, fakirlerin lehine olmaz mı? Âlimlerin bildirdiği ölçüye uymadan, fakirin lehine diye altının nisâb miktarını değiştirmek dinde reform olur. Kendi görüşüne göre dîni değiştirmeye kalkan reformculara itibâr etmemelidir! Mutlaka muteber bir kitaptan kaynak istemelidir!

[Yukarı]

CEVAP

Dîni kuran biz değiliz ki, değiştirme yetkisi bizde olsun! Dînimize ilâve ve çıkarma yetkisi kimsede yoktur. Dinde yapılacak değişikliklere bid’at denir. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki: (Her bid’at dalâlettir.) [Müslim]

Dînimiz, zekât, fıtra ve kurban nisâbının ve eşyanın kıymetlerinin altın ve gümüş ile tesbit edileceğini bildirmektedir. (Keşf-i rümûz) Nisâb miktarları, resmî damgalı, altın veya gümüş paralardan, kıymeti en az olan ile hesap edilir. Para olarak kullanılmayan altın ve gümüş ile hesap edilmez. Kıyâmete kadar böyledir. Meselâ bugün, Aziz, Hamit gibi altınlardan kıymeti en az olan ile hesap edilir. 20 miskal altını veya bu değerde ticâret malı olan kimse, dînen zengin sayılır. Bu malın üzerinden bir sene geçmişse, zekâtını verir. (R. Muhtâr)

Koyun zekâtı kırkta birdir. Kırk koyunu olan, birini zekât verir. Bunu otuzda bir veya ellide bir yapmaya hiç kimsenin yetkisi yoktur. Sadaka-i fıtr için de belli ölçekte buğday, un, arpa, hurma ve kuru üzüm verilir. Yanî bunların bildirilen miktarı ölçü olarak alınır. Muza göre veya cevize göre olmaz. Dînimiz neyi bildirmişse, o ölçü alınır. Meselâ dînimiz, (Fıtra olarak, 3500 gr arpa veya değeri kadar altın veya gümüş verilir) diyorsa, kıyâmete kadar bu böyle devam eder. Karadenizli fındığı, Akdenizli portakalı ölçü alamaz.

Dîni kim koydu ise, değiştirme yetkisi de ondadır. Çağa göre dînî emirler değişmez.

Her çağa göre yeni yorum getirilmez. Çağa göre tefsîr olmaz. Şâfiî mezhebinde, köpek bir yere yaş olarak dokunursa, orasını bir defa topraklı olmak üzere yedi defa su ile yıkamak gerekir. (Bugün sabun ve deterjan var, toprakla yıkamaya lüzûm yok) denemez. Dînimizin bildirdiği emirlere aynen uyulur. Uymak istemeyenlere sözümüz yoktur.

[Yukarı]

CEVAP

Dinen zengin olmayan kimse, dolgun maaşlı memur da olsa, fıtra ve zekât alabilir. İhtiyacı olan eşya ve borçlarından fazla olarak, zekât nisabı kadar malı, parası bulunan müslümanın, fıtra vermesi vacip olur. Fıtra, zekât alması, haram olur.
         Fıtra nisabına katılacak malın, ticaret için olması şart olmadığı gibi, elinde bir yıl kalmış olması da gerekmez. (Dürr-ül muhtâr)
         Halk arasındaki zenginlikle, dinin bildirdiği zenginlik farklıdır. Nisap miktarı malı veya parası olmayan bir kimsenin lüks arabası bulunsa da zengin sayılmaz. Tersine evi olmayan, kirada oturan bir kimse, nisap miktarı paraya, altına veya ticaret malına sahip ise dinen zengin sayılır, böyle bir kimsenin zekât vermesi gerekir ve zekât alması caiz olmaz.
         Nisaba malik olmayan herkes fakir sayılır, zekât alabilir. Nisaba malikse fıtra vermesi vacip olur. Memur, 200 milyon lira maaş alsa, fakat nisaba malik değilse, yani borçları çıkınca geriye nisap miktarı parası, malı kalmıyorsa, fakir sayılır. Aksine asgari maaş alan bir kimse, borçları çıktıktan sonra, nisaba malik ise, zengin sayılır, fıtra vermesi gerekir. (R. Muhtâr) [Nisap, 96 gr altın veya bu değerde para, ticaret malı demektir. Bugün nisap 170 milyon lira civarındadır. Hayvanlarda nisap miktarı değişiktir. Mesela koyunda 40, sığırda 30’dur.]

[Yukarı]

CEVAP

Zekât, çalışamayacak derecede hasta veya sakat olanlara veya çalışıp da güç geçinen müslümanlara verilir. Allahü teâlâ böyle fakirleri, milletin içinde kırkta bir olarak yaratmıştır. Bunlara zekât veren zengin bir müslüman, hem ibâdetlerini yaparak Allahü teâlânın rızasını kazanır, hem de sosyal yardım yapmış olur. Hem de malını, servetini fakirlerin haklarından ve tecavüzlerinden korumuş olur. Zenginler, servetin kırkta birini muhtaçlara verecek olursa, müslüman ülkelerde fakirliğin istismarı önlenmiş olur.

Zekât ve sadakalar, aynı zamanda sosyal yardım olup, ekonomik felaketleri önlemek için birer tedbirdir. Fakir, ihtiyacından fazla ve nisabdan az zekât alabilir. Nafakasından fazla; fakat nisap miktarından az malı olana fakir denir. Maaşı kaç lira olursa, olsun, evini idarede güçlük çeken her memur, fakir sayıldığı için zekât alabilir.

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Çalışmayıp kendini sadaka isteyecek hâle düşüren, 70 şeye muhtaç olur.) [Tirmizî]

(Muhtaç olmadan dilenen, ateş koru yutan kimse gibidir.) [Beyhekî]

(Mal biriktirmek için dilenen, ateş koru dilenmiş olur.) [Müslim]

(Kendisinin veya çoluk çocuğunun katlanamayacakları bir ihtiyacı yok iken, dileneni Allahü teâlâ ummadığı yer ve zamanda muhtaç eder.) [Beyhekî]

(Dilenci, dilenmekteki vebali bilseydi, hemen dilenmekten vazgeçerdi.) [Taberânî]

(Gerçek yoksul, ihtiyacını karşılayacak bir şeyi olmayan, hatırlanmadığı için sadaka verilmeyen, kendisi de kalkıp kimseden bir şey istemeyen kişidir.) [Buharî]

(Şu üç şey için yemin ederim: Sadaka vermekle asla mal eksilmez. Öyle ise sadaka verin! Zulüm gördüğü şahsı, Allah rızası için affeden, dünya ve ahirette aziz olur. Öyle ise affedin! İsteme kapısını açana da, Allah fakirlik kapısını açar.) [İ.Ahmed]

(Dilenmeye mani olan zenginlik, sabah-akşam yiyeceğe malik olmaktır.) (Rüzeyn)

Dilenmekteki Ölçü

Bir günlük yani sabah-akşam yiyeceği olanın dilenmesi caiz değildir. Dilencinin önünde bir günlük yiyecek parası varsa, ona bir şey vermek caiz olmaz. Fakat önünde para yoksa veya çok az varsa, onun bir günlük yiyeceği olduğu bilinmediğinden sadaka vermek caiz olur.

Her gün az da olsa sadaka vermelidir. Bir ay bekleyip de daha çok vereyim diyerek sadakasız gün geçirmemelidir.

Bilal-i Habeşi hazretleri, misafirlerine ikram etmesi için Resulullah efendimize vermek üzere en iyi hurmalardan bir yığın hurma ayırmıştı. Bir gün Peygamber efendimiz, Hz. Bilalın evine gelip bu hurmaları görünce, bunların ne olduğunu sordu. Hz.Bilal de, (Bunları misafirlerinize ikram edesiniz diye size vermek üzere sakladım) dedi. Peygamber efendimiz buyurdu ki: (Bunların Cehennemde duman olmasından korkmuyor musun? Ya Bilal bunları infak et, azalır diye korkma!) [Bezzar]

Hediye için bile uzun müddet saklamak uygun görülmemiştir.

[Yukarı]

CEVAP

Hükümet, şu 5 malı alamaz: Emval-i batına, fıtra, kurban, adak ve kefarettir. (Kuduri Şerhi)

Zekât mallarından altın, gümüş ve ticaret eşyasına (Emval-i batına) denir. Zengin kimse, bizzat kendisi verir. Zekât hayvanları ile topraktan elde edilen mallara (Emval-i zahire) denir. Zekât memurları tarafından toplanan Emval-i zahire zekâtını, hükümet, zekât alması caiz olan yedi sınıftan her birine sarf eder. (R. Muhtar)

[Yukarı]

CEVAP

Kendinize ait 96 gram altın değerinde paranız var ise, zekât vermeniz gerekir. Miladî aylara göre değil, kamerî aylara göre zekât verilir.
            Baba zekât vermezse, hanımı ve çocukları bundan mesul olmaz. Zekât vermemenin birçok zararı vardır. Bir hadis-i şerifte, (Zekât vermiyen toplum, kıtlıklara, bunalımlara maruz kalır) buyuruldu. (Taberânî)

Sual: Benim zekat verme günüm 10 Ağustos. Bu sene zekat verecek kadar mala borcumdan dolayı malik değilim. Ancak 15 Ağustos tarihinden sonra eşim maaşından bana altın takı alacak. Alacağı hediye ile birlikte zekata malik olursam zekat vermem gerekir mi?

CEVAP

Efendim, zekat verme günü 10 ağustos olmaz. Hicri yani kameri aylara göre olur. 10 recep, 7 şaban gibi. 10 ağustos hangi aya tekabül ediyorsa onu tespit etmeniz gerekir. Geçen senin 10 ağustosu 28 rebiülevvele geliyor. Bu sene 28 rebiuülevvel ise 30 temmuza geliyor. 30 temmuzda dinen zengin sayılmazsanız, yani 96 gram altınınız yoksa, fakir olmuş sayılırsınız. Bundan sonra zengin olmanızın önemi yoktur. Yani yeni bir tarih tespit etmeniz gerekir. Diyelim ki 20 ağustosta zengin olduğunuz, bunu kameri aya göre tespit edersiniz. Bir daha ki sene o ayın o günü gelince eğer zenginseniz zekat verirsiniz, yine zengin olmazsanız, yeni bir zenginlik tarihini beklersiniz.

[Yukarı]

CEVAP

Hiç mahzuru yoktur, çok iyi olur. Şevval ayının üçü gelince, malınızı hesap ederseniz, eksik ise verdiğiniz zekâtı tamamlarsınız. Fazla ise zararı olmaz. Hatta birkaç yılın zekâtını önceden vermek de caizdir. (Tahtâvî)
         Bir kimse, zekâtını yanlış hesap edip, bir altın zekat vermesi gerekirken iki altın hesap etse, fakire verdikten sonra tekrar hesap etse, bir altın vereceğini anlasa, ikinci yıl vereceği zekâta bu bir altını mahsup eder. (Nimet-i İslâm)
Görüldüğü gibi, hocanın söylediği kitaplara uygun değildir.

[Yukarı]

CEVAP

Hanefî’de zekât nisabı 96 gr, diğer üç mezhepte 69 gramdır.

Hanefî’de çocuğun ve delinin malından zekât verilmez. Diğer üç mezhepte verilir.

Şâfiîde zekâtı en az üç sınıfa vermek gerekir, diğer üç mezhepte, yalnız bir sınıfa bir fakire vermek kâfidir.

Zekât farz olur olmaz, Hanefî ve Hanbelî’de hemen vermek lâzım değildir. Şâfiî ve Mâlikî ’de, zekât farz olunca, hemen ayırıp vermek farzdır.

Zekât vermemek için sene dolmadan malını birisine hediye eden veya satan, hile yaptığı için günahkâr olursa da, Hanefî ve Şâfiî’de zekâttan düşer, Mâlikî ve Hanbelî’de zekâttan düşmez.

Fakir’deki alacağı zekâta saymak Mâlikî’de caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.

Şâfiî ve Hanbelî’de gücü kuvveti yerinde olup çalışabilen fakire, zekât vermek caiz değil, Hanefî ve Mâlikî’de caizdir.

Mâlikî ’de sene dolmadan zekât verilmez, diğer üç mezhepte vermek caizdir.

Zekâtı başka şehre göndermek Hanefî’de mekruh, diğer üç mezhepte hiç caiz değildir. Eğer gönderdiği şehirde daha uygun kimseler varsa, zekâtı başka şehre göndermek mekruh olmaz.

Hanefî’de sebzelerin uşru verilir, diğer üç mezhepte verilmez. Hanefî’de meyvelerin uşrunu tartmadan vermek caiz değildir, diğer üç mezhepte ise, tahmini olarak hesaplayıp vermek caizdir. Balın uşru Şâfiî ve Mâlikî’de verilmez, Hanefî ve Hanbelî’de verilir.

Hanefî’de kadının ziyneti zekâta tabidir. Diğer üç mezhepte tabi değildir.

Altın ve gümüşten başka madenlerin zekâtı Mâlikî ve Şâfiî’de verilmez, Hanefî ve Hanbelî’de her madenin zekâtı verilir. Hatta Hanbelî’de, sürme taşı gibi yerden çıkan şeylerin zekâtı verilir.

Hanefî ve Hanbelî’de maden zekâtı % 20, Şâfiî ve Mâlikî’de % 2.5’tur.

Mâlikî ’de dedeye ve toruna zekât vermek caiz, diğer üç mezhepte caiz değildir.

İmam-ı a’zama göre ve Hanbelî’de kadın zekâtını kocasına veremez, Şâfiî’de ve imameyne göre verir. Mâlikî’de ise koca, aldığı zekâtı hanımının nafakasına harcamazsa caizdir.

[Yukarı]

CEVAP

Verilmemiş zekatların devri değil, bizzat vermek gerekir. Ama kağıt para ile verilmiştir. Yanlışlık yapılmıştır, onun için devir yapılır.

Zekat borcunun devir yoluyla verilmesinde dikkat edilecek hususlar:

1- Zekat verilecek fakir (veya fakirler) dinen fakir olmalıdır.

2- Parayı geri iade edeceği için borcu da olmamalıdır.

3- Önceden anlaşma ve hile olmamalıdır. Dinin hükmü anlatılmalı, nasıl yapılabildiği öğretilmelidir.

Mesela beş senelik zekat borcu olan nasıl yapar?

Bunu tahmini rakamlarla, bir örnekle açıklayalım: Şahsın, birinci sene iki çeyrek altın, ikinci sene üç çeyrek, üçüncü sene yok, dördüncü sene bir altın, beşinci sene 2 altın borcu olsun. Bunların toplamı olan 4 tam bir çeyrek altın, bir fakire verilir. Fakir, altınları alınca zekat işi tamam olur.

Başka bir örnek verelim:

Şahsın, birinci sene 10 gram, ikinci sene 14 gram, üçüncü sene yok, dördüncü sene 20 gram, beşinci sene 25 gram altın zekat borcu olsun. Bunların toplamı olan 69 gram altın, bir fakire verilir. Fakir, altınları alınca zekat işi tamam olur.

Fakir bir kişi ise:

Diyelim ki elimizde sadece 10 gram altın (mesela bir bilezik) var. Zekat niyetiyle bunu fakire veririz. Fakir bunu bize hediye edebilir veya satabilir. Her iki halde de bu bilezik tekrar bizim olmuş olur. Tekrar bunu zekat niyetiyle fakire veririz. Bu işlemi böyle 7 sefer, (69 gram zekat borcumuz olduğu için) tekrar ederiz. 7.ci seferde altın fakirde kalır. bizim zekat borcumuz ödenmiş olur. Fakir isterse bunu bize tekrar hediye edebilir veya satabilir. Ama hediye etmeye ve satmaya zorlanamaz. Çünkü mal onundur. kimse karışamaz.

Fakir iki kişi ise:

Yukarıdaki örnekte, fakir bir kişi değil de iki kişi ise, birinci fakire zekat niyetiyle 10 gramlık bileziği verdikten sonra, fakir buna geri hediye eder veya satar. Bileziğe tekrar böyle sahip olduktan sonra bunu ikinci fakire aynı şekilde verir. O da bunu geri hediye eder veya satar. Üçüncü sefer yine birinci fakire aynı şekilde verir. Bunu 69 gram tamam oluncaya kadar aynı şekilde yapar. (önce birinci fakire sonra ikinci fakire, sonra tekrar birinci fakire ve ikinci fakire diye 69 gram olana kadar devam eder)

Fakir üç kişi ise:

Yukarıdaki yaptıklarını sırayla birinci fakire, sonra ikinci fakire, sonra üçüncü fakire yapar. böyle yapması devir sayısını azaltır, başka bir özelliği yoktur.

Sual: Bir arkadaş diyorki, (Ailece 10 senedir zekatı para olarak veriyoruz. Bu zekatı devir yoluyla nasıl veririz?)

CEVAP

Tahmini olarak 10 senedir ne kadar zekat vermişse, yani ne kadar altın vermişse diyelim ortalama her sene yarım altın verdi. On senede 5 altın eder. Bu daha az veya daha fazla da olabilir. 5 altın alınır, bir fakire verilir. Fakir de gönlü ile bunu hediye ederse
geçmiş senelerin devri yapılmış olur. Eğer beş altın bulunamazsa bir altın bulunur beş kere aynı fakire verilir. Fakir her alışında bunu verene hediye eder. Ama bir kalemde olursa yani beş altın bulunursa mesele kalmaz. Çok zenginse daha çok altın gerekir.

[Yukarı]

CEVAP

Satınca, bu para diğer zekâta tâbi mallarla beraber nisâba ulaşırsa zekâtı verilir.

Sual: Ticâret, yani satmak için olmayan bir evin zekâtı olur mu?

CEVAP

Ticâret malı olmayan evin zekâtı olmaz. (Her şeyin bir zekâtı vardır. Evin zekâtı ise, misâfir odasıdır) hadîs-i şerîfi eve misâfir kabûl etmenin önemini göstermektedir. (A.Rifâî) Nâfile oruç tutmak da farz değildir. Fakat, (Her şeyin bir zekâtı vardır. Vücudun zekâtı ise oruçtur) hadîs-i şerîfi de, ara sıra nâfile oruç tutmanın iyi olduğunu göstermektedir. (İ.Mâce)

Sual: Zekât için bir malın üzerinden bir yıl geçmesi lâzım deniyor. Ben manavım. Kimi bir gün, kimi de bir hafta kalmıyor. Bu malların zekâtını vermeyecek miyim?

CEVAP

Malın değil, zenginliğinizin üzerinden bir yıl geçince, elinizdeki malların zekâtını vermeniz farz olur. Meselâ 3 Recebde, nisâb miktarı malınız olsa, elinizdeki mallar değişip öteki Recebin üçünde yine elinizde nisâb miktârında mal varsa, bu malların zekâtını vermek farz olur. İsterse bu mallar elinize yeni girmiş olsun, fark etmez. (Cevhere)

Sual: İpekböceği ve tavuk yetiştiren, zekâtını nasıl verir?

CEVAP

Kıymetini nisâba dâhil eder.

Sual: Param yok. Zekâtımı hesap edip taksitlerle versem câiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zenginlikte niçin altın esas alınıyor da gümüş esas alınmıyor?

CEVAP

Bugün gümüşün değeri çok düşüktür. Bunun için kâğıt paraların ve ticâret eşyâsının nisâbını hesap etmek için, gümüş esas alınmıyor.

Sual: Ortağın biri, namaz kılmaz ve zekât vermezse, diğerine de günâh olur mu?

CEVAP

Günâh olmaz. Herkes kendi hissesinden mesûldür. Fakat namaz kılmayan, zekât vermeyen kimse ile ortak olmak doğru değildir. Allahın emrini yapmayan ve fakirin hakkı olan zekâtı vermeyen kimse, başka günâh da işleyebilir. Ortağına hıyânet de edebilir.

Sual: Nisâba mâlik olduğum hâlde, zekâtın bana farz olduğunu bilmediğim için birkaç yıldır vermediğim zekâtın kazâsı nasıl olur?

CEVAP

Zekât borcunuzu hesaplayıp verirsiniz.

Sual: Bir hoca, (zekât yalnız Ramazan ayında verilir. Bayramdan önce vermek gerekir. Bayramdan sonraya bırakılmaz) dedi. Zekât günü dolmayanlar ne olacaktır?

CEVAP

Hoca böyle yanlış söylemez. Belki sadaka-i fıtır için söylemiştir. Her zenginin zekât verme ayı ve günü farklı olur. Nisâba ulaşıp zengin olan, zengin olduğu tarihi kamerî aya göre bir yere yazar. Meselâ, 3 Recebde zengin olmuşsa, bir yıl sonra Recebin üçü gelince yine nisâb kadar parası ve ticâret malı varsa zekâtını verir. Ramazan ayını beklemez. Eğer Şevvâl ayının 23’ünde zengin olmuşsa, Ramazandan sonra Şevvâl ayının 23’ünde zekât verir. Şevvâl ayı gelmeden Ramazan ayında verse de olur. Fakat Şevvâl ayının 23’ünde tekrar malını hesap eder. Az vermişse, üstünü tamamlar. Çok vermişse, fazla verdiği nâfile olur. Yanî zekâtı günü gelmeden önce de vermek câizdir. Fakat gününde tekrar hesap etmek gerekir.

Sual: Zekât vermesi gereken zengine, elinde parası olmadığı için, eline para geçtikçe veya taksitle vermesi gerektiği gazetenizde bildirildi. Zengin bir kimsenin elinde nasıl parası olmaz, bunu anlayamadım.

CEVAP

Dînen zengin olmakla, halk arasındaki zenginlik farklıdır. Bir kimsenin evleri, arabası olduğu hâlde, zekât nisâbı kadar parası yoksa, zekât vermez. Fakat onun evinde kiracılık yapan bir kimsenin parası nisâbı buluyorsa, zengin sayılır. Bir kimse, ticaret niyetiyle bir arsa almıştır. Arsanın nisâbın üstünde değeri vardır. Fakat bu kimsenin zekât verecek kadar parası olmayabilir. Ancak para eline geçince zekâtını verir. Ev yapıp satan kimsenin durumu da böyledir.Yâhut bir zenginin alacakları vardır. Zekât vereceği günde alacaklarından parayı alamamışsa, elinde parası da yoksa, eline para geçinceye kadar zekâtını vermez. Sen zenginsin, mutlaka cebinde para vardır denemez. Zenginin elinde borsaya dâhil, nisâbın üstünde hisse senedi vardır. Zekât gününde hisse senedini satamamıştır. Parası da yoksa, hisse senedini satana kadar veya eline para geçinceye kadar zekâtını geciktirir. Zenginin evinde nisâb kadar altın eşyâsı vardır. Bu eşyaları satamıyorsa, satana kadar zekâtını geciktirir.

Sual: Zekât verirken, altınları tartmak gerekir mi?

CEVAP

Altın liraların ağırlığı belli olduğu için tartmak gerekmez. 7.2 gramdır. Bilezikleri tartmak gerekir. Ağırlıkları biliniyorsa tartmak şart değildir. Kırkta biri altın olarak verilir.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Yıl sonunda parası nisaba dahil edilir.

Sual: Fakire 100 gr zekât verilse, sahih olur mu?

CEVAP

Fakire verilen altın, onu zengin edecek kadar fazla olmamalıdır. Borçsuz fakire nisap miktarı veya daha çok zekât vermek mekruh olarak caizdir. 10 gr altın kadar borcu var ise, 100 gr altını alması mekruh olmaz. (İmdâd)

Sual: 2 kg ağırlığındaki gümüş tepsinin zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Altın ile gümüş, ne niyetle saklanırsa saklansın, ticaret eşyası kabul edilir. Nisap miktarı ise zekâtı verilir. 2 kg gümüş tepsinin kırkta biri, 50 gr eder. 50 gr gümüş, bir fakire verilir. (Dürer)

Sual: Bir fakirde alacağım var. Zekâtımı ona saysam caiz olur mu?

CEVAP

Caiz olmaz. Zekâtı fakire vermeniz, fakirin de aldığını size geri vererek borcunu ödemesi gerekir. Fakir zekâtı alınca, borcunu ödemeyebilir. Böyle güvenilmeyen  kimseler için fıkıh kitaplarında çareler gösterilmiştir:
         Alacaklı, güvendiği bir kimseyi borçlusuna göstererek, (Sana vereceğim zekâtı teslim almak ve sonra senin bana olan borcunu ödemek için, bunu vekil yap) der. Fakir de o kimseyi vekil yapar. O kimse zekâtı alınca, bunu zengine vererek, fakirin borcunu ödemiş olur. (Fetâvâ-yı Hindiyye)

Sual: Uşrunu verdiğimiz buğdayı satıp para haline getirsek, birkaç gün sonra zekat verme günümüz gelse, bu paranın da zekatı verilir mi?

CEVAP

Uşru verilen buğdayın bir daha uşru verilmez, zekatı da verilmez. Fakat satılıp para haline getirilince, elde kalırsa, nisaba dahil edilerek zekatını vermek gerekir. (Tahtavi)

Sual: Sene sonunda zekât vermek farz olunca, hemen vermeyip geciktirmekte mahzur var mıdır?

CEVAP

Zekâtı acele etmeden bir yıl içinde vermek gerekir diyen âlimler var ise de, acele edip, hemen vermek vaciptir. Özürsüz geciktirmek mekruh olur. Şâfiî ve Malikî’de, zekât farz olunca, hemen vermek farzdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
         (Zekât vermekte acele ediniz!) [İ.Mâce]

Sual: Kuyumcu, dükkanındaki 14, 18, 22 ayar altınlardan hangisine göre zekât verecektir? Altınlara işçilik de hesaba katılacak mı? Altın, alış fiyatından mı, satış fiyatından mı hesab edilecektir?

CEVAP

Yüksek ayardan vermek evladır.

Hurda ve işlenmiş altınlar tartılır, bunun kırkta biri zekât olarak verilir. Zekât altın olarak verildiği için işlenmiş olması veya olmaması fark etmez.

Eldeki altının kırkta biri zekât olarak verildiği için, alış veya satış fiyatını hesaba katmak gerekmez.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekâtı nasıl verilir?

CEVAP

Sene sonunda parası nisâba dâhil edilir.

Sual: Nisap miktarını hesaplamak için elimizdeki döviz cinsinden paraları Tl. ye
çevirirken alış ve satış (mesela dolar alış 750.000; satış 880.000 tl.) fiyatlarından hangisini esas alacağız. Aynı şekilde 96 gr. altının kaç Tl. ettiğini hesaplarken mesela Hamit liranın alış mı satış mı değerini esas alacağız?

CEVAP

Elimizdeki para ile ne kadar altın alınıyorsa ona göre hesap edilir.
Demek ki kuyumcunun satış fiyatı esas alınır. Elimizdeki doları satarken de dövizci kaça alıyorsa o fiyattan.

Sual: 20 sene önce zekat borcu bulunan bir kimsenin zekat borcunu nasıl ödemesi gerekir? O zaman elinde bulunan para miktarını biliyorsa, o zamanki altın kuruna göre mi hareket etmeli?

CEVAP

20 yıl önceki para ile ne kadar altın alınabiliyorsa, o altın esas alınır.

Sual: Bir arkadaşıma babası bir yazlık ve bir de kışlık ev hediye etmiş. Her ikisinde de ikamet ediyorlar ailesiyle. Acaba bu evler için zekat vermek gerekir mi? Değerini nasıl hesaplamalı?

CEVAP

Ev çok olsa da zekatı olmaz.

Sual: Çok alacağım var ama ne zaman ödeyecekleri belli değil. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Alacaklar ele geçtiği zaman verilir. Ne zaman ele geçerse o zaman verilir.

Sual: Bir eczanede sık sık mal değişimi olur. Bu tarz işletmelerdeki ticari malların zekatı nasıl doğru olarak hesaplanır?

CEVAP

Malın değişmesinin önemi yok. Bakkal öyle değil mi? Manav öyle değil mi?
Mal önemli. Kaç liralık mal varsa onun zekatı verilir

Sual: 15 Muharremde zengin oldum, bir sonraki 15 Muharremde zekat verdim, daha sonraki 15 Muharremde ise fakir olduğum için zekat vermedim. Bir daha zengin olduğumda yine 15 Muharremi mi yoksa zengin olduğum günü mü dikkate alacağım ?

CEVAP

Yeni zengin olduğun günü dikkate alacaksınız.

Sual:1- Biz fındık üreticisiyiz. Fındık, mahsul oluncaya kadar, bahçe temizleme, gübre, ilaçlama, amele toplama ücreti, vs gibi bir sürü masrafı olan bir ürün. Acaba bunun öşür zekatını verirken masrafları düşüldükten sonramı yoksa düşülmeden mi verilmesi gerekiyor.

CEVAP

Masraflar düşülmez, onda bir verilir.

2- Fındık toplandıktan sonra ilk açılış piyasası ucuza gidiyor. Bizlerde tüccara fındığı teslim edip ileriki istediğimiz bir tarihte ( tarih belli değil ) fındığın o günkü piyasa fiyatından hesap görmek üzere anlaşma yapıyoruz. Bizim oralarda bu olaya emanete fındık bırakma diyorlar. Acaba bu şekilde alış veriş caiz oluyor mu ? Olmuyorsa nasıl yapmak lazım.

CEVAP

Emanet bırakmakta mahzur yoktur.

Sual: 1- Diş dolgusu sebebiyle malikiyi taklid ediyoruz. Maliki mezhebinde kadınların süs eşyası olarak kullandıkları ziynetlerin zekatı olur mu?

CEVAP

Gusülde abdest ve namazda malikiyi taklit ediyoruz, zekatta, oruçta taklit etmiyoruz.

2- Pırlanta ve diğer değerli taşların (altın ve gümüş hariç) zekatı olur mu?

CEVAP

Zekatı olmaz.

3- Başlangıçta satmak niyetiyle alınmamış olsa da sonradan satmaya niyet edilen arsa veya tarlanın zekat hesabına dahil edilmesi gerekir mi?

CEVAP

Gerekmez.

4- Zekatın kendisi gibi hesabının da farz olması hasebiyle, bir kişinin hiç hesap yapmadan ama muhtemel zekatının çok üzerinde olduğu kesin olan bir miktarı zekat niyetiyle vermesi uygun mudur?

CEVAP

Fazla olduğu kesinse caiz olur. Zan ile olmaz. Zan ile fazla fazla veriyorum demek uygun olmaz.

5- Bir fakire nisap miktarının üzerinde bir miktar zekat olarak verilir mi?

CEVAP

Verilirse mekruh olur. Hanımı ve çocukları fakirse her birini zengin etmezse verilir.

6- Bir fakire verilen zekat miktarı nisap miktarının üzerinde olmakla beraber, fakirin borçları ile hesaplandığında nisabı geçmiyorsa bu durumda nisap miktarı üzerinde bir miktarı vermek uygun mudur?

CEVAP

Evet o zaman uygun olur. Yani fakiri nisabı bulacak kadar zengin edilmez.

Sual: Bir yakınım evleniyor. Kendisi yeni bir doktordur. Oldukça da borçlandı ve bu borçlar sebebiyle büyük ihtimalle kendisi ve müstakbel eşi fakir sayılır.

Benim ve hanımımın zekat borçlarımızı evlenen çiftlere altın olarak vs. hediye gibi takmamız uygun olur mu? Henüz zekat zamanı gelmemiş ise mahsup edebilir miyiz?

CEVAP

İhtimalle hüküm verilmez. Gerçekten fakir iseler, nisabın altında iseler, zekatınızı verebilirsiniz, iyi olur. Hediye diye verebilirsiniz. Henüz zekat günü gelmese de önceden vermek caizdir.

Sual: Mehr olarak belirlenen miktar kadar hanımına altın borcu olan erkek, bu miktarı zekat nisabından düşer mi?

CEVAP

Evet. Kime borcu olursa olsun, borçlar çıkarılır.

Sual: Yanımda çalışan bir eleman iş kazası geçirdi. Ailesi bir miktar para istiyor. Anlaştığımız miktarı zekatımdan ödeyebilir miyim?

CEVAP

Fakir ise verilir. Hediye diye verilir. Altın olarak vermek gerekir.

Sual: 100 gram ağırlığında beş tane bileziğim vardı. Param olmadığı için bileziğin birisini bozdurup zekatımı vereyim dedim. Kuyumcuya giderken bileziğimi çaldırdım. Zekat vermem gerekir mi?

CEVAP

Nisapdan düştüğünüz için zekat af olmuştur. Eğer o bir bilezik ile bir mal alsaydınız, yine nisapdan düşerdiniz, fakat zekatını da vermeniz gerekirdi, çünkü kendi arzunuzla nisap dan düşmüş olurdunuz.

Sual: 1- Bir kimse borsaya yatırım yapsa, hisse senetleri üzerinden mi zekat hesaplayacağız. Hisse senetleri değer kaybetse bile yine hisse değerinden mi hesaplıyacağız?

CEVAP

O günkü piyasa değeri ne ise ondan hesap edilir.

2- Bir kimse arazi alıp satsa hesap günü bazı mülkleri olsa değerlerini nasıl hesaplayacak?

CEVAP

Rayiç fiyat ne ise, yani babasının oğluna rahatça satabileceği bir fiyattan hesap eder.

3- Bir kimse bir iş kuruyorsa, sermaye, stoklar ve satışlar ve karlar hesaplanacak mı?

CEVAP

Demirbaş malzemeler hariç, yani ticaret aletleri hariç, mevcut malların hepsi nisaba dahil edilir, borçlar düşülür, alacaklar eklenir.

Sual: 1- Evlenirken mehr olarak kadına söz verilen altın miktarı zekat nisabından düşülür mü?

CEVAP

Evet düşülür.

2- Kadının altın olarak alacağı olan mehr miktarını zekat nisabına dahil edip onun da zekatını vermesi gerekir mi?

CEVAP

Nisaba dahil eder, fakat parayı yani mehrini almadan zekat vermez.

Sual: 1- Almanyada yaşıyorum. Dinen zenginim. Aynı zamanda fakir vekiliyim. Vekili olduğum fakire zekatımı nasıl veririm?

CEVAP

Zekatını vekili olduğun fakire niye veriyorsunuz? Bir başkasına verseniz de olur. Vekili olduğunuz fakir yakınınızda ise kolay. Zekat miktarı altını götürüp fakirin eline verirsiniz. Hepsi bu kadar. Fakirden vekaleti şöyle almalı: (Benim adıma zekat almaya ve aldığın paraları istediğin yere harcamaya seni vekil ettim) demeli. O zaman paraları istediğiniz şekilde harcayabilirsiniz.

2- Fakirden zekat için vekalet alınınca zengin olana veya iptal edene kadar mı geçerli olur?

CEVAP

Evet zengin olana kadar veya iptal edene kadar geçerli olur.

Sual: Ev yaptırmak için bankaya borçlu olan, ev yaptıran kimsenin bankaya olan borcu nisaptan düşülür mü?

CEVAP

Evet bütün taksitleri düşülür.

Sual: 1- Fakire oruç fidyesini kağıt para olarak vermek caiz midir?

CEVAP

Hayır. Ya sadaka-i fıtır olarak verilen buğday, arpa, un, üzüm ve hurma verir veya değeri kadar altın verir. Mesela 30 gün için 53 kg un verir. Veya 53 kilo unun değeri kadar altın verir. Yarım altın verse fazlası ile kafi gelir.

2- Fakir bu fidyeyi aldığı kimseye geri verebilir mi?

CEVAP

Anlaşma yoksa, mal kendisinindir, kendisi kullandığı gibi dilediğine verir, fidyeyi aldığı kimseye de verebilir.

Sual: Zekat nisabından borçlar düşer mi acaba? Yaklaşık 3 yıl sürecek borçlarım var.

CEVAP

Evet bütün borçlar düşer, 30 yıllık da düşer.

Sual: 1- Uzak bir şehirde benden küçük evli bir kız kardeşim var. Kocası ve kendisi fakirdir. Benim hangisine zekat vermem gerekir.?

CEVAP

İkisini de verilir. Kız kardeşi tercih etmek daha iyidir.

2- Uzak şehirde olduğu için, onların zekatlarını almak için beni vekil tayin edebilirler mi?

CEVAP

Evet edebilirler.

3- Kocası bana vekaleti vermede sıkılganlığı var. Kardeşime vekalet verip, o da bana vekalet verse olur mu ?

CEVAP

Evet olur.

4- Vekaleti verirken nasıl söylemeliler?

CEVAP

Zekat için vekalet kolaydır. yani bir kişiyi vekil etseniz, o da başkasını, o da başkasını vekil edebilir. Vekalet verirken, (Adıma zekat almak ve dilediğin yere harcamak üzere seni vekil ettim) demesi yeterlidir.

5- Beni vekil ettikleri taktirde kendimin zekatını onlara verirken nasıl niyet etmeliyim?

CEVAP

Kendinin zekatını bizzat götürüp kız kardeşine verirsin. Başka türlüsü de var, ama en uygunu bu. Zekata niyet edip hediye diye vermen yeterlidir.

6- Onların zekatlarını bir zaman sonra geldiklerinde teslim etmemde mahzur var mı ?

CEVAP

Hayır bir mahzuru yok.

Sual: 1- Bir hanım mehr-i müeccel olarak kocasından alacağı altınların zekatını vermeli mi? Kocasının pek ödemeye niyetli olmamasının önem var mı?

CEVAP

Nisap hesabına katar, fakat zekatını vermez. Aldıktan sonra verir.

2- Ödememiz gereken ileri aylara vadeli senetler zekat hesabından düşülür mü?

CEVAP

Evet düşülür

Sual: Zekat 1 sene dolmadan verilebilir mi?

CEVAP

Evet verilir, hatta gelecek yıllarınki de verilebilir. [Günü gelince hesaplanır eksik
 verilmişse fazlası tekrar verilir.]

Sual: Kenarda duran 600 ABD dolarım var. Normalde nisabı bulmuyor. Fakat aylığım 200 milyon. Maaşı alınca ikisi nisaba ulaşıyor. Ayın ilk yarısında, borçlarımı (su, elektrik, telefon faturaları vs.) ödediğimde, toplam param nisabın altına düşüyor. Ay sonunu zor getiriyoruz. Bu durum fasit daire gibi her ay tekrarlanıyor. Anlayacağınız, her ay 15 gün şer’an zengin, 15 gün fakir oluyorum. İlk zengin olduğum tarihin sene-i devriyesinde zekat vermem ve kurban kesmem gerekiyor mu?

CEVAP

Varsa ev kirası, tahakkuk etmiş su, elektrik, telefon v.s. bedelleri mevcut paradan çıkarılır. Kalan nisabı buluyorsa zengin sayılırsınız. 15 inden sonra nisaptan düşseniz de önemi yok. Sene sonunda nisabı bulursanız zekat vermeniz farz olur.

Kurban bayramının üçüncü günü nisaba malik olursanız kurban kesmeniz gerekir.

Sual: Zekatın kim tarafından verildiğini fakire bildirmek şart mı?

CEVAP

Zekatın kim tarafından verildiğini söylemek şart olmadığı gibi, bu zekat demek de şart değildir. Hediyemizdir demek de kafidir.

Sual: Zengin olduğumuz tarih belli değilse, yani hatırlamıyorsak, zekatı ne zaman vermeliyiz?

CEVAP

Tahmini bir şey kabul edilir. Bundan sonra o tarih esas alınır.

Sual: Evi olan bir kimse, ikinci bir ev yaptırıyor olsa, bu eve harcadığını ve bu ev için borçlandığını zekât hesabına nasıl dahil eder/etmez?

CEVAP

Evi olup olmamasının önemi yoktur. Ev için harcananlar, harcanmış sayılır, borçlanınca, borçlar mevcut paradan düşülür. Geriye kalanın zekatı verilir. Taksitler ne kadar uzun vadeli olursa olsun, alacaklardan ve mevcut paradan çıkarılır. Kalanın zekatı verilir.

Sual: Maddi durumu çok kötü olan bir komşum var, eşi şu anda işsiz ve 3 çocuğu var. Ailece namaz kılıyorlar. Bu komşuma fitre düşer mi?

CEVAP

Verdiğiniz bilgi yeterli değil. Diyelim ki hanımının kolunda 100 gram bilezik var. Veya altın olan zinetlerinin toplamı 96 gramı buluyorsa zengin sayılır ve zekat gerekir. Yahut zinet sayılan eşyalarının değeri nisabı buluyorsa zengindir, zekat ve fitre alamaz. Durumunu bilmiyoruz. Bir şeyi yoksa fakir sayılır, fitre de zekat da verilir.

Sual: Pratisyen bir doktor bayanım. Yazılarınızı zevkle, bilgi dağarcığımı geliştirmek, doğruları öğrenmek için okuyorum. Zekatla ilgili ilmihalin bölümlerini okuyorum fakat tam da kavrayabilmiş değilim. Bu yüzden sizden yardım istiyorum. Aylık 305 milyon alıyorum. İçinde  kiracı olmıyan bir evim, ruhsatı kardeşime kayıtlı 3 yıldır benim kullandığım bir arabam (5 milyar  değerinde), bankada adıma kayıtlı 6000 $. var. Şu an kız kardeşim ve eşiyle birlikte oturuyorum. Borcum yok. Zekatın önemini arkasında saklı güzellikleri ve ruhuma olan faydalarının farkındayım. Zekatımı erkenden vermek niyetindeyim. Cevabını e-maille yollarsanız daha da mutlu olurum.

CEVAP

Maaşın, az veya çok olmuş önemi olmaz. Araba sizin de olsa zekata tabi olmaz. Altı bin doların üstünden bir yıl geçmişse, kırkta biri,  yani % 2.5 zekat olarak verilir. Altın olarak verilir.

Sual: 1- Eşimin nisap miktarını geçen ziynet eşyası altını var. Zekat konusunda ben ve eşim iki ayrı kişi gibi mi davranacağız, yoksa bu altından borçlarımızı düştükten sonra mı kalanı üzerinden zekat vereceğiz?

CEVAP

İki ayrı kişisiniz. Hanım zengin ise o zekat verir. Borç kiminse borçlarını çıktıktan sonra kalan malı nisaba ulaşıyorsa, üzerinden de hicri bir yıl geçmişse, zekatını verir.

2- Kira da borç grubuna girip maldan düşülür mü, düşülürse ölçü nedir?

CEVAP

O ay verdiğiniz kira düşer, gelecek aylarınki düşmez.

Sual: Benim bankada 1000 guldenin üstünde para var, orada yıllardır duruyor. Annemgil hep, siz okuyorsunuz, zekat gerekmez dedi sizlere. Doğru mu, yoksa zekat vermem lazım mı?

CEVAP

Para ne için saklanırsa saklansın zekata tabidir. Anneniz ne bilsin. Zekatı fakirse abinize verebilirsiniz. Ana babaya verilmez. Amcaya dayıya halaya teyzeye vermek daha iyi olur. Bin gulden ne kadar ediyor? 96 gram altından fazla ise zekat verilir, aşağı ise verilmez. Zekat vermemek çok büyük günahlardan birisidir.

Sual: 1- Babama ait bir evde kira vermeden ikamet ediyorum. Kendi adıma dairem var ve kiracı oturmaktadır. Kira bedeli ile kendi ve babamın evindeki elektrik-su-telefon faturalarını ödemekteyim. Buna göre kendime ait daireyi kiraya verdiğim için zekat vermem gerekiyor mu? Babamın evinde oturduğum için babam ev için zekat vermesi gerekiyor mu?

CEVAP

Ev çok olsa da zekatı olmaz.

2- Ayrıca arabamız da var. Bu araba içinde zekat vermem gerekiyor mu?

CEVAP

Bin tane arabanız olsa yine zekatı olmaz.

3- Borsada çok azda olsa bir param var yani hisse senedinde. Borsadaki hisse senedim için zekat vermem gerekiyor mu?

CEVAP

Miktarını yazmamışsınız. 96 gr altının değerinde olursa zekatı olur. Sadece hisse senedinin değil, elinizde paranın ve evdeki altının ve az da olsa bankadaki paranın ve ev kirasından alınan paraların hepsi toplanır, nisabı bulursa zekatı verilir.

Sual: Ben şu anda ailemle birlikte kalan ve çalışan birisiyim. Şimdiye kadar yaklaşık olarak 7000 USD birikmiş param var. 1800 USD arkadaşa borç verdim. Alacağımı ne zaman vereceği belli değil. Evimde kendime ait 1600 USD değerinde günlük ihtiyaçlarım için kullandığım bilgisayarım var. Zekatımı nasıl hesap edeceğim? Zekatı kardeşime verebilir miyim?

CEVAP

Zekat kardeşe verilir. Borçların varsa mevcut paradan çıkarılır. Alacaklarınızı alınca zekatını verirsiniz. Şimdi de verseniz olur. Bilgisayar zekat hesabına katılmaz. Mevcut paranızın kırkta biri altın olarak verilir.

Sual: Üzerinden zekat verilecek tutar şu an sahip olduğum tutar mıdır yoksa geçen sene sahip olduğum ve üzerinden bir sene geçmiş olan tutar mıdır? Mesela geçen sene 7 Ramazanda 5 milyarım olsa bu sene 7 Ramazanda ise 8 milyarım olsa ben kaç TL üzerinden zekat vereceğim, 5 milyar mı, 8 milyar mı?

CEVAP

8 milyar üzerinden.

Sual: Nisap miktarına malik olan bir kişiye zekat verilmez. Peki bir kişinin nisap miktarına  malik olup olmadığını nasıl anlayacağız. Alenen sormak yakışık almaz. Rencide edici ve ayıp olur. Ve mesela, atıyorum bu sene 30 çeyrek altınlık zekatımız tuttu. Bu 30, dinen zengin olmayan kişiyi nasıl bulacağız. (Hadi ikişer tane versen 15 kişi eder!) Biliyorsunuz İstanbul gibi bir yerde böyle kişileri bulmak çok zor. Bir bakıyorsun fakir kılıklı bir insan ama belki bankada dinen zengin olmasını gerektirecek parası var ya da evde altını dövizi var. (Para ile imanın kimde olduğu belli olmazmış ya!) Tabi bir de makbul olanı, verilecek kişinin namaz kılıyor olması, hiç olmazsa haramlardan sakınıyor olması filan lazım.

CEVAP

Rastgele tahmin üzerine zekat verilmez. Fakir bilinmiyorsa, bilinen yere mesela ihlas vakfında fakir vekili görevliler var. Oraya telefon edersiniz, (Şu kadar zekat vereceğim, zekatımı dine uygun olarak vermek üzere seni vekil ettim, parayı hesabına yatırdım) dersiniz. Olur biter. Onlar namazını da kılan fakir talebelere veriyorlar. Telefonları:0212- 513 99 00

Sual: İki yakınımın ve benim borsada benim üzerime kayıtlı hesabımız var. 1 yıldır bunları işlettim fakat üzerinde çok oynama olduğu için her birimizin sahip olduğu oran şu an net değil. Acaba onlardan bana hediye etmelerini istesem (zaten bütün para benim banka hesabımda) sonra sadece ben sorumlu olsam o hesaptan ve ben versem zekatı olur mu? Verdikten sonra tekrar ben tahmini oranlarda onlara hediye etsem olur mu?

CEVAP

Olur.

Sual: Baba, maaşından akıl baliğ olan, fakat bir işte çalışmayıp talebe olan kendi çocuğuna harçlık veriyor. Çocuk da bu paraları harcamadan biriktiriyor. Biriktirdiği paralar dinen zengin olma seviyesine gelip aşınca, bu çocuğa bu paraların zekatını vermesi farz mıdır?

CEVAP

Evet farzdır.

Sual: Çok evi olupta kira geliri olan zekatını nasıl hesaplar?

CEVAP

Oradan aldıkları ve başka yerden gelenler, maaş vesaire hepsi toplanır, nisabı bulursa, bulduğu zaman zengin sayılır. Bir yıl sonra zekat vermesi farz olur.

Sual: 1- Teyzeme ve teyzemin kızına, oğluna zekat verebilir miyim?

CEVAP

Teyzenizin kızları zengin bile olsa, teyzeniz fakir ise, teyzenize zekat verebilirsiniz. Teyzeniz, zengin bile olsa, oğlu fakir ise, oğluna zekat düşer.

2- Zekat ve fitre aynı kişiye verilebilir mi? Zekat, sadece bir kişiye değil de birkaç kişiye bölünerek verilebilir mi?

CEVAP

Evet verilebilir.

Sual: Talebe olan kardeşe fitre ve zekat verilir mi?

CEVAP

Zengin değilse, yani 96 gram altını veya o değerde parası varsa zengin sayılır, zekat verilemez. Daha aşağı ise verilir.

Sual: Mevcut param, altınlar ve hisse senetlerimin toplamı nisap miktarını aşıyor. Ama 12 ay taksitle ödeyeceğim senetli borcum var. Bu borcum, mevcut paramdan fazla. Zekatı nasıl hesap edeceğim?

CEVAP

Taksitli borçlar da mevcut paradan çıkar. Geriye nisap miktarı kalırsa zekat verir. Kalmıyor dediğinize göre zekat vermez.

Sual: Benim 1 ay sonra zekat vermem farz oluyor ve ramazan bayramında memlekete
gidiyorum memlekette iken zekatı farz olmadan versem uygun olur mu? Eğer uygun ise, zekatı bir ay sonraki paramı tahmin ederek mi vereceğim?

CEVAP

Gelecek yıllara ait zekatları da şimdiden vermek caizdir. O gün elinizde ne kadar para varsa zekatını verirsiniz. Günü gelince tekrar hesap edersiniz. Az vermişseniz, üstünü tamamlarsınız.

Sual 1- Zekat vermek için, zenginliğin mi üzerinden 1 yıl geçmesi gerekiyor yoksa zekat nisabına tekabül eden mal ve paranın mı üzerinden 1 yıl geçmesi gerekiyor?

CEVAP

Zenginliğin üzerinden bir yıl geçmesi gerekir.

2- Mal ve paramız zekat nisabına eriştikten sonra 1 yıl içinde bazen nisabın altına düş sek bazen de üstüne çıksak ve yıl sonunda,

a) Durum; nisabın altında olsak zekat vermemiz gerekir mi?

b) Durum; nisabın üstünde olsak (yıl için de altına düşmüş olmasına rağmen), zekat vermemiz gerekir mi?

CEVAP

a) Zekat verilmez.

b) Gerekir.

Sual: Eniştem fakirdir. Zekatını almağa kız kardeşime vekalet vermiş. Kız kardeşimde bana vekalet verdi. Annem zekatını ayırıp, eniştemin vekili olduğum için bana verdi. Bende annemin zekatı olan altını, bir kenarda muhafaza ediyorum. Bende zekatımı enişteye vermem için; zekatım olan altını niyet edip ayırdıktan sonra, vekili olduğum enişteme vermek üzere bir kenarda tutarsam, bir zaman sonra benim ve annemin zekatlarını, geldiklerinde kendilerine versem, zekatlarımızı vermiş olur muyuz?

CEVAP

Vekil olarak, annenizinkini kız kardeşinize veya eniştenize verirsiniz. Bunda problem yok. Kendi zekatınızı enişteniz gelince, asaleten verirsiniz.

Sual: Geçen sene 200 gram altınım vardı zekatını verdim. Bu sene 500 gram altınım var.  500-200=300 gramın zekatını mı vereceğim, yoksa 500 gramın zekatını mı vereceğim?

CEVAP

500 gramla birlikte paranız da varsa onun da zekatını vereceksiniz.Sual: Benim bedelli askerlikden dolayı ve ayrıca piyasaya borcum var. Kendime ait param hiç yok. Yalnız hanımımın 96 gramdan fazla altını var. Hanımımın bu altınlarına zekat vermem lazım mı, veya hanımım bu altınlarını bana hediye edip, bende o altınları borcumdan düşebilir miyim, nasıl hareket etmem uygun olur?

CEVAP

Hanım zengin, siz fakir. Hanım zekatını hesap eder, size verebilir. [İmamı azam hazretlerine göre kadın, kocasına zekat veremez. Kocasının durumu iyi değilse imameynin kavline uyarak kadın kocasına zekât verebilir.]

Sual: Bir minibüsüm var ve garajda yatıyor, hiç bir şekilde ticarette kullanmadım, evim için kullanıyorum, bu araca zekat düşer mi? Zira başka araçlarımda var bunları da şahsım ve ailem için kullanıyorum , buradaki ölçü nedir?

CEVAP

Araçların zekatı olmaz. Ticaret için kullansanız da olmaz. O zaman ticaret aleti olur, yine zekata tabi olmaz. [Evler ve tarlalar da zekata tabi değildir.]

Sual: Gelecek yıla sarkan alacaklarım var (çek olarak-senet olarak), bunları bu yılın nisabına mı, gelecek yılın nisabına mı dahil etmem lazım?

CEVAP

Alacağınız varsa, onlar nisaba dahil edilir. Borçların çıktıktan sonra nisap miktarı paranız olursa zenginsiniz, değilse fakirsiniz.

Sual: Hanımıma, sormadan onun adına zekat verebilir miyim?

CEVAP

Zekatı herkes kendisi verir. Sormadan veremezsiniz. Seni vekil ederse, benim zekatımı ver derse verebilirsiniz.

Sual: Fakir bir çocuğa zekat vermek istiyorum. Yaşı küçük, zekatı babasına verebilir miyim?

CEVAP

Çocuğa verilecek zekât, babasına veya velîsine verilir.

Sual: Zekat vermek için yapılan hesapta, 12 ayar altından düşük olmamak şartı ile bir değer tesbit edilebiliyor. Bir şahıs zekatını 18 ayardan vermeye karar veriyor Yapılan hesapta bu şahıs diyelim 8 gr altını zekat olarak vermesi gerekiyor. Hesaplıyor, 8 gram altın 40 000 .000 TL tutuyor (18 ayar üzerinden hesapta)

Burada zekatın altın olarak verilebilmesinde kolaylık olsun diye bir miktar altın bulunduruluyor ve zekatını vermek için gelen şahıs; Ben 40 000 .000 TL lik altın satın almak istiyorum diyor. (Benim 8 gram altını zekat vermem lazım demiyor) ona bir cumhuriyet altını 40 000. 000 TL ye satılıyor, bu da 7,2 gram. Genellikle ağırlık, veren ve alan tarafından pek düşünülmüyor. Bu altını fakire veya oradaki fakir vekiline veriyor. Bu durumda adam zekatını vermiş oldu mu? Eksik mi verdi?

Ben 18 ayardan hesapladım bu da 8 gr tutuyordu demeli mi? Sadece elindeki paranın altına çevrilmesi yeterli mi?

CEVAP

Hesaplar 18 ayardan değil, 22 ayar üzerinden yapılır.

Paramız ne kadar altın tutuyorsa, o kadar altın vermek gerekir. Paramızın ne kadar altın tuttuğu nasıl hesap edilir?

Damgalı altın liraların en ucuzunun fiyatına bakılır. Diyelim bugün en ucuzu Aziz liradır. 39 milyon liradır. Buradan altının gramının değerini bulalım: 39 milyonu 7.2 ye bölersek, yaklaşık 5 milyon 400 bin lira buluruz. Demek ki altının gramı bu kadar.

Diyelim Markımız, dolarımız, kağıt paramız 1 milyar 80 milyon lira tutuyor. 1 milyar 80 milyon 5 milyon 400 bine bölünürse 200 gram altın çıkar. 200 gram altının zekatı da, 5 gram altın eder. 22 ayar altından verilir.

Sual: Geçen sene ve evvelki sene bir iki fakirin vekili idim.Onlar adına zenginden zekat alıp o fakirlere veriyordum. Bu senede bu işi yapabilmek için vekalet yenilenmeli midir?

CEVAP

Gerek yok. Yenilenirse mahzuru olmaz.

Sual: Zekat veya fitresini vermek üzere birisi beni vekil ettikten sonra, aynı kişinin fitre veya zekatını vermek üzere ben de başkasını (hatta o başkası da bir başkasını…) vekil edebilir miyim? Böyle zincirleme olarak kaç kişiye vekalet verilebilir?

CEVAP

Zincirleme olarak sonsuza kadar vekalet verilebilir.

Sual: Arkadaş yıllar önce bir şirkete 50.000 DM yatırmış. Ne bir kar ne de anaparayı alabilmiş. İflas edip etmediğine dair herhangi bir açıklamada yok. Sanki hiç vermeyecekler gibi. Bu paranın da zekatını vermek gerekir mi?

CEVAP

Kayıp olmuş, gasp olunmuş, gömüldüğü yer unutulmuş mal ve inkâr olunan alacaklar, tam mülk olmadıkları için, nisâp hesâbına katılmaz ve ele geçerlerse, önceki senelerin zekâtları verilmez.

Senetli veya iki şâhitli olan veya itirâf olunan alacaklar, iflâs edende ve fakîrde de olsa, nisâba katılır. Ele geçince, geçmiş yılların zekâtı da verilir.

Sual: Devre mülk nisaba girer mi?

CEVAP

Girmez

Sual: Fakir bir aileyiz, eşim borçludur. Fakat benim 100 gr kadar altınım olduğu için dinen zengin sayılıyorum. Zekât vermemek için bileziklerimin yarısını kızıma hediye etsem günah olur mu?

CEVAP

Farz olduktan sonra zekât vermemek için, hile yapmak haram olur. Farz olmadan önce yapılan hile, İmam-ı Muhammede göre mekruhtur. İmam-ı Ebu Yusufa göre mekruh değildir. Fetva imam-ı Muhammede göredir. İmam-ı azama göre, kadın kocasına zekât veremez. Fakat sizin gibi fakir, fakat dinen zengin olan bir kadının, İmam-ı azama göre caiz değilse de, zekâtını İmameynin kavline uyarak fakir kocasına vermesi caiz olur. Bunun için hileye başvurmadan zekâtınızı beyinize verebilirsiniz.

Sual: Fakire vereceğim zekat miktarı onu dinen zengin konuma getiriyor. Ne yapmam lazım?

CEVAP

Fakirin hanımı, çocukları da fakirse her birine, zengin olmayacak miktarda verilebilir.
Yahut fakire zengin olmayacak kadar para verirsiniz, o parayı harcadıktan sonra, tekrar yine verirsiniz.

Sual: Karı koca çalışıyor ve ortak para biriktiriyorlar. İkisinin parası zekat nisabını tam ucu ucuna buluyor, ama ayırsalar nisap miktarının altına düşecek. Zekatı nasıl verecekler?

CEVAP

Diyelim ikisinin toplam paraları 100 gram altın ediyor. Bir kişi için nisabı bulursa da iki kişi için nisabı bulmaz. Yaklaşık 50 gram birinin 50 gramı ötekinindir. Dinimizde herkesin malı ayrıdır. Müşterek değildir. Zekat vermeleri gerekmez.

Sual: 1- Üç dört aydır maaş alamıyoruz. Şu anda 1 milyarın üstünde maaş alacağım var. Alacaklar nisaba katılır. Maaş alacağım da katılır mı?

CEVAP

Memûrların ve işçilerin alacakları maâş ve ücretler, ellerine geçmeden önce mülkleri olmaz. Maâş, ücret ele geçmeden önce, bunlar nisâp hesâbına katılmaz.

2- İşten çıkarılanlara, ödenmeyen maaş ve tazminatlarına karşılık 3-4 ay sonrasına senet veriyorlar. Bu senetlerin, o gün geldiğinde ödenip ödenmeyeceği de kesin değil. Elinde böyle 3-4 milyarlık senedi olanın da bunu nisaba eklememesi gerekiyor, öyle mi?

CEVAP

Çekler maaş gibi değildir. Bunlar nisap hesabına katılır. Elinde kurban kesecek kadar parası olan kurban keser. Zekat için de, paralar eline geçince zekatını verir. Şimdi de, zekatlarını verse mahzuru olmaz.

Sual: Dört sene evvel vefat eden annemin gayrimenkul miraslarını değer düşüklüğünden dolayı (bir kısmımız, değerlenmesini beklediğinden) paylaşamadık. Paylaşıldığında herkese nisap miktarından fazla bir miktar düşecek. Şu anda ağabeyimin nisap miktarı değerinde malı ve parası (altınları) yok. Ona sadaka-i fıtr ve zekat düşer mi?

CEVAP

Miras alacakları nisap hesabına dahil edilir. Fakat ele geçmedikçe zekatı verilmez. Kurban bayramında elinde kurban kesecek kadar parası varsa keser. Mirası acele paylaşmanız gerekir.

Sual: Bir şirkette alacağım vardı. Arkadaş iflas etti. Borcumu ödeyeceğim diyor. Bu alacağımı nisaba dahil edecek miyim?

CEVAP

Senetli veya itirâf olunan alacaklar, iflâs edende ve fakîrde de olsa, nisâba katılır. Ele geçince, geçmiş yılların zekâtı da verilir.

Sual: Zekatı hesaplarken mal varlığımızdan adımıza kayıtlı borçlarımızı düşüyor muyuz?  Borsadan 600 milyon TL. lik hisse senedi  almıştım. Şimdi onun değeri 400 milyon TL. ye düştü.  Zekat için hangi rakamı hesaplamalıyım?

CEVAP

Zekat vereceğiniz gündeki rayiç değeridir. Yani 400 milyon olan rakam esas alınır.

Sual: Fakir olduğunu bildiğimiz birisine zekat vermek istersek ve bu kişinin malının tam olarak miktarını bilmezsek, bu kişiye en fazla ne kadar zekat verebiliriz. Mesela bu kişinin 30 gr altın değerinde malı olsa (biz bunu bilmezsek) ve nisap miktarı mal da 96 gr olsa, biz bu kişiye 80 gr altın zekat verebilir miyiz. Verirsek verdiğimiz zekat geçersiz mi olur?

CEVAP

Zekat verilecek kimseyi araştırmak gerekir, zan üzerine zekat verilmez. Dinen fakir olup olmadığı araştırılmalıdır. Gerekirse kendine sorulmalıdır. Sana zekat vereceğim demeden, dinen zengin misin, fakir misin gibi sorular sormalıdır. Borcun var mı gibi. Zaten zekat verirken, bu zekatım demek şart değil, hediye dense de olur. Fakirin gururunu kırmamalıdır. Nisabın üzerinde zekat vermemelidir. Ama hanımı da fakirse, çocukları da fakirse, mesela iki çocuğu varsa, dört kişiler demektir. 4×96= 384 gram verilmez, 383 gr da

verilebilir. Kısacası onun zengin etmemelidir. Zengin edecek kadar verilirse mekruh olur.

Sual: Benim 1 milyar 600 milyon TL param olsa 40 milyon liralık zekat vermem gerekir yani bir altın, fakat fakir bu altını kuyumcuda satmak isterse 37 000 000’a alıyorlar. Benim zekatım ödenmiş olur mu?

CEVAP

İsterse beş milyona satsın sizin zekatınız ödenir. Kaybetsin yine öyle. Ama siz onu kırk milyona alırsanız fakire iyilik etmiş olursunuz.

Sual: Altınlar tartılmadan tahmin edilerek zekatı verilebilir mi?

CEVAP

Zekat sayılmadan tartılmadan verilmez. Ancak yaklaşık olarak bilinebilir. Mesela 3 bileziği vardır, alırken gramı belli idi, diyelim ki on gram civarında idi. Küpesi şu kadar kolyesi şu kadar diye hesap edilir. Birazcık da fazla hesap edilmesi iyi olur. Diyelim hepsi 97 gram tuttu siz 100 gram üzerinden zekat verebilirsiniz. 14 ayardan üstünü altındır aşağısı altın değildir. Zekat için altınların gramı önemlidir ayarı önemli olmaz.

Sual: Verilen zekâtın, fakirin veya vekilinin eline geçmesi gerekir mi?

CEVAP

Evet, gerekir. Zekât altın olarak verilir.

Sual: Param yok. Zekatımı hesap edip taksitlerle versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ortağın biri zekat vermezse, diğerlerine de günah olur mu?

CEVAP

Günah olmaz. Herkes kendi hissesinden mesuldür.

Sual: Balık, ipekböceği ve tavuk yetiştiren, zekatını nasıl verir?

CEVAP

Kıymeti verilir.

Sual: Gölde yetiştirilen balıkların zekatı olur mu?

CEVAP

Satınca nisaba malikse zekatını verir.

Sual: Zekat için umumi vekil olan, kendi anasına zekat verebilir mi?

CEVAP

Vekil olduğu için verebilir.

Sual: Şirketteki hissemden aldığım kar, zekata tabi mi?

CEVAP

Hisse senedi mülkünüzdür. Elbet zekata tabi olur.

Sual: Zekat verirken borcum veya hediyem denilse olur mu?

CEVAP

Borcum diyerek vermek doğru değildir.

Sual: Şirket, kâr vermiyor, hisse senedini de almıyor. Bu senet, zekata tabi mi?

CEVAP

Müfliste olan alacağın zekatı gibidir.

Sual: Eti ve yumurtası için tavuk ticareti yapan zekatı nasıl verir?

CEVAP

Sene sonundaki malı, nisabı bulursa zekatı verilir.

Sual:

Zekattan düşmek için altını bebeğe hediye etmek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Birkaç ineğim var. Çok süt satıyorum. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Sene sonunda parası nisaba dahil edilir.

Sual: Zengin çocuğun malından velisi zekat verirse ne olur?

CEVAP

Sadaka olur, sevab olur.

Sual: Civata gibi binlerce malı, zekatta tek tek mi saymak lazımdır?

CEVAP

Satın alınırken nasıl hesap edilmişse, öyle yapılır.

Sual: Zekat vakti gelmeden önce verilse, vakti gelince o şahıs fakir olsa, verilen para nafile mi olur?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekatta altının, ticaret malının o günkü alış fiyatı mı muteberdir?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir hanımın vekili zengin koca, hanımı adına zekat alır mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Şirketten nisabdan fazla alınan kârın zekatı hemen verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekat ve fıtrayı fazla vermek iyi olur mu?

CEVAP

Elbette.

Sual: Altın kaplanmış, kolye ve kordonun zekatı nasıl hesaplanır?

CEVAP

Altın miktarı yarıdan az olan karışımın zekat hesabı, ağırlığı ile değil, kıymeti ile yapılır.

Sual: Zekat altını hediye içine koyup fakire vermek sahih mi?

CEVAP

Sahih olmaz.

Sual: Fakir, zekat isteyebilir mi?

CEVAP

Hayır. Fakat fakir olduğunu bildirmesi caiz.

Sual: Ev yaptırmak için kooperatife verilen para zekata tabi mi?

CEVAP

Para mülkünden çıktığı için zekatı verilmez.

Sual: Halı ticareti yapan zekat olarak başka mal verebilir mi?

CEVAP

Veremez.

Sual: Halı imal eden, mayi sabunun, ipliğin de zekatını verir mi?

CEVAP

Tüccar, sanatkar, mevcut malın fiyatını, maloluş fiyatından hesaplar. Sabun, iplik de buna dahildir.

Sual: Gömlek diken terzi, zekatı gömlek olarak verse caiz mi?

CEVAP

Evet. Altın vermesi daha iyidir.

Sual: Zekatta, gümüşü, altını düşük ayardan vermek mekruh mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Babasından umumi vekalet alan, zekatı kardeşine veremez mi?

CEVAP

Veremez.

Sual: Zekatta paranın telef olması ne demektir?

CEVAP

Tamamının yok olması demektir.

Sual: Zekatı verince fakir olan, yıl dolmadan zekat alabilir mi?

CEVAP

Kurban nisabına malik olmadığı gün, zekat alabilir.

Sual: Zekatı verince, nisabdan düşen, yıl sonuna doğru tekrar zengin olsa, geçen yılki zekat verdiği günde mi zekat verir?

CEVAP

Evet.

Sual: Ödenmeme ihtimali olan taksitli alacağın zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Kullanmak için aldığı makina ve arsayı satılığa çıkarıp bir yıl satamıyan zekatını verir mi?

CEVAP

Satınca geçmiş seneninkini de verir. (Ticarete niyet ettiğinden itibaren)

Sual: Zekat verilen kağıt para ile altın alsam zekat sahih olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: İmameynin kavline uyup, kadın, fakir kocasına zekat verir mi?

CEVAP

Verir.

Sual: Peşin mal aldım. Fakat malı daha teslim almadan zekat verme zamanım geldi. Para elden çıktı mı, zekata dahil edilir mi?

CEVAP

Para elden çıkmıştır. Zekata dahil edilmez.

Sual: Fıtrayı yıllarca kağıt para ile veren, altınla devri lazım mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekatta, basmaların birkaçını ölçüp top halinde tayin caiz mi?

CEVAP

Zannı galip ile caiz.

Sual: Altın diş nisaba katılır mı ve zekatı verilir mi?

CEVAP

Nisaba katılır ve zekatı verilir.

Sual: Zekat verme tarihini, ayını, yılını bilmiyorum. Bundan sonra rastgele bir gün tesbit edip, hep o tarihte versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Zekat olarak altın verecektim.Ticaret malı versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İhtiyaçtan fazla serili olmayan halılarımın değeri nisabın üzerindedir. Fakat başka param yoktur. Zekat almam caiz mi?

CEVAP

Zekat almak caiz olmaz. Kurban kesmek lazımdır.

Sual: Recebde 120 gr altınım var idi. 60 gramı elimden çıktı. Ramazanda nisabın altına düştüm. Zekat almam caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Pahalı dergilerim hurda oldu. Zekatta da hurda mı sayılır?

CEVAP

Evet.

Sual: Halam, zekatını vermemi vasiyet etti. Kocası, mirasın 1/3 den, bu işi yapacak parayı vermezse, bana günah olur mu?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zenginmişim bilmiyordum. Bana zekat verdiler. Ne yapayım?

CEVAP

Fakire vermek lazımdır.

Sual: Bu yıl 3 altın zekat vermem lazım, 5 altın verip ikisini de gelecek yıla mahsup ederim diye niyet  sahih mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Alacak senetlerini zekat olarak vermek caiz mi?

CEVAP

Alacak deyndir. Nisaba katılırsa da, ayn zekatı deynden verilmez. Senedin kırkta biri de senedin zekatından verilmez.

Sual: Fakir, verdiğim zekatı bana hediye etti. O miktar kağıt parayı fakirlere vermezsem tenzihen mekruh olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Fasid alışverişle ele geçen malın zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İki çeşit döviz kurundan, zekat hangisine göre hesaplanır?

CEVAP

Ucuzuna göre caiz, pahalıya göre, sevabı çoktur.

Sual: Fakire zekat olarak verdiğim altını, ucuz satın almam caiz mi?

CEVAP

Mekruhtur.

Sual: İşim daire ticareti değil. Param değer kaybetmesin diye 15 daire aldım. İhtiyaç olunca satacağım. Bunlar nisaba katılır mı?

CEVAP

Hayır. Ticaret malı değildir.

Sual: 200 gram altını, 150 gr mehr borcu olan, zekat verir mi?

CEVAP

Hayır vermez. Çünkü müeccel mehr zekat nisabına katılmaz.

Sual: Zekat borcunu ödemek için ödünç almak gerekir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Eldeki para, nisabdan aşağı düşünce, zekat almak caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Arsa karşılığı inşaatım yarım halde. Zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Mevcudun zekatı verilir. Satılacak olan yarım inşaat ticaret malıdır. Arsa karşılığı verilecek daireler borç olarak kabul edilir. Zekatı verilmez. Satılık dairelerin zekatı verilir.

Sual: Hanımın zekatını ondan habersiz bir fakire verdim. Duyunca razı oldu. Zekat sahih oldu mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Miktarı ve ödeme tarihleri belli olan vergi borçları da, zekat bakımından diğer borçlar gibi mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Maaş elime geçmediği müddetçe mülküm olmaz mı?

CEVAP

Hayır. Zekat nisabına katılmaz.

Sual: Nisabın üstünde maaş alıp, güç geçinen, zekat alır mı?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir vekiliyim. Babamdan zekat almam caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: İnşaat halindeki satılık binaların zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Satın alınan bütün malzemenin parası, ticaret malı gibi nisaba katılır. (Binanın yapılan kısmının tahmini fiyatı değil) Veya binaların satıldıktan sonra geçmiş senelerinkini de beraber verir. (Yani inşaata başladığı ve devam ettiği senelerin.)

Sual: Demirbaş hisse senedinin sadece kârının mı zekatı verilir?

CEVAP

Evet.

Sual: Elden ele dolaşan hisse senedi, nisaba dahil edilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: On yıl sonra alınacak para, zekat nisabına dahil edilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ev yapamazsam satarım diye alınan arsa, zekata tabi mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Bugün üniversite talebesine zengin olsa da zekat verilir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zekatı fakire verirken borç[ödünç] demek de caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Ödünç altın isteyen fakire, zekata niyet edip verilse, sonra da altını fakire hediye etse, zekat verilmiş olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Dükkanları, daireleri olan, nisaba malik değilse, zekat alır mı?

CEVAP

Alamaz.

Sual: Fakire zekat olarak bir altın verip (Bunun beş gramını al, kalanı benimdir) demek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: 672 gramdan ağır olan gümüş tepsinin zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Nisabı bulacak kadar taksitli borçları olanın, maaşı alınca, eline nisabı bulacak kadar maaş geçse, zengin sayılır mı?

CEVAP

Hayır.

Sual: Nisaba malik olunca yarısını harcadım.O gün zengin miyim?

CEVAP

Hayır.

Sual: Zengin çocuk, bülugdan önceki yılların zekatını verir mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Bugün zekat vereceğim. On gün sonra da, hac için Diyanete para yatıracağım. Bu para, zekat nisabından düşülür mü?

CEVAP

Hayır.

Sual: Geçen yıl, 1 altın zekatımı ve gelecek 2 yıla mahsuben de, 2 altın verdim. Bu yılki zekatım 2 altın tuttu. İkinci yıl için verilen altını bu yıla saysam caiz olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Satıp ev almak için, alınan arsa zekata tabi mi?

CEVAP

Hayır.

Sual: Kamyon çekmek için önceden yatırılan paramın zekatı var mı?

CEVAP

Yatırılan, alıcının mülkünden çıkar. Artık satıcınındır.

Sual: Uzaktaki akrabama bileziklerimi emanet verdim. Zekatı tahmini verip, fazla gelirse, onun da zekatını versem caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual: 1 kg altın borcu olan fakire,1kg altın zekat vermek caiz mi?

CEVAP

Evet.

Sual:  a) Müteahhidim.Yapacağım evi, peşin üç yüz milyona sattım. O evi, iki yüze yapabilirim. Üç yüzden, iki yüzü çıkarınca, kalan 100 milyonun mu zekatı verilir? b) Temele harcanan hesaba katılır mı?

CEVAP

a) Evet, b) Evet.

Sual: Müteahhitle, bir miktarı peşin, kalanı 4 yıl taksitle ev almak üzere anlaşma yaptık. 4 yıllık taksitli borcumu, paramdan çıkarıp, kalanın zekatı mı verilir? Peşin verilenin zekatı verilmez mi?

CEVAP

Evet, evet.

Sual: Taksim edilmemiş malın zekatı nasıl verilir?

CEVAP

Hemen veya ileride verilir.

Sual: Ticaret için inşaatım var. Sermayeyi inşaata yatırsam, yıl sonunda elde para kalmazsa, inşaatın zekatı verilir mi?

CEVAP

İnşaata yatırılan paranın zekatı hemen verilmez. Bir yıl sonra mevcut malın piyasaya göre değerinin zekatı hesab edilir. Malı satınca eline geçen paradan zekat verilir.

Sual: Nisabdan fazla, geçmez para ve pul zekata tabi mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Alınan zekat, sahibine hediye edilse, zekat sahih olur mu?

CEVAP

Evet.

Sual: Taksitli alacak nisaba katılıp, tahsil edilince zekatı verilir mi?

CEVAP

Evet.

Sual: Hayvan zekatı verilirken, borçlar düşülür mü?

CEVAP

Evet.

Sual: Fakir vekiliyim. Zekat verene, o değerde akupunktur hediye ediyorum. Hediye verdiğim bilindiği için verilen zekat mekruh mu?

CEVAP

Mekruh olmaz.

Sual: Ben dinen zenginim ama, ne zaman ödeneceği belli olmayan alacaklarım var, elimde hiç para yok. Hatta borcum var. Bu durumda ;

1) Bana zekat veya sadaka verilebilir mi ?

CEVAP

Dinen zengin olan zengindir. Elinde 40 milyon liran varsa bir milyonunu zekat olarak vermen gerekir. Alacaklar nisaba dahil edilir. Ancak ele geçince zekatı verilir. Zekat alman haram olur, sadaka da öyle. Sadaki fıtır da öyle.

2) Fakirlerin vekili olarak zekat alıyor ve vakfa hediye ediyorum. Kendim borçlu iken hediye vermem caiz olur mu?

CEVAP

Bu sizinle ilgili değil. Fakir borçlu ise, adına alınan zekat başka yere verilemez.

Sual: 1- Annemin nisab miktarını bulan 1 yılı dolduran döviz olarak parası var.Ayrıca bankada 8 aydır duran ev için beklettiği parası var.Ev parasını da zekat hesabına dahil edecek mi?

CEVAP

Evet.

 2- Benim anneme belli bir miktar borcum var.Eğer ev parasını zekat tutarına dahil edersek bu para tam borcuma denk geliyor. Anneme borcum altın olarak. Annem bu borcumu gelinine ( benim hanıma ) zekat olarak vermek  istiyor. Diyor ki; hanımın sana vekalet versin “dilediğinden dilediği kadar benim adıma zekat almaya” şeklinde. Bende senin bana olan borcunu hanımının adına sana verdiğime niyet ederim. Hem ben zekat borcumdan kurtulurum hem de sen borçtan rahatlarsın. Hanımın da sana bunu hediye etmiş olur. Ama hanımın bankada 26 aralıkta serbest kalacak, ancak daha bir yılı doldurmasına 7-8 ay olan 1,5 milyar parası ve 500 milyon civarında da evde bilezik ve çeyrek altını var. Bu işi nasıl çözmek doğru olur? Ya da hiç bir çözümü yok mudur?

CEVAP

Sen hanımını vekil edince, vekil asıl gibi olur. Yani annen oğluna zekat veremez. Hanımın fakir olsa idi zekatı ona verirdi. Çözüm şöyle olabilir: Hanımın bütün parasını ve altınlarının tamamını sana hediye eder. Ve sıfırın altına düşecek hale gelmeli. Borçlu olmalı. O zaman dinen fakir olur. Ona zekat verilir. Başka çıkar yol yok.

Sual: Hile-i Şeriyye yaparken bu işe yardımcı olacak kişiye sen şunu şöyle  yapacaksın sonra bana iade edeceksin falan gibi söylemek hile-i Şeriyyenin amacına aykırı olup bizi harama sokmaz mı?

CEVAP

Aldığın zekatı bana vereceksin denmez. O dilerse verir.

Sual: Babamın bir şahıstan 7000 dolar alacağı ve 2000 mark da borcu var. Ayrıca da 1500 dolar elinde nakit parası var. Zekat verirken borcunu alacağından mı düşüp kalanı nisap miktarına dahil edecek yoksa nakit paradan mı düşüp kalanın zekatını verecek?

CEVAP

Borçlar alacaklardan çıkarılır. Nakitle alacak toplanır. Nisabı buluyorsa zengindir. Elindeki nakitin zekatını verir, alacakları da alınca verir.

Sual: Bir arkadaşdan para aldım. Parayı alırken, ben kalbimden borç diye geçirdim. yani geri vermeyi niyet ederek aldım. Ama parayı veren hediye gibi verdi.

Bu parayı borç olarak zekat nisabından düşecek miyim?

CEVAP

Gibi ile olmaz, hediye ise senin paran, borç ise borcun demektir. Önce onu tesbit gerekir. Kendisine sor, para hediye mi idi diye, evet derse mesele yok. Hayır derse borç hanesine yazarsın.

Sual: Evde vitrinde süs eşyası olarak bulunan 350 gr gümüş tepsi zekat nisabına girer mi ? Girerse altına nasıl çevrilecek ?

CEVAP

Elbette nisaba girer. altına çevirmeden de zekatı verilir. 90 gram gümüş verirsen tamam. Gümüş nisabı 200 dirhemdir. 350 gram 100 dirhemden fazla eder. Elinizde 10 miskal de altın var ise zengin sayılırsın. On miskal 48 gram eder. Demek ki elinde 48 gram altın ve 336 gram gümüşü olan zengindir. Zekat olarak 1.2 gram altın ile 84 gram gümüş verir.

Sual: Bugün için zenginlik miktarı kaç Tl ‘ye isabet etmektedir? Çesit çesit altınlar var; 12 ayar, 24 ayar vb. ayrıyeten işcilik parası var …bunda hangisine göre hesabımızı yapacağız?

CEVAP

96 gram,  22 gram altının değeridir. Yaklaşık 1 milyar 150 milyondur. Liralardan en ucuzunun mesela aziz liranın gramı ölçü alınır. 12 ayar altın sayılmaz. 12 ayardan üstü altındır.

Sual: Bir kısım malımı arkadaşıma devren satacağım. İstediğim fiyat ile arkadaşımın verdiği fiyat arasında fark var. Bu farkı zekat niyeti ile iskonto veya hediye şeklinde yahut başka şekilde zekat olarak sayabilmem mümkün mü?.

CEVAP

Eğer o arkadaş fakir ise, sattığınız malzemelerden bazıları bu hediyedir diye verirseniz zekat yerine geçer.

Sual: Babaanne, anneanneye, dedelere vb. lere zekatın verilemeyeceğini yine Tam  ilmihalden öğrendik. Fakat öğrenmeden önce ninelerimize bu yılki zekatımızı da vermiş bulunmaktayız. Şimdi Ne yapmalıyız?

CEVAP

Verilmemiş demektir. Yeniden verilecek veya devir suretiyle telafi edilecek.

Sual: Zekatımı vermesi için babamı vekil tayin ettim. Ona zekatım miktarınca
para yolladım. Zekat verilmesinde mahzur dinen olmayan bir akrabamıza (para miktarınca) altın alıp zekat verme işlemini (önceden onunla konuşmak kaydı ile, kitapta belirtilen hileyi şeriyye) yapmasını, daha sonra altınları para karşılığı geri almasını, o akrabamızın da en sonunda parayı geriye hediye etmesini söyledim. Bundan sonra bu miktar parayı ihtiyac
sahiplerine dağıtmasını söyledim. (bahsettiğim akrabamıza muhtelif zamanlarda çeşitli
miktarlarda yardım yapıyorum. Hatta bu yardımlarım mevzu ettiğim zekat miktarının üzerinde.Bu yılki zekat yükümlülüğümü bu şekilde yerine getirdim. Allahü teala kabul eder inşaallah.

CEVAP

Dine uygun olmazsa kabul olmaz. Temenni ile olmaz. O adama altınları verince
zekat işi tamam olur. Para ile almak gerekmezdi. Haydi aldınız, adam aldığı parayı istediği yere harcardı, niye bize hediye et diyorsunuz ? O zaman işin içinde dine uygun olmayan bir hile var. Ben sana zekat vereceğim, sen de bana geri ver şeklinde bir zekat olur mu? Adam verir vermez, önceden böyle pazarlık olmaz. O zaman zekatı hiç kimse vermesin zekat diye bir şey kalmaz. Geri almanın anlamı ne? Adama ver onun olsun.

Sual: Altın zekatını verirken, kullandığın, vermen gereken altınından alıp, zekat
  verebilir misin? Yoksa ayrı bir şekilde parayla başka yerden satın alıp vermeli mi?

CEVAP

Her çeşit altından verilir. Kullanılan altın altın değil mi? Önemli olan altının ağırlığıdır. Hurda olsa da mahzuru olmaz.

Sual: 1- Malum kriz ortamındayız ve zekat verme dönemim yaklaştı. Sağdan
soldan bir miktar alacağım var. Döviz alacaklarımın hesabını yaptım. Ama TL alacaklarım çok karışık, bir kısmını unuttum. Bunları kendi kendime “helal ettim” deyip (borçlunun haberi olmadan), yükümlülüklerinden kurtarabilir miyim?

CEVAP

Alacaklar nisaba katılır yani zenginlik hesabına katılır, dinen zengin isen alacakların önemi eline geçince zekatlarını verirsin.

2- Sonradan bu borçlar ister ödensin, ister ödenmesin, gibi bir anlayışla gelen paraları kabul edebilir miyim?

CEVAP

Karşıdaki kabul ettim demedikçe hediye sahih olmaz. Yani senin parandır gelince alırsın.

3- Bir de çalıştığım işyerinde verilmeyen maaşlar var, miktarı belli olan bu alacaklara da zekat düşüyor mu?

CEVAP

Hayır.

4- İleride ödenir mi, ödenmez mi onu da bilmiyorum. Yalnız bu maaşlar bir yıl içinde birike birike yüklü bir miktara ulaştı. Yani şu an ki toplanan miktarın üzerinden tam olarak bir yıl geçmedi.

CEVAP

Bunun bir yıl ile alakası yok.

Sual: 1- Kardeşimin zekatını veya fitresini ondan habersiz verebilir miyim yoksa onun vekil etmesi gerekir mi?

CEVAP

Tam İlmihalde diyor ki:

Bir kimse, kendi malından, başkası için fıtra verince, o önceden emr etmiş ise, caiz olur. Emri ile vermemiş ise, sonradan razı olsa da, caiz olmaz. Onun malı ile vermiş ise, razı olunca caiz olur. Bir adam, evinde beslediği kimselerin fıtralarını, onların emri olmadan verebilir.

Kardeşinize bakmaya mecbur olmadığınız için ondan habersiz veremezsiniz. Senin fıtranı ben vereceğim dersiniz o da peki derse verebilirsin.

 2- Vekili olarak kardeşimin ve kendimin zekatı niyetine fakire 1 altın versem olur mu yoksa ayrı ayrı mı verilecek?

CEVAP

Kardeşin sen benim fıtra ve zekatımı ver derse, seni vekil etmiş olur. Sen de kendi zekatınla birlikte fakire bir altın verirsen zekat ve fıtra yerini bulmuş olur.

Sual: Hem sadaka hem zekat çift niyet olur mu?

CEVAP

Fakire zekatını veya vekile verirken borç veya hediye veriyorum dese, caiz olur. Söze bakılmaz. Zekat ve sadaka diye birlikte niyet ederse, imam-ı Ebu Yusüfe göre, zekat olur. İmam-ı Muhammede göre, sadaka olur. Zekatını vermemiş olur. O halde iki imama da uymak için sadece zekat diye niyet etmek gerekir. Ama fakire verirken hediye dense de caiz olur.

Sual: Birisine borç para verdim, yıllardır alamıyorum, verdiğim zaman senesi geçmemişti zekatını vermek için. Şimdi seneler geçti ve o insan (param yok diyor şu an sana vermek için) Bu paranın zekatını vermek kime düşer dinimizce?

CEVAP

Eline geçince zekat vermek sana düşer. Ama eline geçtiği zaman verirsin, şimdi değil.

Sual: 1- Bir arkadaşımın beyine 3 yıl önce 8600 Fr. borç verdim, bu 3 yıl içinde sadece 3600 Fr. paramı verdi, 5000Fr. param hala duruyor. Bu paramın zekatını 3 yıl içinde 8600Fr. hesaplayıp vermem mi lazım yoksa, sadece bana verdiği 3600Fr’tan mı hesap yapmalıyım?

CEVAP

Sadece ele geçen paranın zekatı verilir. Yani 3600 Fr’ın zekatı verilir. Tabii bunun üç senelik zekatı verilir.

2- Kalan 5000Fr da hangi yıldan itibaren zekatını vermem lazım, elime geçerse?

CEVAP

Kalan paranın zekatı ele geçince ödünç verdiğin seneden itibaren vereceksin.

3- Zekat verilirken yakın akraba fakat salih olmayan birine mi vermek yoksa uzaktan akraba salih birine mi vermek daha makbul?

CEVAP

Salih olanı tercih etmeli.

Sual: Zekat olarak vermem gereken miktarı tam olarak bilmiyorum, fazlasını versem olur mu?

CEVAP

Yaklaşık olarak hesap edilirse zannı galiple olursa fazla vermenin mahzuru
olmaz.

Sual: Zekatta ve diğer mali ibadetlerde de sonsuz vekalet geçerli mi?

CEVAP

Zekatta umumi vekil edilmese de, diyelim ki hanım size sadece (benim zekatımı ver) dese, sen de beni, ben de başkasını, o da sonsuza kadar herkese habersiz vekalet verebilir. Ama diğer işlerde umumi vekil lazım. Bir tek zekat bundan müstesna. Ötekilerde başkalarını da vekil edebilirsin demek lazım, yani umumi vekalet lazım. Bazı istisnalar var ise de, yeri gelince sorarsın.

Sual: Eşim psikolojik rahatsız. Kendisine ait 161 gr bileziği var. Birkaç gün sonra (arefe günü) bir yılı dolduruyor, zekatı ödenecek, ancak kendisinin bunun dışında herhangi bir geliri yoktur. Eşim; (bileziklerimi bozdurup zekat vermem sen ver)’ diyor. Bu bileziklerin zekatını vekalet alıp ben kendisine hediye ederek vermem caiz midir? Aynı şekilde vacip olan kurbanı da alıp kesebilir miyim?

CEVAP

(Zekatı sen ver) demekle, senin bir şey söylemen gerekmez, kendi parandan verebilirsin. Kurbanımı kes diyorsa mesele bitmiştir, gidip kesebilirsiniz. Yahut hem zekat hem de kurban için vekalet alırsın gidip halledersin. Kendisine para falan hediye etmen gerekmez, vekil kendi parası ile yapabilir.

Sual: Bir yazınızda, alınamayan alacakların, zekatının ancak ele geçtiği zaman verileceğini yazmıştınız. Fakat, şimdi de bu paraların zekat nisabına dahil edileceğini yazıyorsunuz. Acaba hangisi doğru?

CEVAP

İkisi de doğru.  Nisaba dahil edilmek zekat vermek değildir. Zengin olup olmadığını bildirmek için nisaba dahil edilir, fakat ele geçmedikçe zekat verilmez. Kurban nisabına da dahil edilir. Fakat parası yoksa kurban kesmez. İkisi arasında çelişki yoktur.

Sual: 1- Hanım bütün malını, parasını bana fiilen hediye etmek zorunda mı yoksa
 sözle olur mu? Mesela bankadaki parasını bana havale etmeli mi?

CEVAP

Zorla hediye olmaz. Gönlü ile hediye edecek. Bankadaki para senin hesabına
geçecek. Sıfırdan aşağı düşecek, düşmezse hala zengin sayılır. Yani bir milyonu olsa yine zengin sayılır, borçlanacak bile.

2- Sizin öğrettiğiniz şekilde hanım bütün herşeyini bana hediye ederek fakir olsa ve annem bana daha önceden borç olarak verdiği parayı hanımıma (ben de halihazırda o kadar para olmadığı için ) sözle “sana şu kadar parayı ve altını üzerime farz olan zekatım olarak verdim” dese bu meseleyi öğrettiğiniz şekilde çözmüş olur muyuz?

CEVAP

Öyle olmaz. Annen gelinine zekatını vermek üzere seni vekil edecek. Sen de annenden veya kimden bulursan ödünç bir bilezik veya altın bulacaksın.Annenin vereceği zekat parası kadar altını hanımına vekaleten vereceksin. Mesela üç bilezik vermen gerekiyor sen de üç bilezik bulamadın o zaman bir bilezik bulmuşsan, zekat olarak verirsin, o da o bir bileziği sana hediye eder, sonra bir daha verirsin ve üç sefer tekrar edince üç bilezik verilmiş olur, ancak böyle olur. Sana bilezikleri geri hediye edince sen de kimden ödünç almışsan götürüp ona verirsin. Böylece sen borçtan kurtulursun annen de zekatını vermiş olur.

Sual: 8 Mayıs 2000 de dinen zengin oldum. Temmuz ayında nisabın altına düştüm. Ancak kasımda tekrar dinen zengin oldum. Bu durumda zekatı ilk zengin olduğum mayıs 2001 de mi; yoksa son zengin olduğum kasım 2001 de mi vermem gerekir?

CEVAP

8 Mayıs hangi hicri tarihe geliyorsa ona göre hesap edilir. Sene içindeki dalgalanmalar nazari itibara alınmaz. Ancak sıfıra kadar inmemek gerekir. Sıfır olursanız o zaman yeni zengin olduğunuz tarih esas alınır. Nisaptan düşmenin önemi yok.

Kağıt Para ile Zekat

Günümüzde herkes, dinden bahseder, aklına göre fetvalar verir. Niye böyle olmasın ki, bence bal gibi olur diyorlar. Allah ne emrediyor, Peygamberimiz ne buyuruyor, din kitaplarımız ne yazıyor demiyorlar. Akla göre ölçü olsa, akıl sayısı kadar din olur. Onun için dinde nakil esastır. Bazı kimseler, para paradır, kâğıt para ile niye zekât verilmez ki diyorlar. Şimdi bu konudaki muteber din kitaplarındaki ifadelere bakalım:

Zekât olarak verilecek mallar yerine, bunların kıymetlerini de vermek caizdir. Kıymet denilince, altın ve gümüş anlaşılır, başka mal, çek, senet veya paralar anlaşılmaz. Çünkü eşyanın kıymeti altın ve gümüş ile anlaşılır. (Keşfi rümuz-i gurer)

Fülus [bakır] paraların kıymetleri nisabı bulunca zekât olarak, bu fülusun değerlerinin kırkta birini gümüş olarak vermek gerekir. (Miftah-üs-seade)

Bakır paranın zekâtı, aynı cins bakır paradan verilmez, gümüş olarak verilmesi gerekir. İmam-ı Ebu Yusuf hazretleri buyurdu ki: “Toprak sahiplerinden uşur ve zekât olarak, altın ve gümüş yerine, başka geçer akçe [kâğıt para] almak haram olur. Her ne kadar bunlar, herkesin kabul ettiği damgalı para ise de, altın değil, bakır paradır. “ (Redd-ül-Muhtar)

Altın ve gümüş olmayan, tedavüldeki para ile zekât verilmez. Zekât, ya altın veya gümüş, yahut ticareti yapılan maldan verilir. İmam-ı Nesefi hazretleri buyuruyor ki:  “Bir zengin, yemek satın alıp fakire yedirse, zekât vermiş olmaz.” (Zahire)

Zekât olarak altın ve gümüş yerine, bunların kıymeti kadar uruz [Ticaret malı] vermek sahihtir. Elbise tüccarı, ya ticaretini yaptığı elbiseden veya değeri kadar altın, gümüş verir. (Tahtavi)

Zekât olarak, erkek deve verilmez. Erkek develerin zekâtı bile dişi deve olarak verilir. Dişi devesi yoksa değeri kadar altın veya gümüş verilir. Başka mal verilmez. (Hindiyye)

Niye dişi deve verilmesi gerektiğini bilemeyiz. Deveye binilir, eti yenir, yük taşır. Dişi devenin erkek deveden farkı var, süt verir, yavru doğurur. Fakat dişi deve, erkek deve olmadan yavru doğuramaz. Buna rağmen dinimiz erkek deveyi zekât olarak vermeyi caiz görmemektedir.  Bir bakkal, dükkanında sattığı mallardan zekât verebilir, konfeksiyon malından zekât veremez. Bir konfeksiyoncu da, ceket pantolon gibi sattığı mallardan zekât verebilir, pirinç, yağ gibi bakkalın sattığı mallardan zekât veremez.  Bir eczacı ancak, sattığı ilaçları zekât olarak verebilir. Yahut altın olarak verir. Konfeksiyon veya bakkal malzemeleri veremez.  Halıcı veya mobilyacı ancak ticaretini yaptığı, sattığı malları zekât olarak verebilir. Halıcı mobilya, mobilyacı halı veremez.

Bazıları (Fakire ne versen alır, yeter ki ver, fakir razı olur) diyorlar. Evet fakir razı olur. Fakat fakirin rızası önemli değildir, önemli olan Allahü tealanın rızasıdır. Kumarda da, faizde de, zinada da tarafların rızası vardır. Ama Allahü tealanın rızası yoktur. Önemli olan Allahü tealanın emridir. Niye?, Niçin? demeden kitaplarda ne yazıyorsa ona uymak gerekir. Aklını kullanarak, niye altın veya ticareti yapılan maldan zekât veriliyor da, başka maldan ve kâğıt paradan zekât verilmiyor? demeye kimsenin hakkı yoktur.